27 lipca 2022 - Przeczytasz w 3 min

Rak pęcherza moczowego – co warto wiedzieć?

Rak pęcherza moczowego jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym, wśród tych rozwijających się w obrębie układu moczowego. Występuje trzykrotnie częściej w populacji zamieszkującej kraje rozwinięte, a czynnikami ryzyka rozwoju są płeć męska, zaawansowany wiek, otyłość, spożywanie alkoholu, czerwonego mięsa, ale przede wszystkim palenie papierosów. Jakie objawy towarzyszą rakowi pęcherza i na czym polega jego leczenie?

rak pęcherza moczowego

Rak pęcherza moczowego – jak długo się rozwija?

Rak pęcherza moczowego w Polsce diagnozowany jest u około 8 tysięcy osób rocznie. W ponad połowie przypadków jest skutkiem długotrwałego nałogu tytoniowego, a niemalże u 30% pacjentów jest konsekwencją narażenia na czynnik szkodliwy, związany z wykonywanym zawodem (produkcja farb, gumy, produktów naftowych, zaangażowanie w procesy chemiczne i elektryczne). Rak pęcherza może rozwijać się przez długie lata nie dając żadnych objawów. Z tego też powodu w większości przypadków diagnozowany jest w zaawansowanym stadium z towarzyszącymi mu przerzutami.

Jakie są jego objawy?

Niepokojącym objawem, który powinien skłonić pacjenta do pilnej wizyty u lekarza jest widoczna zmiana barwy moczu z żółtej na jasno lub ciemnoczerwoną. W przypadku raka pęcherza moczowego zmiana barwy moczu wynika z krwiomoczu, czyli obecności w moczu dużej ilości krwinek czerwonych. O wczesnych etapach choroby może świadczyć także krwinkomocz, który nie wywołuje zauważalnej zmiany barwy, diagnozowany jest jednak w badaniu ogólnym moczu.

W zaawansowanych etapach raka pęcherza charakterystyczna jest tzw. triada objawów. Poza krwiomoczem wśród objawów wymienia się wyczuwalny guz w obrębie miednicy mniejszej oraz ból, promieniujący najczęściej do okolicy lędźwiowej pleców. Podejrzanym, niespecyficznym objawem jest także przedłużająca się infekcja dróg moczowych i trudności towarzyszące oddawaniu moczu, nie ustępujące po standardowo zastosowanej przy tego typu objawach farmakoterapii.

Objawy zaawansowanej postaci raka pęcherza mogą być skutkiem obecności jego przerzutów w innych narządach (wątroba, węzły chłonne, kości, płuca). Wśród nich wymienia się dysfunkcję wątroby, powiększenie węzłów chłonnych, bóle kości, a także objawy ze strony układu oddechowego (kaszel, krwioplucie).

Rak pęcherza moczowego – leczenie

Leczenie raka pęcherza jest uzależnione od etapu zaawansowania choroby. Jeżeli guz jest ograniczony do błony śluzowej pęcherza, nie penetruje jego warstwy mięśniowej (nieinwazyjny) wykonuje się resekcję przezcewkową samego guza oraz dopęcherzowe wlewy leków zapobiegających nawrotowi choroby.

W sytuacji, w której guz obejmuje warstwę mięśniówki, konieczne jest wycięcie całego pęcherza, wytworzenie urostomii (odprowadzenia moczu do specjalnego woreczka) oraz zastosowanie chemioterapii.

Rak pęcherza moczowego – czy jest wyleczalny?

Rak pęcherza moczowego jest całkowicie wyleczalny, jeżeli zostanie wykryty na wczesnym etapie zaawansowania. Rokowanie zdecydowanie pogarsza naciekanie guza na mięśniówkę pęcherza, okoliczne narządy oraz występowanie odległych przerzutów.

Jak można zapobiec raku pęcherza moczowego?

W zapobieganiu raka pęcherza moczowego istotna jest profilaktyka. Kluczowe znaczenie ma tutaj unikanie czynnika, który w największym stopniu przyczynia się do jego rozwoju, czyli porzucenie nałogu tytoniowego. Ważna jest także zbilansowana dieta eliminująca nadmierne spożywanie czerwonego mięsa, ograniczenie spożycia alkoholu, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz regularne wykonywanie badania ogólnego moczu.

