16 grudnia 2019 - Przeczytasz w 3 min

Proteinogram – co warto wiedzieć?

Spis treści:

    Nasz organizm produkuje i uwalnia do krwi wiele różnych białek. Ich obecność i stężenie zmienia w różnych stanach chorobowych. Proteinogram jest stosunkowo szybką metodą pozwalającą podzielić wszystkie białka surowicy na 6 grup i stwierdzić w której z nich występują zaburzenia.

    Co to jest proteinogram?

    Proteinogram jest elektroforetycznym rozdziałem białek surowicy na podstawowe frakcje o różnej zdolności poruszania się w polu elektrycznym. Elektroforeza białek jest metodą rozdziału na podstawie ich różnic fizycznych. Badanie zaliczane jest do badań przesiewowych wykrywających zaburzenia składu białek surowicy.

    Cząsteczki białek pod wpływem pola elektrycznego migrują i układają się na nośniku w charakterystyczny wzór prążków. Rozdzielają się na 6 grup: albuminy, alfa-globuliny (alfa1 i alfa2), beta-globuliny (beta1 i beta2) i gamma-globuliny. Stwierdzenie nieprawidłowości wielkości i kształtu prążków jest punktem wyjścia do dalszej diagnostyki.

    Kiedy wykonuje się badanie proteinogramu?

    Wskazaniem do wykonania badania proteinogramu jest diagnostyka chorób nowotworowych, chorób wątroby, stanów zapalnych i chorób nerek.

    Najważniejszym jednak wskazaniem do wykonania tego badania jest podejrzenie szpiczaka mnogiego lub innych gammapatii monoklonalnych, czyli schorzeń w których grupa komórek nowotworowych produkuje nieprawidłowe białko (monoklonalne).

    Objawy, które powinny skłonić do wykonania proteinogramu to:

    • niedokrwistość o niewyjaśnionej przyczynie z towarzyszącą niewydolnością nerek i bólami kostnymi
    • nawracające infekcje
    • wzrost poziomu wapnia w surowicy
    • rulonizacja krwinek czerwonych stwierdzona w rozmazie mikroskopowym
    • białkomocz
    • neuropatia obwodowa o niewyjaśnionej przyczynie
    • niewydolność nerek z towarzyszącym wzrostem poziomu białka w surowicy
    • wysoki poziom białka całkowitego

    Przebieg badania proteinogramu

    Próbka surowicy nanoszona jest na podłoże/nośnik umożliwiające migrację białek. Najczęściej nośnikiem tym jest octan celulozy lub żel agarozowy. Rozdział odbywa się w analizatorze, który zapewnia stałe warunki (napięcia prądu elektrycznego i temperatury). Następnym etapem jest wybarwianie rozdzielonych białek, w którym barwnik wiązany jest przez białka proporcjonalnie do ich stężenia. Ostatnim etapem jest odczyt intensywności zabarwienia rozdziału i przeliczenie na udział procentowy poszczególnych prążków.

    Na podstawie ilości białka całkowitego oznaczonego w surowicy obliczane są stężenia poszczególnych frakcji białkowych.

    Materiałem do badania może być również mocz lub płyn mózgowo-rdzeniowy.

    Jak odczytywać i interpretować  wynik proteinogramu?

    Wynik zawiera wartości względne (procentowe) i stężenie (g/l) poszczególnych frakcji białkowych. Na wyniku znajdujemy również wykres z którego możemy odczytać  kształt prążków i obecność dodatkowych frakcji białkowych.

    Albuminy – spadek stężenia może być spowodowany stanami niedożywienia, utratą białek przez nerki (zespół nerczycowy), zaburzeniami trawienia i wchłaniania w jelitach (przewlekłe stany zapalne), zmniejszoną syntezą w wątrobie (uszkodzenie wątroby), przewlekłymi infekcjami czy nadczynnością tarczycy.

    Alfa1-globuliny – niskie stężenie występuje w ostrych stanach zapalnych i fizjologicznie w czasie ciąży. Spadek stężenia występuje we wrodzonym niedoborze alfa1-antytrypsyny.

    Alfa2-globuliny – obniżony poziom jest następstwem niedożywienia, przewlekłych stanów zapalnych jelit, niedokrwistości hemolitycznej, niewydolności wątroby. Ze wzrostem stężenia tej frakcji mamy do czynienia w stanach zapalnych, podczas leczenia sterydami, w zespole nerczycowym.

    Beta-globuliny – spadek stężenia wskazuje na utratę białka, niedożywienie, reakcje zapalne lub na schorzenie autoimmunologiczne. Wzrost natomiast występuje w niedoborze żelaza, marskości wątroby. W tej frakcji mogą również lokalizować się białka produkowane przez szpiczaka mnogiego.

    Gamma-globuliny – niski poziom występuje fizjologicznie u noworodków ale również jako następstwo leczenia przeciwnowotworowego i przyjmowania sterydów. Zwiększone stężenie tej frakcji w postaci szerokiego prążka związane jest z infekcjami, nowotworami, AIDS i niektórymi chorobami autoimmunologicznymi. Prążek w postaci wysokiego i wąskiego szczytu świadczy o obecności białka monoklonalnego.

    Mostek czyli brak wyraźnej granicy między frakcjami beta- i gamma-globulin jest charakterystyczny dla przewlekłych stanów zapalnych, ale również marskości wątroby.

    Prawidłowe zakresy stężeń poszczególnych frakcji białkowych dla osób dorosłych:

    Albuminy: 52,1 – 65,1% (31,2-52,1 g/l)

    Alfa1-globuliny: 1- 3% (0,6-2,4 g/l)

    Alfa2-globuliny: 9,5-14,4% (5,7-11,5g/l)

    Beta1-globliny: 6-10% (3,6-7,8 g/l)

    Beta2-globuliny: 2,6-5,8% (1,6-4,6 g/l)

    Gamma-globuliny: 10,7-20,3% (6,4-16,2 g/l)

    mgr Renata Grzelik

    Laboratoria Medyczne DIAGNOSTYKA

    Piśmiennictwo:

    – Neumeister B., Besenthal I., Böhm B.O.: Diagnostyka Laboratoryjna. Poradnik kliniczny. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013

    -Keren D.F.: Protein Electrophoresis in Clinical Diagnosis. Hodder Arnold Ltd 2003

    -Giot J.F.: Agarose gel electrophoresis – applications in clinical chemistry. JMB 29: 9-14, 2010

    -O’Connel T.X., Horita T.J., Kasravi B.: Undrestanding and Interpreting Serum Protein Electrophoresis. American family physician. January 1, 2005, vol. 71, number1

    Powiązane badania

    Proteinogram
    Proteinogram,  elektroforetyczna  analiza białek surowicy krwi.