![Ręka laboranta trzymająca probówki](/_next/image/?url=https%3A%2F%2Fmedia.diag.pl%2Fwp-content%2Fuploads%2Fsites%2F5%2F2016%2F08%2F12142324%2F23.jpg&w=1920&q=75)
Limfadenopatia – co to jest?
Powiększenie węzłów chłonnych jest częstym symptomem diagnozowanym w praktyce lekarskiej, bardzo często u dzieci. Występuje nawet u 50% zdrowych dzieci w wieku 2-10 lat. Pojawienie się limfadenopatii może wskazywać zarówno na przyczynę łatwą do wyleczenia, jak zapalenie, ale też poważną chorobę układową, w tym chorobę nowotworową. Czy każdorazowo jej zaobserwowanie wymaga konsultacji lekarskiej?
![Limfadenopatia diagnozowana przez lekarkę u dojrzałej kobiety poprzez badanie szyi](https://media.diag.pl/wp-content/uploads/sites/5/2024/09/04173400/Limfadenopatia.jpg)
Limfadenopatia – co to jest?
Limfadenopatia oznacza nieprawidłowe powiększenie węzłów chłonnych (powyżej 1 cm) ze zmianą ich konsystencji i ilości. Jest wynikiem kumulacji komórek zapalnych lub nowotworowych w węźle chłonnym. Wyróżnia się 2 rodzaje limfadenopatii w zależności od czasu trwania:
- Ostra – trwająca <3 miesięcy.
- Przewlekła – trwająca >3 miesiące.
W zależności od rozległości dzieli się ją na zlokalizowaną (dotyczącą określonej grupy węzłów chłonnych) i uogólnioną (dotyczy więcej niż 3 ich niesąsiadujących grup). Inny podział różnicuje limfadenopatię w zależności od lokalizacji w organizmie:
- limfadenopatia szyjna,
- limfadenopatia śródpiersia,
- limfadenopatia brzuszna,
- limfadenopatia pachowa,
- limfadenopatia pachwinowa,
- limfadenopatia nadobojczykowa,
Limfadenopatia – przyczyny
W znaczącej ilości przypadków limfadenopatia wynika z toczącego się stanu zapalnego. Lokalizacja zmienionych węzłów chłonnych pozwala na określenie miejsca toczącego się procesu patologicznego i prawdopodobnej przyczyny. Zwyczajowo limfadenopatia dotyczy węzłów zlokalizowanych w pobliżu miejsca objętego chorobą. Przyczyny limfadenopatii dzieli się na infekcyjne i nieinfekcyjne.
- Przyczyny infekcyjne:
- Bakteryjne – choroba kociego pazura, tularemia, bruceloza, leptospiroza, zakażenia gronkowcowe i paciorkowcowe, dur brzuszny, kiła, ziarnica weneryczna pachwin, gruźlica, wrzód weneryczny.
- Wirusowe – HIV, EBV, HPV, CMV, różyczka, WZW B, świnka, ospa półpasiec, odra, mononukleoza.
- Grzybicze – kryptokokoza, histoplazmoza, blastomykoza.
- Pasożytnicze – leiszmanioza, toksoplazmoza.
- Przyczyny nieinfekcyjne:
- Nowotwory – chłoniaki, białaczki, przerzuty guzów litych.
- Immunologiczne – RZS, choroba posurowicza, toczeń rumieniowaty układowy, przewlekła choroba ziarniniakowa, reakcja na leki (karbamazepiny, cefalosporyny, penicyliny, fenytoina, sulfonamidy, allopurynol), zespół Sjorgena.
- Zaburzenia wydzielania wewnętrznego – choroba Addisona, niedoczynność tarczycy.
- Choroby spichrzeniowe – choroba Gauchera, choroba Niemanna i Picka, choroba Fabry’ego.
- Inne przyczyny – amyloidoza, choroba Kawasaki, sarkoidoza, choroba Castelmana, zespół Churga – Straussa, zespół Kikuchi-Fujimoto, histiocytoza z komórek Langerhansa.
Limfadenopatia – objawy
Limfadenopatia to jedynie z symptom toczącego się stanu chorobowego. Samo powiększenie węzłów chłonnych nie musi dawać dodatkowych objawów. Czasem jednak towarzyszy mu tkliwość, bolesność, obrzęk, zaczerwienienie, co wraz z objawami infekcji świadczą o zakażeniu. Nocna nadpotliwość, utrata masy ciała, osłabienie, gorączka bez objawów infekcji, a także ból i twardość w okolicach kilku grup węzłów chłonnych, mogą świadczyć o procesie nowotworowym. Gdy węzły chłonne są miękkie, mogą sugerować białaczkę, miękkość w połączeniu z przelewaniem się, węzła stwierdza się w gruźlicy i promienicy. W przebiegu chorób z limfadenopatią węzły chłonne tracą swoją przesuwalność względem skóry i tkanki podskórnej, ponieważ obrzęk węzłów powoduje ich „połączenie” w grupy.
