Ostatnie dni przed porodem – co warto wiedzieć?

Zbliżający się termin rozwiązania to czas, w którym w organizmie kobiety zachodzi szereg skomplikowanych procesów fizjologicznych. Choć lekarz prowadzący wyznacza jego konkretną datę, w rzeczywistości zaledwie 10% dzieci rodzi się dokładnie w wyznaczonym dniu. Organizm kobiety zazwyczaj wysyła sygnały zapowiadające zbliżający się poród z wyprzedzeniem kilku dni, a niekiedy nawet tygodni. Jakie objawy mogą pojawić się podczas ostatnich dni przed porodem? Kiedy jechać do szpitala? Sprawdźmy, na co warto zwrócić uwagę w tym szczególnym okresie.

Ostatnie dni przed porodem – objawy zwiastunowe

Poród nie jest zdarzeniem nagłym – przygotowanie do niego obejmuje szereg zmian anatomicznych i hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety. Wiele kobiet zaczyna odczuwać subtelne sygnały na długi czas przed ukończeniem 40. tygodnia ciąży.

Obniżenie się brzucha przed porodem

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest tzw. obniżenie się brzucha. Zjawisko to wynika z przemieszczenia się części przodującej płodu (zazwyczaj główki) głębiej do miednicy mniejszej. Kobiety, które rodzą po raz pierwszy, mogą zauważyć tę zmianę już 2-4 tygodnie przed terminem porodu, natomiast przy kolejnych ciążach często zdarza się to tuż przed rozpoczęciem akcji porodowej lub nawet w jej trakcie.

Obniżenie brzucha zmniejsza ucisk macicy na przeponę, więc przynosi zauważalną ulgę w oddychaniu. Jednocześnie zwiększa się ucisk na pęcherz moczowy i dno miednicy, co skutkuje potrzebą częstszego oddawania moczu i dyskomfortem podczas poruszania się.

Ostatnie dni przed porodem a odejście czopa śluzowego

W kanale szyjki macicy przez cały okres ciąży znajduje się gęsta, galaretowata masa śluzu, pełniąca funkcję bariery ochronnej przed infekcjami, jakie mogłyby dotrzeć do płodu z zewnątrz. W ostatnich dniach przed porodem, w wyniku skracania i rozwierania się szyjki, ten czop śluzowy zostaje wydalony. Może nastąpić to jednorazowo lub w przeciągu kilku dni w postaci wydzieliny. Bywa ona przezroczysta, mleczna, różowa lub lekko podbarwiona krwią, co jest naturalnym efektem pękania drobnych naczyń krwionośnych w obrębie dojrzewającej szyjki macicy.

Pozostałe objawy zbliżającego się porodu

Przygotowania organizmu do porodu wywołują u kobiet szereg innych objawów, które nasilają się wraz z nadchodzącym terminem rozwiązania. Należą do nich:

• obfita wydzielina z pochwy – odpowiada za nią wzrost stężenia estrogenów. To zjawisko fizjologiczne, chyba że towarzyszy mu nieprzyjemny zapach czy świąd;
• ból w dolnej części pleców – zazwyczaj tępy, może przypominać ten towarzyszący menstruacji. Wynika z postępujących przygotowań mięśnia macicy do intensywnej pracy skurczowej;
• mniejsza stabilność stawów – pod koniec ciąży wzrasta stężenie hormonu relaksyny, którego celem jest rozluźnienie spojenia łonowego i ułatwienie przejścia dziecka przez kanał rodny. Jednak relaksyna działa także na inne stawy, powodując ich rozluźnienie, co może objawiać się większą niezdarnością oraz problemami z koordynacją, wzrasta też ryzyko skręceń.

Ostatnie dni przed porodem – co zwiastuje poród?

Najbardziej charakterystycznym objawem wskazującym na zbliżający się poród są tzw. skurcze przepowiadające (Braxtona-Hicksa), polegające na okresowym napinaniu mięśnia macicy i stanowiące formę przygotowania do właściwej akcji porodowej. Skurcze mogą pojawić się już po 20. tygodniu ciąży, jednak na początku są słabe, krótkie i nieregularne. Ich częstotliwość to nie więcej niż 1-2 na godzinę, ponadto ustępują po zmianie pozycji czy odpoczynku. Tego typu skurcze nie powodują rozwierania szyjki macicy.

Im bliżej rozwiązania, tym skurcze stają się częstsze (nawet co 5-10 minut), silniejsze i przede wszystkim dłuższe – zazwyczaj trwają od 60. do 90. sekund. Nie ustępują pod wpływem odpoczynku, ciepłej kąpieli czy zmiany pozycji ciała. Ich intensywność narasta i stają się coraz bardziej bolesne. Takie objawy świadczą o początku akcji porodowej i prowadzą do postępującego rozwierania się szyjki macicy.

Kolejnym istotnym zwiastunem porodu jest odejście wód płodowych. Wynika ono z pęknięcia pęcherza płodowego i może objawiać się jako nagły wypływ dużej ilości płynu lub jego powolne sączenie się. Wody płodowe powinny być jasne i bezwonne.

