Roponercze – przyczyny, objawy, leczenie

Roponercze rozwija się w następstwie zakażenia współistniejącego z utrudnionym odpływem moczu. Jest stanem nagłym wymagającym pilnego leczenia, ponieważ nieleczone może prowadzić do groźnych powikłań. Jakie są objawy roponercza, co je powoduje i na czym polega leczenie? 

Roponercze – co to jest?

Roponercze (łac. pyonephrosis) to ciężkie zakażenie nerki, w którym ropa gromadzi się w układzie kielichowo-miedniczkowym – części nerki odpowiedzialnej za zbieranie moczu i przekazywanie go do moczowodu. 

Roponercze często bywa mylone z ropniem nerki (łac. abscessus renis), jednak są to dwie różne choroby. Choć obie są ciężkimi zakażeniami nerki, różnią się miejscem gromadzenia ropy, przyczyną oraz sposobem leczenia.

Roponercze – przyczyny

Roponercze rozwija się w wyniku jednoczesnego zastoju moczu w nerce i zakażenia bakteryjnego. Najczęstszą przyczyną utrudnionego odpływu moczu jest kamica układu moczowego, odpowiadająca za około 50-70 proc. przypadków roponercza.  

Do najczęstszych przyczyn zastoju moczu i roponercza należą:

• kamica układu moczowego – najczęstsza przyczyna, zwłaszcza gdy kamień blokuje odpływ moczu z nerki;
• zwężenie moczowodu – wrodzone lub nabyte;
• nowotwory dróg moczowych lub narządów sąsiadujących, które uciskają moczowód;
• łagodny przerost gruczołu krokowego u mężczyzn;
• wady wrodzone układu moczowego;
• ciąża, jeśli powiększająca się macica powoduje znaczne utrudnienie odpływu moczu;
• obecność cewnika lub innych ciał obcych w drogach moczowych, zwiększających ryzyko zakażenia.

Najczęstszymi drobnoustrojami odpowiedzialnymi za rozwój roponercza są bakterie wywołujące zakażenia układu moczowego, przede wszystkim Escherichia coli, rzadziej m.in. Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis czy Enterococcus spp. Ryzyko zachorowania jest większe u osób z cukrzycą, obniżoną odpornością oraz nawracającymi zakażeniami układu moczowego.

Roponercze – objawy

Objawy roponercza zwykle pojawiają się nagle i szybko się nasilają. Najczęściej obejmują:

• silny ból w okolicy lędźwiowej, zwykle po jednej stronie;
• wysoką gorączkę i dreszcze;
• nudności i wymioty;
• osłabienie i złe samopoczucie;
• ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, częstomocz lub naglące parcie na mocz.

W cięższych przypadkach może dojść do zmniejszenia ilości oddawanego moczu, a także objawów urosepsy, takich jak przyspieszone tętno, spadek ciśnienia tętniczego czy zaburzenia świadomości. Wystąpienie takich dolegliwości wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Roponercze – leczenie

Roponercze jest stanem nagłym wymagającym leczenia szpitalnego. Celem terapii jest opanowanie zakażenia oraz przywrócenie odpływu moczu z chorej nerki. 

Leczenie zwykle obejmuje:

• dożylną antybiotykoterapię, początkowo o szerokim spektrum działania, a następnie dostosowaną do wyniku posiewu bakteriologicznego;
• pilne odbarczenie układu moczowego, czyli odprowadzenie zalegającego moczu z nerki za pomocą przezskórnego drenu (nefrostomii) lub cewnika moczowodowego;
• po opanowaniu ostrego zakażenia – leczenie przyczyny niedrożności, np. usunięcie kamienia z dróg moczowych lub leczenie innej przyczyny utrudniającej odpływ moczu.

W rzadkich przypadkach, gdy nerka uległa nieodwracalnemu uszkodzeniu i nie można zachować jej funkcji, konieczne może być jej usunięcie (nefrektomia). 

Roponercze i ropień nerki – rokowania

Choć nazwy roponercze i ropień nerki brzmią podobnie, oznaczają różne choroby i wiążą się z odmiennym postępowaniem oraz rokowaniem. Warto znać te różnice, aby lepiej zrozumieć, dlaczego w przypadku roponercza lekarze dążą do natychmiastowego leczenia, podczas gdy ropień nerki nie zawsze wymaga pilnej interwencji:

• Roponercze jest stanem nagłym, ponieważ zakażeniu towarzyszy zablokowanie odpływu moczu z nerki. Bez szybkiego leczenia może w krótkim czasie doprowadzić do urosepsy, trwałego uszkodzenia nerki, a nawet zgonu. Rokowanie zależy przede wszystkim od szybkości rozpoznania i zastosowania odpowiedniego leczenia. 
• Ropień nerki zwykle nie wiąże się z niedrożnością dróg moczowych, dlatego rzadziej wymaga pilnej interwencji urologicznej. Mniejsze ropnie często udaje się wyleczyć samą antybiotykoterapią, natomiast większe mogą wymagać drenażu. 

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Mgr Marta Filipowska