Wyniki tego prostego i taniego, nieinwazyjnego badania pozwalają ustalić pochodzenie erytrocytów i komórek nabłonkowych (górny lub dolny odcinek układu moczowego), oraz określić nasilenie podejrzanego krwinkomoczu. Nieprawidłowości obserwowane w badaniu ogólnym moczu kwalifikują pacjenta do wykonania badań specjalistycznych, w tym badania USG jamy brzusznej i/lub cystoskopii (endoskopowe badanie obrazujące drogi moczowe).

Wykonanie badań obrazowych umożliwia wstępne ustalenie przyczyn zgłaszanych dolegliwości i stanowi podstawę do zlecenia i realizacji niezbędnych w procesie diagnostycznym procedur m.in. biopsji podejrzanej o proces nowotworowy zmiany.

Podobne artykuły

31 maja 2022

Mocz – najważniejsze parametry. Co warto wiedzieć?

Mocz jest płynem powstającym w procesie filtrowania (oczyszczania) krwi przez nerki. W skomplikowanym procesie filtracji, substancje nadal potrzebne w funkcjonowaniu organizmu (np. białka, glukoza) są odzyskiwane i powracają do krwioobiegu. Wszystkie niepotrzebne, wręcz toksyczne produkty przemiany materii zachodzącej w organizmie (np. mocznik) trafiają do moczu, który wydalany jest w ilości ok. 1,5 litra na dobę. Co powinno znajdować się w moczu, a co świadczy o procesie chorobowym? Etapy powstawania moczu Filtracja, czyli wieloetapowy proces powstawania moczu odbywa się w wyspecjalizowanych strukturach, określanych mianem nefronów. Nefron to podstawowa jednostka budująca nerkę, w skład której wchodzi kłębuszek oraz cewki nerkowe. W pierwszym etapie filtrowania krwi przez kłębuszki nerkowe powstaje tzw. mocz pierwotny. Poza toksycznymi produktami przemiany materii zawiera on sole mineralne, aminokwasy, witaminy i wodę, czyli produkty, które ponownie mogą być wykorzystane przez organizm. Drugi etap filtracji zachodzi w cewkach nerkowych i polega na odzyskiwaniu życiowo ważnych substancji z moczu pierwotnego w tzw. procesie wchłaniania zwrotnego.  Po zakończeniu tego procesu powstaje końcowy, zagęszczony produkt filtracji tzw. mocz ostateczny. Kolor moczu – dlaczego mocz jest żółty? Mocz powinien mieć zabarwienie słomkowe lub jaskrawo żółte. Za żółtawy kolor moczu odpowiada bilirubina, czyli produkt powstający w wyniku przemian hemoglobiny – białka zawartego w krwinkach czerwonych. Ciemniejsze – bursztynowe lub ciemnożółte zabarwienie moczu jest przesłanką świadczącą o zbyt małej ilości spożywanych płynów. Może być także spowodowane zwiększonym wydalaniem bilirubiny do moczu, co jest konsekwencją chorób wątroby lub nasilonego procesu niszczenia krwinek czerwonych tzw. hemolizy. Inna niż żółta barwa moczu może być wynikiem obecności w moczu krwinek czerwonych (krwiomocz – czerwony), zjedzenia buraków (czerwony) lub szpinaku (zielony), czy też spożywania leków (furazydyna – pomarańczowy). Ciężar właściwy moczu Ciężar właściwy moczu to nic innego jak masa jednego mililitra moczu. Prawidłowy ciężar właściwy moczu powinien mieścić się w przedziale od 1,020 do 1,035 g/ml i zależy przede wszystkim od stopnia zagęszczenia moczu i ilości spożywanych płynów (np. po 8h bez płynów powinien przekraczać >1,020 g/ml). Obniżony