Monocyty ÔÇô czym s─ů i kiedy warto bada─ç ich poziom?

Redakcja Diagnostyki


Udost─Öpnij

Monocyty to najwi─Öksze z krwinek, zalicza si─Ö je do bia┼éych krwinek krwi (leukocyt├│w). U zdrowego cz┼éowieka stanowi─ů 3ÔÇô8% wszystkich leukocyt├│w. Ilo┼Ť─ç monocyt├│w okre┼Ťla si─Ö, wykonuj─ůc rozmaz krwi obwodowej ÔÇô manualny lub automatyczny. Monocyty we krwi ÔÇô jak─ů funkcj─Ö pe┼éni─ů w organizmie i co oznacza ich nadmiar lub niedob├│r?

monocyty

Monocyty we krwi ÔÇô czym s─ů i jak je bada─ç?

Monocyty we krwi to najwi─Öksze kom├│rki krwi, zaliczane do agranulocyt├│w. Ich g┼é├│wnym zadaniem jest regulowanie pracy uk┼éadu immunologicznego. Produkowane s─ů w szpiku kostnym z kom├│rek macierzystych, po czym przedostaj─ů si─Ö do krwi i r├│┼╝nych narz─ůd├│w oraz uk┼éad├│w naszego organizmu i w tkankach przeobra┼╝aj─ů si─Ö w makrofagi.

Powierzchni─Ö monocyt├│w pokrywaj─ů receptory, kt├│re reaguj─ů na substancje, zwane chemokinami ÔÇô pozwala to na wychwycenie i rozpoznanie miejsca stanu zapalnego w organizmie i aktywacj─Ö dzia┼éa┼ä makrofag├│w. Monocyty odpowiadaj─ů za wytworzenie interleukin i interferon├│w, kt├│re reguluj─ů prac─Ö uk┼éadu immunologicznego, przeprowadzaj─ů fagocytoz─Ö, maj─ů zdolno┼Ť─ç przekraczania b┼éon kom├│rkowych i docierania do r├│┼╝nych przestrzeni naszego organizmu, by walczy─ç z drobnoustrojami.

Makrofagi to du┼╝e kom├│rki uk┼éadu immunologicznego. Potrafi─ů unieszkodliwia─ç kom├│rki chorobotw├│rczych drobnoustroj├│w, degraduj─ů tak┼╝e obumar┼ée kom├│rki organizmu i ich pozosta┼éo┼Ťci.

Obni┼╝one i podwy┼╝szone monocyty we krwi ÔÇô jak si─Ö bada─ç?

Liczb─Ö monocyt├│w w mikrolitrze (lub mm3) krwi i warto┼Ť─ç odsetkow─ů (w odniesieniu do wszystkich bia┼éych cia┼éek) okre┼Ťla si─Ö w badaniu morfologii krwi obwodowej z rozmazem (wykonywanym rutynowo automatycznie [tzw. morfologia pe┼éna, 5-diff], a w szczeg├│lnych przypadkach r─Öcznie).

Badanie monocyt├│w (morfologi─Ö krwi z rozmazem) mo┼╝na wykona─ç w ka┼╝dym laboratorium, jest to powszechnie dost─Öpne badanie, kt├│re w ci─ůgu kilku godzin pozwala nam uzyska─ç wst─Öpn─ů ocen─Ö odporno┼Ťci i kondycji naszego organizmu. Obni┼╝one lub podwy┼╝szone monocyty we krwi ÔÇô ich przyczyny mog─ů by─ç bardzo r├│┼╝ne. Lekarz zleca najcz─Ö┼Ťciej rozmaz krwi obwodowej, gdy u pacjenta wyst─Öpuj─ů cz─Östo nawracaj─ůce infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze i podejrzewa obni┼╝on─ů odporno┼Ť─ç.

Zakres warto┼Ťci referencyjnych (norma) monocyt├│w u doros┼éego cz┼éowieka to 30ÔÇô800/┬Ál, 3ÔÇô8%. Badanie trzeba wykonywa─ç na czczo, krew pobiera si─Ö najcz─Ö┼Ťciej z ┼╝y┼éy ┼éokciowej. Przed badaniem unika─ç odwodnienia ÔÇô p├│┼é godziny przed udaniem si─Ö do laboratorium nale┼╝y wypi─ç dodatkow─ů szklank─Ö wody.

Jedn─ů z chor├│b, kt├│ra niszczy monocyty i drastycznie wp┼éywa na obni┼╝enie ich liczby i odporno┼Ťci, jest AIDS spowodowane zaka┼╝eniem wirusem HIV. Liczba monocyt├│w mo┼╝e te┼╝ spada─ç w wyniku procedur leczniczych ÔÇô po chemioterapii czy leczeniu sterydami).