Limfadenopatia brzuszna
Limfadenopatia brzuszna to objaw pojawiający się w obrębie węzłów chłonnych krezkowych jamy brzusznej. Jest to częste zjawisko u dzieci i młodzieży, zarówno chorych, jak i zdrowych. Przyczynami tego stanu mogą być:
- infekcje przewodu pokarmowego (jersinioza, salmonelloza),
- zapalenie żołądka i wyrostka robaczkowego, węzłów chłonnych krezkowych,
- krezkowe zapalenie jelit,
- wgłobienie jelit,
- inne: nowotwory, sarkoidoza, choroby spichrzeniowe, choroby zapalne tkanki łącznej.
Limfadenopatii brzusznej towarzyszyć mogą gorączka, bóle brzucha, tkliwości i ból żołądka, często zlokalizowany po prawej stronie, czasem wymioty i biegunki. Szczególną uwagę u dzieci powinny zwrócić utrata apetytu, zmiana nawyków żywieniowych, bezsenność, krwawy stolec.
Limfadenopatia śródpiersia
Jest to powiększenie węzłów chłonnych okolicy śródpiersia, czyli szyjnych, nadobojczykowych, pachowych. Limfadenopatia śródpiersia może towarzyszyć:
- chłoniakowi Hodgkina,
- nowotworom płuc, piersi, przełyku,
- chorobom zakaźnym – histoplazmoza, gruźlica,
- sarkoidozie.
Bardziej zaawansowana postać limfadenopatii śródpiersia objawia się kaszlem, dusznościami oraz zespołem żyły głównej górnej, co związane jest z uciskiem powiększonych węzłów chłonnych.
Limfadenopatia szyjna
Powiększenie węzłów chłonnych w obrębie szyi jest jednym z najczęściej diagnozowanych. Wynika z:
- infekcji układu oddechowego:
- wirusowe: mononukleoza, zapalenie gardła, opryszczka, cytomegalia, świnka;
- bakteryjne: zakażenia gronkowcowe i paciorkowcowe, angina, szkarlatyna, gruźlica, choroba kociego pazura;
- problemów z uzębieniem – próchnica, ropień okołozębowy;
- chorób tarczycy – nowotwór, niedoczynność tarczycy;
- nowotworów w obrębie głowy i szyi, białaczek, chłoniaków.
Limfadenopatii zwykle towarzyszą inne objawy, najczęściej związane z toczącym się procesem zapalnym – gorączka, zmęczenie, kaszel, bolesność i tkliwość węzłów chłonnych.
Limfadenopatia – leczenie
Limfadenopatia jest tylko objawem głównego schorzenia, a leczenie limfadenopatii polega na usunięciu przyczyny powiększenia węzłów chłonnych. Zazwyczaj wyleczenie choroby powodującej powiększenie węzłów chłonnych, sprawia, że węzeł wraca do normalnych rozmiarów. Wyjątek stanowi limfadenopatia związana z przerzutami do węzłów chłonnych. Najczęstszą przyczyną powiększenia są infekcje, stąd leczenie wiąże się z podaniem antybiotyków lub chemioterapeutyków zwalczających czynnik zakaźny. Choroby układowe wymagają farmakoterapii po konsultacji ze specjalistą. W przypadku chorób nowotworowych stosuje się leczenie operacyjne, radioterapię i chemioterapię.
Mgr Jolanta Pawłowska
Bibliografia
„Opieka pielęgniarska nad pacjentami poddanymi chemioterapii z powodu chłoniaka Hodgkina; Krystian Lurka; Termedia 09/2019.
„Lymphadenopathy in children and adults: recommendations for Diagnostics”; Jan Styczyński; Acta Haematologica Polonica 50(3); 09. 2019; s. 98–102.
„Mayo Clinic Family Health Book”; Scott Litin M.D.; 2018.
„Interna Szczeklika”; Szczeklik A, Gajewski P.; PZWL 2017.
„Powiększone węzły chłonne. Limfadenopatia. Co każdy powinien wiedzieć.”; Dr Aleksandra Gołas; „Hematoonologia.pl”.