31 sierpnia 2022 - Przeczytasz w 3 min

Klirens kreatyniny – co warto wiedzieć o tym badaniu?

Klirens kreatyniny to badanie oceniające wydolność nerek. Jest badaniem wymagającym od pacjenta dyscypliny i zaangażowania, ponieważ do uzyskania prawidłowego wyniku niezbędna jest rzetelnie przeprowadzona dobowa zbiórka moczu. Kiedy oznacza się klirens kreatyniny i jak przygotować się do badania?

klirens kreatyniny

Co to jest klirens kreatyniny?

Klirens kreatyniny służy ocenie sprawności filtracyjnej nerek, czyli ich zdolności do usuwania wraz z moczem toksycznych produktów metabolizmu. Kreatynina jest parametrem należącym do grupy najczęściej analizowanych zarówno we krwi jak i w moczu. Pochodzi z metabolizmu mięśni, a ilość wydalanej z moczem w ciągu doby kreatyniny zależy od masy mięśniowej badanego, płci, ogólnego stanu zdrowia i wieku oraz diety. Znajomość stężenia kreatyniny w moczu i surowicy, oraz ilości moczu wydalonego w ciągu doby pozwala na wyliczenie ze wzoru klirensu tej substancji, czyli ilości osocza oczyszczanego przez nerki z kreatyniny w jednostce czasu. Za istotnym w klinice znaczeniem tego parametru przemawia fakt, że jest on miarą filtracji kłębuszkowej – GFR, której spadek zawsze świadczy o malejącej liczbie czynnych nefronów i spadku wydolności narządu. Ze względu na wymagającą procedurę wykonania badania, klirens kreatyniny obecnie wykonuje się stosunkowo rzadko, a zastępuje się go szacowaniem filtracji kłębuszkowej (eGFR – estimated GFR) jedynie w oparciu o stężenie kreatyniny we krwi i dane pacjenta typu: wiek i płeć.

Klirens kreatyniny badanie

Aby obliczyć klirens kreatyniny konieczna jest znajomość stężenia kreatyniny we krwi, stężenia kreatyniny w moczu pochodzącym z dobowej zbiórki i objętość dobowej zbiórki moczu. Prawidłowy wynik klirensu kreatyniny zależy od poprawnie przeprowadzonej dobowej zbiórki moczu, co niestety okazuje się nie być łatwą dla pacjentów procedurą. Szacuje się, że nawet 1/3 dobowych zbiórek moczu jest wykonanych niepoprawnie, co przekłada się na nieprawidłowy wynik badania.

Badanie należy rozpocząć rano np. o 7.00, oddając porcję porannego moczu do toalety. Następnie przez 24 kolejne godziny, mocz należy oddawać do dużego (2-3l) pojemnika, kończąc zbiórkę dokładnie o tej samej godzinie, o której ją się zaczęło. Po zakończeniu zbiórki należy zmierzyć objętość zebranego moczu, wymieszać i odlać ok. 50 ml do pojemniczka na mocz, dostępnego do nabycia w aptece. Oddając mocz w laboratorium należy udzielić informacji o objętości oddanego moczu, wzroście i wadze ciała. Na pojemniczku na mocz lub oddzielnej kartce powinna znaleźć się informacja o godzinie rozpoczęcia i zakończenia dobowej zbiórki moczu. W dniu oddania moczu do badania pielęgniarka pobierze także krew, w celu oznaczenia w niej stężenia kreatyniny. Uwaga! Jeśli z jakiejś przyczyny w okresie 24 godzin pominięto w zbiórce nawet pojedynczą porcję moczu, zbiórkę należy przeprowadzić ponownie w innym dniu. Badanie przydatne jest w zarówno w diagnostyce upośledzenia funkcji filtracyjnej jak i w monitorowaniu choroby nerek.

Klirens kreatyniny norma

Norma (wartość referencyjna) dla klirensu kreatyniny podana jest zawsze na wyniku badania. W przypadku jego zbyt niskiej wartości wynik oflagowany jest literą „L” (Low – zbyt niski), w przypadku zbyt wysokiej – literą „H” (High – wysoki).

Klirens kreatyniny z krwi

Wyliczenie klirensu kreatyniny z samej próbki krwi nie jest możliwe. Możliwe jest natomiast oszacowanie przesączania kłębuszkowego na podstawie stężenia kreatyniny we krwi. Wykorzystuje się do tego wzory, najczęściej Cocrofta-Goulta lub MDRD, za pośrednictwem których uzyskuje się wartość tzw. eGFR. Przy badaniu stężenia kreatyniny we krwi, eGFR wyliczany jest automatycznie oraz dołączany do wyniku.

Powiązane badania

Klirens kreatyniny
Klirens kreatyniny. Badanie służące do wyliczania  wielkości przesączania kłębuszkowego (GFR), przydatne do oceny funkcji nerek.  

Mocz - badanie ogólne
Mocz - badanie ogólne. Badanie wykonywane w celach przesiewowych, diagnostycznych i kontrolnych. Stosowane w diagnostyce chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z cho