ciężar właściwy może świadczyć zarówno o dużej ilości spożywanych płynów, jak również być wynikiem choroby nerek, np. jej przewlekłej niewydolności i utraty zdolności do zagęszczania moczu. Wartości >1,035 g/ml mogą wynikać z obecności w moczu substancji, które nie powinny się w nim znajdować np. glukozy lub białka. Ph moczu Mocz zdrowego człowieka powinien mieć odczyn lekko kwaśny (6 – 6,5). Kwaśne pH moczu to jedna z fizjologicznych barier układu moczowego, zapobiegająca w naturalny sposób przyleganiu bakterii do nabłonka układu moczowego. Zasadowe pH moczu często jest wynikiem stosowania diety wegetariańskiej, może także świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. Zapach moczu Mocz zdrowego człowieka ma charakterystyczny, lekko kwaśny zapach. Zmiana zapachu jest objawem niepokojącym, który może świadczyć o toczącym się w organizmie procesie chorobowym. U osób z niekontrolowaną cukrzycą, obecność glukozy w moczu oraz ciał ketonowych może nadawać mu owocową lub acetonową woń.  Zapach amoniaku może świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. „Mysi” zapach moczu u noworodka jest objawem choroby genetycznej, czyli fenyloketonurii. Zapach moczu może zmieniać się pod wpływem diety (czosnek, szparagi, chrzan) oraz stosowanej farmakoterapii. Badanie moczu Wymienione cechy fizyczne i parametry moczu, oceniane są w tzw. badaniu ogólnym moczu. Jest to badanie, które ze względu na ogromną diagnostyczną wartość wyników jest jedną z najczęściej zlecanych i wykonywanych analiz laboratoryjnych. Jest również badaniem przesiewowym, pozwalającym na wykrycie patologii układu moczowego jeszcze w okresie bezobjawowym. Wykonuje się go głównie w laboratoriach medycznych w pracowni analitycznej, ale także na Oddziałach Intensywnej Opieki Medycznej. Po odpowiednim poinstruowaniu, badanie ogólne moczu po części może zostać wykonane samodzielnie w domu pacjenta. Poranną próbkę moczu do analizy ogólnej pozyskuje się głównie w trakcie mikcji oraz zabiegów: cewnikowania lub przez nakłucie nadłonowe. Początkowa analiza odbywa się przy użyciu wieloparametrowych testów paskowych, wykrywających związki chemiczne i składniki moczu, czyli albuminę, azotyny, glukozę, bilirubinę, ciała ketonowe, ciężar właściwy, pH, urobilinogen, kwas askorbinowy, ale także erytrocyty i leukocyty. Reakcja chemiczna odczynników umieszczonych na pasku testowym ze związkami zawartymi w moczu, prowadzi do zmiany zabarwienia pola testowego. Wyniki otrzymuje się przez odczytanie za pośrednictwem analizatora lub wzroku, zmiany zabarwienia pól reakcyjnych. Drugi etap badania polega na mikroskopowej ocenie osadu moczu, który uzyskuje się po odwirowaniu próbki w wystandaryzowanych warunkach. Na tym etapie badania zlicza się w określonej ilości pól widzenia elementy morfotyczne osadu (krwinki białe, czerwone, komórki nabłonkowe, wałeczki, pasma śluzu, bakterie, kryształy). Mikroskopowe badanie osadu pozwala ustalić pochodzenie erytrocytów i komórek nabłonkowych, oraz przed wykonaniem badania mikrobiologicznego bliżej określić przyczynę infekcji (bakterie, grzyby, pierwotniaki).

