Wizyta u alergologa – co warto wiedzieć?

Alergolog – kto to jest? Alergolog jest lekarzem specjalistą zajmującym się diagnostyką oraz leczeniem chorób o podłożu alergicznym. W zakresie kompetencji alergologa znajduje się leczenie m.in. alergii wziewnych, pokarmowych, kontaktowych, a także chorób takich jak astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, pokrzywka czy alergiczny nieżyt nosa. Często współpracuje z lekarzem dermatologiem, pulmonologiem lub laryngologiem. Alergologia to dziedzina medycyny ściśle powiązana z immunologią, czyli nauką o układzie odpornościowym. W prawidłowych warunkach układ odpornościowy pełni funkcję ochronną, zabezpieczając organizm przed patogenami, takimi jak wirusy i bakterie. W przypadku alergii dochodzi do nieprawidłowej nadmiernej odpowiedzi immunologicznej z udziałem swoistych przeciwciał. To właśnie te przeciwciała, w kontakcie z alergenem (np. pyłkiem roślin, roztoczami, białkiem pokarmowym), wywołują kaskadę reakcji prowadzących do uwolnienia mediatorów zapalnych, odpowiedzialnych za objawy alergiczne, takie jak obrzęk, zaczerwienienie, świąd, katar czy skurcz oskrzeli.

Kiedy warto umówić się na pierwszą wizytę u alergologa?

Na pierwszą wizytę u alergologa warto zgłosić się w sytuacji, gdy objawy, które obserwujemy nie wynikają z infekcji, a znacznie utrudniają nam normalne funkcjonowanie. Pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który w razie wskazań wystawi skierowanie do poradni alergologicznej w ramach NFZ. Kiedy planujemy iść z dzieckiem do alergologa, należy poprosić o skierowanie do alergologa dziecięcego.

Do najczęstszych objawów mogących świadczyć o alergii należą: 

• przewlekły, lejący katar,
• napady kichania,
• łzawienie oczu,
• duszność,
• kaszel,
• zmiany skórne (świąd, pokrzywka),
• wysypka po spożyciu określonych pokarmów,
• bóle brzucha, biegunki, wzdęcia (alergia pokarmowa).

Jakie badania przygotować do wizyty u alergologa?

Wizyta u alergologa jest często poprzedzona konsultacją u lekarza rodzinnego, który może zlecić wstępne, refundowane badania diagnostyczne. Nie są one jednak niezbędne do odbycia wizyty, lekarz specjalista zleci konkretną diagnostykę po zebraniu wywiadu.

Badania, które można wykonać przed wizytą u alergologa:

• testy alergiczne z krwi,
• morfologia krwi (wysoki odsetek eozynofili może wskazywać na alergię),
• RTG klatki piersiowej (jeśli istnieje wskazanie),
• wymaz z nosa (test ezozynofilowy lub posiew wykluczający infekcje),
• inne badania z chorób przewlekłych na które obecnie leczy się pacjent.

Jakie badania przed wizytą u alergologa z dzieckiem?

Zakres badań przed wizytą u alergologa z dzieckiem wyglądają dość podobnie z tą różnicą, że jeśli dziecko ma objawy pokarmowe, przydatne może być badanie kału w kierunku pasożytów, które mogą imitować objawy alergii. U starszych dzieci (powyżej 3–4. roku życia) można próbować wykonywać testy skórne, choć u młodszych dzieci złoty standard stanowi diagnostyka z krwi (np. panel pediatryczny).

Jak wygląda wizyta u alergologa?

Pierwsza wizyta u alergologa  ma charakter diagnostyczny i polega głównie na szczegółowym wywiadzie medycznym. Lekarz zapyta o charakter objawów, czas ich występowania, nasilenie i możliwe czynniki wywołujące. Ważne są także informacje o alergiach w rodzinie, przebytych chorobach i dotychczasowym leczeniu.

Na pierwsze spotkanie w poradni na pewno trzeba zaplanować trochę więcej czasu (1-2h), ponieważ lekarz może zlecić na miejscu badania diagnostyczne takie jak:

• spirometria – badanie oceniające objętość i prędkość przepływu powietrza w płucach (diagnostyka astmy),
• punktowe testy skórne – polegają na nałożeniu kropel roztworów alergenów na przedramię i delikatnym nakłuciu naskórka, wynik odczytuje się po 15–20 minutach,
• testy płatkowe – stosowane przy podejrzeniu alergii kontaktowej (np. na metale lub składniki kosmetyków).

Jeśli planowane są testy skórne, konieczne jest odstawienie leków przeciwhistaminowych na co najmniej 7-14 dni przed planowanym badaniem, ponieważ mogą one zafałszować wynik, hamując reakcję alergiczną. Nie wszystkie testy jednak wymagają odstawienia leków, dlatego przed planowaną wizytą warto zadzwonić do poradni, poinformować jakie leki się przyjmuje i czy trzeba je odstawić do wizyty.

Metody leczenia stosowane w alergologii

Leczenie objawowe polega na kontrolowaniu objawów za pomocą farmakoterapii. W leczeniu standardowo stosuje się leki:

• przeciwhistaminowe (antyhistaminowe),
• glikokortykosteroidy donosowe i wziewne,
• leki antyleukotrienowe.

Leczenie przyczynowe to immunoterapia alergenowa, nazywana potocznie odczulaniem, która polegająca na stopniowym podawaniu małych dawek alergenu, który wywołuje objawy uczulenia. Dzięki temu układ odpornościowy „uczy się” tolerancji na daną substancję, co z czasem prowadzi do zmniejszenia lub całkowitego ustąpienia reakcji alergicznych. Kuracja trwa zwykle od 3 do 5 lat i jest jedyną metodą, która działa na przyczynę alergii.

Dr n.med. Iwona Chromik