Ponadto na ok. 1-3 doby przed rozpoczęciem akcji porodowej wiele kobiet zauważa gwałtowną zmianę poziomu energii. Często pojawia się wówczas tzw. instynkt wijącego gniazda – nagły przypływ sił objawiający się potrzebą intensywnego porządkowania otoczenia. Przypuszcza się, że to efekt wyrzutu adrenaliny, która mobilizuje organizm do nadchodzącego wysiłku. Paradoksalnie, u części ciężarnych występuje stan skrajnie odmienny – ekstremalne zmęczenie oraz bezsenność, wynikające z oszczędzania sił na poród, a także napięcia emocjonalnego oraz dyskomfortu fizycznego.

Równolegle dochodzi też do zmian w układzie trawiennym. Wzrost poziomu prostaglandyn, odpowiedzialnych za dojrzewanie szyjki macicy, stymuluje również mięśniówkę jelit. Skutkuje to rozluźnieniem stolca lub biegunką, co stanowi naturalny mechanizm oczyszczania organizmu. Jego celem jest zwolnienie przestrzeni w obrębie miednicy, a tym samym ułatwienie płodowi przejścia przez kanał rodny.

Ostatnie dni przed porodem – jak się przygotować?

Wraz ze zbliżającym się terminem porodu wzrasta napięcie nerwowe i poziom stresu. Możemy je w pewnym stopniu złagodzić poprzez odpowiednie przygotowanie w ostatniej fazie ciąży. Na co warto zwrócić szczególną uwagę?

• Zdrowie przyszłej mamy – to podstawowy czynnik, który powinien być priorytetowy przez całą ciążę. Kobieta musi dbać o odpowiednie nawodnienie, zbilansowaną dietę, a także odpowiednią dawkę snu i odpoczynku. W ostatnich dniach przed porodem wskazane są lekkostrawne, ale pożywne posiłki oraz krótkie drzemki w ciągu dnia, które pozwolą nabrać sił na czas rozwiązania.
• Przygotowanie się na nagły wyjazd do szpitala – warto mieć spakowaną torbę, która powinna zawierać przede wszystkim niezbędne dokumenty (karta ciąży, wyniki badań grupy krwi, ostatnia morfologia), ładowarkę do telefonu, ubrania na zmianę czy podstawowe środki higieniczne. Ważne jest też przećwiczenie trasy do szpitala z uwzględnieniem natężenia ruchu w różnych porach dnia. Wszystko, co może być wykonane z wyprzedzeniem, pozwala uniknąć zbędnych opóźnień w stresujących momentach.
• Ustalenie planu porodu – nerwowe oczekiwanie na rozwiązanie może ułatwić dokładne omówienie planu porodu z lekarzem lub położną. Uwzględnia się w nim m.in. metody łagodzenia bólu, obecność osoby towarzyszącej czy pozycję w czasie parcia. Ustalenie szczegółów daje przyszłej mamie poczucie kontroli nad sytuacją i pomaga zapanować nad rosnącymi emocjami.

Ostatnie dni przed porodem – kiedy jechać do szpitala?

Sygnały zbliżającego się porodu u każdej kobiety mogą wyglądać nieco inaczej i pojawić się w innym momencie. Jednak niektóre objawy jasno wskazują na to, że rozwiązanie jest już blisko. Do szpitala należy jechać w przypadku:

• odejścia wód płodowych – nawet przy braku czynności skurczowej pęknięcie pęcherza płodowego wymaga hospitalizacji ze względu na rosnące ryzyko infekcji wewnątrzmacicznej,
• regularnych skurczów – zazwyczaj przyjmuje się, że do szpitala należy jechać, jeżeli pojawiają się co 5 minut, trwają ok. 60 sekund i taki stan utrzymuje się przez min. 1-2 godziny,
• uczucia parcia – nagła potrzeba parcia lub rozpieranie w okolicy krocza świadczy o zaawansowanej fazie porodu.

Niestety czasami dochodzi też do komplikacji okołoporodowych, które wymagają niezwłocznego przyjazdu do najbliższego szpitala, najlepiej transportem medycznym. Na taką potrzebę wskazują objawy alarmowe:

• krwawienie z dróg rodnych – jasnoczerwona, świeża krew w ilości większej niż przy standardowym plamieniu,
• zmiana aktywności płodu – znaczne osłabienie ruchów dziecka lub ich całkowity brak,
• patologiczny ból brzucha – intensywny, ciągły i nieustępujący między skurczami, często połączony z twardością macicy,
• objawy ogólnoustrojowe – silne bóle głowy, zaburzenia widzenia, duszność, omdlenie, nagły obrzęk twarzy lub rąk.

Ostatnie dni przed porodem to dla organizmu czas intensywnej pracy i przygotowań na duży wysiłek. Dlatego w organizmie zachodzi szereg zmian hormonalnych i fizjologicznych, których zadaniem jest ułatwienie całego procesu. Towarzyszące temu objawy stanowią istotne wskazówki dotyczące etapu zaawansowania ciąży oraz zbliżającego się porodu. Odpowiednie przygotowanie i świadomość tego, jakie objawy mogą pojawić się przed porodem, pozwalają zachować spokój w tych kluczowych momentach.

Mgr Aleksandra Drążkiewicz