28 czerwca 2021

Białko w moczu – o czym świadczy białkomocz?

W odpowiednio pobranym moczu, u całkowicie zdrowej osoby, białko w moczu nie występuje. Ślad białka w moczu nie musi jednak świadczyć o poważnej nieprawidłowości. Jego przyczyną może być np. intensywny wysiłek fizyczny. Niemniej jednak, gdy ilość białka w moczu przekracza fizjologiczne wartości, można podejrzewać chorobę nerek. Sprawdź co oznacza białko w moczu. Białko w moczu – norma i wartości Uważa się, że prawidłowy zakres stężenia białka w moczu, czyli potocznie dopuszczalna norma białka w moczu u zdrowej osoby wynosi <150 mg/ dobę (średnio 50 mg). Niewielka ilość białka w moczu, która jest uznawana za fizjologiczną, często w ogóle nie jest wykrywana w badaniu ogólnym moczu i wyróżniana na wyniku. Jeśli więc Twój wynik badania ogólnego moczu, wskazuje na to, że białko w moczu jest obecne, zawsze należy skonsultować to z lekarzem. W przypadku niewielkich ilości białka, być może wystarczy jedynie powtórzyć badanie wykluczając czynniki, które mogą wpłynąć na wynik. Należą do nich np. intensywny wysiłek fizyczny, stany gorączkowe, nasilony stres (białkomocz czynnościowy), długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej (tzw. białkomocz ortostatyczny) lub miesiączka, podczas której mocz może być zanieczyszczony wydzieliną z dróg rodnych. Jeśli białko w moczu występuje w większej ilości, masz jakiekolwiek niepokojące objawy lub wynik badania wykazuje inne nieprawidłowości (np. obecność erytrocytów), lekarz zdecyduje o dalszym postępowaniu. Przydatne może okazać się np. oznaczenie białka w dobowej zbiórce moczu, oznaczenie wskaźnika albumina/ kreatynina w porannej próbce moczu czy  określenie eGFR  (szacunkowego wskaźnika filtracji kłębuszkowej). Wszystkie te badania laboratoryjne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Białkomocz powyżej 3,5 g/dobę wskazuje na zespół nerczycowy, który bezwzględnie wymaga pilnej diagnostyki. Białko w moczu – co oznacza? Do białek fizjologicznie traconych z moczem, należą białka osocza (albumina [N: <30 mg/dobę], hormony, enzymy i inne) oraz białka dróg moczowych. Do zwiększenia wydzielania białek wraz z moczem może dochodzić wskutek uszkodzenia bariery filtracyjnej kłębuszków nerkowych (białkomocz kłębuszkowy), a także w wyniku zaburzeń zwrotnego wchłaniania przesączanych białek w cewce bliższej (białkomocz cewkowy). Białkomocz sekrecyjny jest natomiast związany z nadmiernym wydzielaniem białek w cewkach, a przesączanie do moczu nadmiernej ilości białek obecnych w osoczu, przekraczających reabsorpcyjne możliwości cewek, nazywamy białkomoczem „z przeładowania”. Jeśli dochodzi do wzmożonej utraty białka z moczem, możemy podejrzewać chorobę nerek, ale pierwotna przyczyna białkomoczu może leżeć także poza układem moczowym. Białko w moczu – przyczyny Potencjalnych przyczyn białkomoczu może być bardzo wiele. Sposób dalszego postępowania ustala się w oparciu o objawy kliniczne, dokładny wywiad i wyniki dodatkowych badań. Aby znaleźć podłoże nieprawidłowości, konieczna jest więc konsultacja lekarska. Do przyczyn białkomoczu należą m.in.: Pierwotne kłębuszkowe zapalenie nerek (w badaniach i obrazie klinicznym można dodatkowo zaobserwować, w zależności od postaci choroby, hiperlipidemię, obrzęki, nadciśnienie tętnicze, krwinkomocz, a nawet objawy szybko postępującej niewydolności nerek),Wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek, w przebiegu innych chorób, takich jak: Cukrzyca, Amyloidoza, Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy), Choroby nowotworowe (np. szpiczak plazmocytowy), Reakcje polekowe i związane z substancjami neurotoksycznymi, Zatrucia, Reakcje z nadwrażliwości (np. reakcja na jady owadów), Infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze, Zakrzepica żyły nerkowej, Niewydolność serca, Wiele innych (np. stan przedrzucawkowy lub rzucawka). W wielu przypadkach, białkomocz przebiega bezobjawowo bywa niespodziewanie  wykrywany w badaniach laboratoryjnych. Białko w moczu w ciąży Pojawienie się białkomoczu w ciąży koniecznie wymaga konsultacji z ginekologiem. Białkomocz w ciąży (> 300 mg/ dobę) może być bowiem jednym z objawów stanu przedrzucawkowego i rzucawki. Do pozostałych objawów stanu przedrzucawkowego zalicza się m.in. nadciśnienie tętnicze, uszkodzenie wątroby, uszkodzenie nerek, objawy neurologiczne oraz objawy zagrożenia dobrostanu płodu, takie jak hipotrofia płodu, małowodzie, nieprawidłowy przepływ w tętnicy pępowinowej i inne. Ciężki przebieg grozi ryzykiem rozwoju rzucawki, czyli drgawek lub śpiączki. Białko w moczu u dziecka Białkomocz zaobserwowany u dzieci, jest stosunkowo częstym znaleziskiem. Najczęściej ma charakter łagodny, a w postaci przemijającej (związanej z gorączką, wysiłkiem fizycznym, odwodnieniem) i ortostatycznej nie wskazuje na patologię nerek. Warto jednak pamiętać, że stale utrzymujący się białkomocz może być wskaźnikiem poważnej choroby i koniecznie wymaga diagnostyki. U dzieci, szczególnie przydatne mogą okazać się paskowe testy w kierunku białkomoczu, bowiem badanie zbiórki moczu może być trudne do wykonania u najmłodszych pacjentów. Wiarygodnym badaniem jest także oznaczenie wskaźnika białko/ kreatynina w próbce porannego moczu. Takie badania możesz wykonać np. w DIAGNOSTYCE. Jeśli badanie ogólne moczu, wykonywane z różnych przyczyn, wykaże białkomocz, udaj się do lekarza. Być może przyczyna okaże się błaha, ale warto pamiętać, że białkomocz nie tylko świadczy o występowaniu choroby nerek, ale i przyczynia się do narastania upośledzenia ich funkcji. U osób ze zwiększonym ryzykiem rozwoju przewlekłej choroby nerek, warto co jakiś czas wykonać badania przesiewowe w kierunku białkomoczu. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020„Choroby nerek przebiegające z białkomoczem”- Topham P., Proteinuric Renal Disease Clinical Medicine 2009; 9(3): 284-287, tłum. dr n. med. E. Koźmińska„Białkomocz u dzieci: ocena i diagnostyka różnicowa” – Proteinuria in children: evaluation and differential diagnosis, A.C. Leung, A. H.C. Wong, S. S.N. Barg, American Family Physician, 2017; 95 (4): 248–254, Tłum. lek. M. Pustkowski , Konsultacja i komentarz: prof. dr hab. n. med. D. Zwolińska, Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