Monocytoza ÔÇô monocyty powy┼╝ej normy

Monocytoza to liczba monocyt├│w przekraczaj─ůca g├│rn─ů granic─Ö normy. Monocyty powy┼╝ej normy (zakresu referencyjnego) nie zawsze s─ů powodem do du┼╝ego niepokoju ÔÇô mog─ů sygnalizowa─ç lekki rozwijaj─ůcy si─Ö w organizmie stan zapalny lub kilkudniow─ů infekcj─Ö. Wynik badania krwi nale┼╝y z tego powodu analizowa─ç w ca┼éo┼Ťci, zwracaj─ůc uwag─Ö tak┼╝e na inne parametry morfologii, wyniki innych bada┼ä oraz stan kliniczny pacjenta.

Przyczyny monocytozy dzieli si─Ö na ┼éagodne i powa┼╝ne. Zazwyczaj wyst─Öpuj─ů stany ┼éagodne, kt├│re powodowane przez choroby zaka┼║ne, wywo┼éane przez szereg patogen├│w. Nieznacznie podwy┼╝szone monocyty we krwi obserwuje si─Ö te┼╝ na etapie zdrowienia po przebytym zaka┼╝eniu. Zwi─Ökszony odsetek monocyt├│w pojawia si─Ö w gru┼║licy, przy infekcyjnym zapaleniu wsierdzia, mo┼╝e towarzyszy─ç chorobom zapalnym tkanki ┼é─ůcznej, marsko┼Ťci z niewydolno┼Ťci─ů w─ůtroby oraz nieswoistym zapaleniom jelit. Bardzo rzadko zdarza si─Ö, ┼╝e liczba monocyt├│w zwi─Öksza si─Ö w chorobach rozrostowych, np. bia┼éaczce mielomonocytowej lub ziarnicy z┼éo┼Ťliwej.

Je┼╝eli podwy┼╝szony poziom monocyt├│w utrzymuje si─Ö kr├│cej ni┼╝ trzy miesi─ůce i nie towarzyszy mu obecno┼Ť─ç innych niepokoj─ůcych objaw├│w, nale┼╝y obserwowa─ç og├│lny stan zdrowia i po okre┼Ťlonym czasie powt├│rzy─ç badanie. Zdarza si─Ö, ┼╝e po wykonaniu rozmazu automatycznego przeprowadza si─Ö rozmaz r─Öczny, aby zweryfikowa─ç wynik komputerowy.

Je┼Ťli badanie wyka┼╝e podwy┼╝szone monocyty ÔÇô przyczyny mog─ů by─ç bardzo zr├│┼╝nicowane i niekiedy trudno wskaza─ç jednoznacznie ┼║r├│d┼éo odchyle┼ä od normy. Do popularnych chor├│b wp┼éywaj─ůcych na ten stan nale┼╝─ů cytomegalia, ospa wietrzna, ki┼éa, p├│┼épasiec, ospa wietrzna,┬á na terenach o podwy┼╝szonym ryzyku zaka┼╝enia ÔÇô tak┼╝e malaria. Monocytoza mo┼╝e sygnalizowa─ç tak┼╝e sarkoidoz─Ö, szpiczaka plazmocytowego, makroglobulinemi─Ö Waldenstroma, histocytoz─Ö z kom├│rek Langerhansa, jednak jest to sytuacja wyj─ůtkowo rzadka.

Monocyty w ci─ů┼╝y te┼╝ mog─ů by─ç w g├│rnej granicy normy lub nieznacznie j─ů przekracza─ç. Wskazuj─ů w├│wczas na prawdopodobny stan zapalny. Konieczna jest w├│wczas pilna konsultacja z ginekologiem prowadz─ůcym ci─ů┼╝─Ö. Zakresy dla monocyt├│w u najm┼éodszych s─ů zbli┼╝one lub identyczne jak dla doros┼éych. Podwy┼╝szone monocyty u dziecka mog─ů pojawia─ç si─Ö stosunkowo cz─Östo, poniewa┼╝ jego uk┼éad odporno┼Ťciowy jest na etapie doskonalenia i dopiero uczy si─Ö i wykszta┼éca odpowiednie mechanizmy obronne.

Monocyty poni┼╝ej normy ÔÇô czy powinny nas zaniepokoi─ç?

Monocyty w dolnej granicy normy lub monocyty obni┼╝one to tak┼╝e sygna┼é do przeprowadzenia bardziej szczeg├│┼éowych bada┼ä i konsultacji ze specjalist─ů. Obni┼╝enie wska┼║nika monocyt├│w nazywane jest monocytopeni─ů. Mo┼╝e ona ┼Ťwiadczy─ç przede wszystkim o zaburzeniach odporno┼Ťci, kt├│re s─ů wrodzone lub nabyte. Do najcz─Ö┼Ťciej spotykanych nale┼╝─ů aplazje oraz AIDS.

