Przewlekła pokrzywka idiopatyczna – co to jest?

Pokrzywka idiopatyczna, określana często jako przewlekła pokrzywka spontaniczna, jest schorzeniem skóry charakteryzującym się nawrotowym występowaniem silnie swędzących, wypukłych zmian skórnych przypominających oparzenie pokrzywą lub obrzęku naczynioruchowego, utrzymujących się dłużej niż sześć tygodni, których nie można jednoznacznie powiązać z określonym czynnikiem inicjującym. Szacuje się, że pokrzywka idiopatyczna dotykać może nawet 1% populacji i chociaż nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, istotnie obniża jakość życia pacjentów. W tym artykule dowiesz się czym jest pokrzywka idiopatyczna, jakie są przyczyny wystąpienia, charakterystyczne objawy i metody leczenia tego schorzenia.

Czym jest pokrzywka idiopatyczna?

Pokrzywka idiopatyczna jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, w przebiegu której nawrotowo rozwijają się bąble pokrzywkowe, którym towarzyszyć może obrzęk naczynioruchowy. Podstawą rozpoznania jest utrzymywanie się zmian przez co najmniej 4–6 tygodni oraz brak jednoznacznej identyfikacji czynnika odpowiedzialnego za ich wywołanie. Należy jednak zaznaczyć, że określenie tej choroby mianem „idiopatycznej” nie oznacza całkowitego braku jednoznacznego patomechanizmu rozwoju choroby, lecz niedostateczne jego opisanie.

Pokrzywka w historii medycyny

Objawy podobne do pokrzywki opisywano już w starożytności, jednak przez wiele stuleci chorobę tę wiązano głównie z „nadwrażliwością organizmu” lub zaburzeniami nerwowymi, Rozwijające się zmiany skórne przypominają odczyn po kontakcie z pokrzywą co sprawiło, że schorzenie to opisywany łacińskim słowem urtica oznaczającym właśnie pokrzywę. Druga część nazwy – słowo „idiopatyczna” wskazuje zaś na nieznaną etiologię schorzenia, jednak rozwój immunologii i alergologii w XX i XXI wieku pozwolił lepiej poznać patomechanizm rozwoju tej choroby. Przypuszcza się, że przynajmniej u części chorych schorzenie to może być związane z czynnikami autoimmunologicznymi, a kolejne badania naukowe mają na celu opisanie roli autoimmunizacji i układu dopełniacza w rozwoju tego schorzenia.

Pokrzywka idiopatyczna – objawy 

Najbardziej charakterystycznym objawem wskazującym na rozwój pokrzywki idiopatycznej są:

• swędzące, przypominające zmiany wywołane kontaktem z pokrzywą bąble, które
• rozwijają się nagle, 
• mogą mieć różną wielkość i zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu doby, 
• nie pozostawiają trwałych zmian na powierzchni skóry. 
• Zmiany te mogą pojawiać się niemal codziennie i obejmują rozległe powierzchnie ciała i powodując znaczny dyskomfort. 

Rozwijającym się zmianom skórnym towarzyszy nasilony świąd. Ponadto, u części pacjentów rozwojowi zmian towarzyszyć może:

• obrzęk naczynioruchowy, obejmujący głębsze warstwy skóry i tkanki podskórnej,
• najczęściej w obrębie powiek, ust, dłoni lub narządów płciowych. 
• Obrzęk może utrzymywać się dłużej niż zmiany skórne. 

Należy zaznaczyć, że przewlekła pokrzywka idiopatyczna nie jest chorobą zakaźną, jednak może ona znacząco wpływać na funkcjonowanie psychospołeczne pacjentów. Choroba ta ma bowiem przebieg nawrotowy i nieprzewidywalny; podczas gdy u części pacjentów może dojść do samoistnej remisji po kilku miesiącach lub latach, to u innych chorych objawy utrzymują się przewlekle i wymagają długotrwałego, specjalistycznego leczenia.

Pokrzywka idiopatyczna – przyczyny

Chociaż sama nazwa choroby wskazuje na nieznaną etiologię, pokrzywka idiopatyczna jest chorobą o wieloczynnikowym podłożu. 

• Przypuszcza się, że spośród wielu możliwych czynników kluczową rolę odgrywają mechanizmy immunologiczne prowadzące do uwalniania mediatorów zapalnych, głównie histaminy. 
• Coraz większe znaczenie przypisuje się także czynnikom autoimmunologicznych, gdyż u pacjentów cierpiących na nawracającą pokrzywkę o niejasnej etiologii często współistnieją choroby autoimmunologiczne, w tym autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. 
• Sugeruje się także możliwy wpływ długotrwałej ekspozycji na stres, jednak pomimo intensywnych badań, etiologia pokrzywki idiopatycznej wciąż pozostaje nie w pełni poznana.

Pokrzywka idiopatyczna – leczenie 

Podstawowym postępowaniem terapeutycznym w przypadku pokrzywki idiopatycznej opiera się głównie na stosowaniu leków przeciwhistaminowych II generacji, takich jak cetyryzyna czy feksofenadyna, dostępne są w aptekach w sprzedaży odręcznej. Leki te pomagają zmniejszyć liczbę bąbli pokrzywkowych uczucie świądu towarzyszące rozwojowi zmian skórnych. W przypadku braku poprawy po zastopowaniu preparatów dostępnych bez recepty zaleca się kontakt z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. 

W przypadku zaostrzeń choroby, lekarz może zadecydować o krótkookresowym włączeniu doustnych glikokortykosteroidów. Ich stosowanie powinno być jednak ograniczone w czasie gdyż długotrwałe ich przyjmowanie może wiązać się z ryzykiem wystąpienia powikłań.

dr n. o zdrowiu Piotr Choręza