03 października 2017

Ciemne zabarwienie moczu? Pomocne może okazać się badanie HBs antygen

Ciemne zabarwienie moczu? Pomocne może okazać się badanie HBs antygen Nasz organizm informuje nas o swoim stanie i chorobach na wiele sposobów. Najbardziej dobitnym z nich jest ból. Jeśli jest naprawdę silny, nie możemy go zignorować, gdyż uniemożliwia normalną aktywność i zmusza do szukania pomocy lekarskiej. Istnieje jednak o wiele więcej sygnałów zwiastujących chorobę, znacznie bardziej subtelnych i przez to rzadziej zauważanych. Należy do nich kolor moczu. W normalnych warunkach, w stanie pełnego zdrowia mocz jest żółty, bez widocznych zmętnień. Jego odcień zależy od ilości wypijanej wody (zagęszczony jest ciemniejszy, rozrzedzony ma barwę słomkową, bardzo jasną). Przyjmowanie niektórych leków, wykonywanie badań obrazowych z zastosowaniem kontrastu, który jest usuwany z organizmu przez nerki, albo specyficzna dieta mogą znacznie zmienić wygląd moczu, np. nadając mu odcień zielonkawy, czerwony, czarny czy czerwonobrunatny. Jeśli zaobserwujemy wyraźną zmianę barwy moczu, nie należy przechodzić nad tym do porządku dziennego, tylko dążyć do zidentyfikowania przyczyny. Po wykluczeniu wpływu diety (np. buraków, rabarbaru, jeżyn, szparagów) trzeba sprawdzić możliwe skutki uboczne zażywanych leków. Jeśli nic nie uzasadnia ciemnego zabarwienia moczu, należy pomyśleć o konsultacji z lekarzem i wykonaniu badań laboratoryjnych. Ciemny mocz może oznaczać problemy z wątrobą. Jest on charakterystyczny między innymi dla ostrego zapalenia wątroby typu B (wywołanego przez wirus HBV). Warto zwrócić uwagę na ten objaw, ponieważ może on dawać szansę na wczesne wykrycie zakażenia w fazie ostrej. Nie wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę, ale około 90% osób chorych na wirusowe zapalenie wątroby typu B nie doświadcza żadnych specyficznych objawów, które pozwalałyby podejrzewać chorobę. W tym czasie proces zapalny rozwija się, uszkadzając wątrobę, a chory nieświadomie zaraża kolejne osoby, najczęściej najbliższych i współpracowników. Żeby potwierdzić lub wykluczyć wirusowe zapalenie wątroby typu B, którego oznaką może być ciemny mocz, wystarczy wykonać niekłopotliwe badanie krwi: jakościowe oznaczenie antygenu powierzchniowego wirusa HBV. Materiałem do badania jest krew pobrana z żyły obwodowej. Badanie można wykonać zawsze, bez skierowania od lekarza, i nie trzeba się do niego specjalnie przygotowywać. Dodatni wynik oznacza konieczność konsultacji ze specjalistą, szybkie rozpoczęcie leczenia i zachowanie szczególnej ostrożności w kontaktach z otoczeniem. Jeśli wynik badania będzie ujemny, a mocz nadal będzie ciemny, również należy skontaktować się z lekarzem, który powinien ustalić przyczynę. Utrzymujące się ciemne zabarwienie moczu zazwyczaj wiąże się z koniecznością wykonania dodatkowych badań laboratoryjnych oraz nieinwazyjnych badań obrazowych, np. USG.
Powiązane badania

Mocz - badanie ogólne
Badanie przesiewowe w kierunku chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z chorobami wątroby i z cukrzycą.