Stan, w kt├│rym obserwuje si─Ö monocyty obni┼╝one, mo┼╝e tak┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z d┼éugotrwa┼éym i silnym stresem, wyst─Öpowa─ç w przebiegu r├│┼╝nych chor├│b neurologicznych lub psychicznych, przy silnej nerwicy, depresji, przewlek┼éym zm─Öczeniu i wycie┼äczeniu organizmu. Obserwowany jest czasem u os├│b starszych i w stanach wyniszczenia organizmu i znacznego niedo┼╝ywienia. Monocytopeni─Ö wzmaga przewlek┼ée za┼╝ywanie okre┼Ťlonych lek├│w, obserwowana jest u pacjent├│w po przebytej chemioterapii lub radioterapii.

D┼éugo trwaj─ůca i przewlek┼éa monocytopenia mo┼╝e wyst─Öpowa─ç ┼é─ůcznie z obni┼╝eniem liczby wszystkich element├│w morfotycznych krwi ÔÇô czyli pancytopeni─ů. Pancytopenia to obni┼╝ona ilo┼Ť─ç erytrocyt├│w, leukocyt├│w i trombocyt├│w. Do najcz─Östszych objaw├│w takiego stanu nale┼╝─ů: os┼éabienie, omdlenia, blado┼Ť─ç sk├│ry, zwi─Ökszona podatno┼Ť─ç na zaka┼╝enia, krwotoki, zwi─Ökszona liczba krwawie┼ä, cz─Östo pojawiaj─ůce si─Ö siniaki.

Wynik rozmazu krwi powinien ka┼╝dorazowo zinterpretowa─ç lekarz. Por├│wnuje on nie tylko wyniki liczbowe rozmazu, ale tak┼╝e zestawia je z pozosta┼éymi parametrami, i w razie potrzeby zleca wykonanie dodatkowych bada┼ä. Je┼╝eli prawdopodobn─ů przyczyn─ů obni┼╝onej lub zwi─Ökszonej liczby monocyt├│w we krwi jest przebyta choroba lub infekcja, zazwyczaj powtarza si─Ö badanie po kilku dniach lub tygodniach i por├│wnuje wyniki.

Lekarz zaczyna diagnostyk─Ö od wykluczenia najpopularniejszych chor├│b infekcyjnych i bakteryjnych oraz grzybiczych, w razie niejednoznacznych wynik├│w, mo┼╝e by─ç konieczne uzupe┼énienie bada┼ä krwi o badania obrazowe, badanie moczu i inne badania krwi, takie jak np. sprawdzenie st─Ö┼╝enia we krwi bia┼éek, kt├│rych poziom wzrasta w przypadku zaka┼╝e┼ä i trwaj─ůcych infekcji, np. bia┼éka CRP.

Jak skutecznie leczy─ç monocytopeni─Ö i monocytoz─Ö? Wskazane jest jednoczesne potwierdzenie przyczyny zaburze┼ä i wdro┼╝enie odpowiedniego leczenia choroby podstawowej, a w przypadku monocytopenii suplementacja odpowiednimi preparatami, kt├│re poprawi─ů parametry krwi i wp┼éyn─ů na popraw─Ö og├│lnej kondycji pacjenta. Niekiedy lekarz dodatkowo rekomenduje wizyt─Ö u dietetyka lub wzbogacenie codziennego jad┼éospisu o bogate w okre┼Ťlone sk┼éadniki produkty. Jest to szczeg├│lnie istotne podczas leczenia niedokrwisto┼Ťci, w przebiegu nieswoistych zapale┼ä jelit, przy niedo┼╝ywieniu i u chorych po chemioterapii.

Je┼╝eli zmagasz si─Ö z nawracaj─ůcymi infekcjami, jeste┼Ť os┼éabiony i miewasz problemy z koncentracj─ů, skonsultuj si─Ö ze specjalist─ů i wykonaj podstawowe badanie morfologii krwi. To szybka i skuteczna pomoc w diagnozie stan├│w zapalnych i chor├│b, kt├│re potwierdzone na wczesnym stadium, daj─ů szans─Ö na stuprocentowe wyleczenie. Nie lecz si─Ö sam ÔÇô szybka reakcja i kontakt z lekarzem to spos├│b na unikni─Öcie powa┼╝nych problem├│w zdrowotnych Twoich i Twoich najbli┼╝szych.

Bibliografia:

  1. Ma┼égorzata Salamonowicz, O czym ┼Ťwiadczy zwi─Ökszenie odsetka monocyt├│w krwi obwodowej?, Medycyna Praktyczna Pediatra ÔÇô 5000 pyta┼ä z pediatrii, Krak├│w 2015.
  2. Morfologia krwi obwodowej ÔÇô interpretacja wyniku, Hematoonkologia.pl, Informacje dla chorych ÔÇô Materia┼éy og├│lne. https://hematoonkologia.pl/informacje-dla-chorych/materialy-ogolne/id/3692-morfologia-krwi-obwodowej-interpretacja-wyniku#WBC
  3. Przewlek┼éa bia┼éaczka mielomonocytowa [w:] Interna Szczeklika ÔÇô Ma┼éy podr─Öcznik 2019/20, pod. Red. Piotra Gajewskiego, Krak├│w 2019, s. 1033-1034.