Sen a wyniki badań – czy nieprzespana noc może wpłynąć na wynik badania krwi?

Sen odgrywa niezwykle ważną rolę w prawidłowej pracy organizmu, wpływając między innymi na samopoczucie, koncentrację, czy metabolizm. Wiadomo, że nieprzespana noc może pogorszyć wydolność i zdolność do codziennego funkcjonowania, ale czy może również wpłynąć na wyniki badań krwi?

Rola snu w funkcjonowaniu organizmu

Sen to stan fizjologiczny, kiedy wrażliwość organizmu na bodźce ulega obniżeniu, dochodzi do spowolnienia jego funkcji oraz czasowego zaniku świadomości. Jest jedną z podstawowych potrzeb biologicznych człowieka.

Mówiąc o zdrowym stylu życia, zwykle zwracamy uwagę na odpowiednią dietę, regularną aktywność fizyczną i ograniczanie stresu. Sen, choć równie istotny dla zachowania zdrowia, bywa w tym kontekście często niedoceniany. Tymczasem to właśnie podczas snu organizm regeneruje się, mózg porządkuje, przetwarza i utrwala informacje, a układ odpornościowy może sprawniej pełnić swoje funkcje. Sen wpływa również na pamięć, koncentrację, równowagę emocjonalną oraz regulację procesów hormonalnych i metabolicznych. Jego rola wykracza więc daleko poza zwykły odpoczynek – jest niezbędnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/problemy-z-zasypianiem-poznaj-przyczyny-i-nasze-sposoby-na-sen/

Skutki niedoboru snu

Wiele badań naukowych wskazuje na fakt, że już jednorazowy epizod bezsennej nocy ma niebagatelny wpływ na samopoczucie w ciągu dnia. Obserwuje się istotny spadek koncentracji, trudności w podejmowaniu decyzji, zaburzenia pamięci oraz spowolnienie czasu reakcji. Osoba niewyspana jest rozdrażniona, często cierpi na ból głowy. Jedna noc może również wpłynąć na stężenie hormonów odpowiedzialnych między innymi za poziom stresu czy regulujących apetyt. Na szczęście uzupełnienie niedoboru snu najczęściej sprawia, że organizm zwykle stopniowo powraca do równowagi.

W przypadku przewlekłej bezsenności konsekwencje dla zdrowia mogą być znacznie poważniejsze i utrzymywać się przez dłuższy czas. Należą do nich między innymi:

• zaburzenia pracy układu sercowo-naczyniowego, co w dłuższym okresie zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, udaru lub zawału serca;
• zaburzenia gospodarki metabolicznej, które mogą prowadzić do insulinooporności i wzrostu ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2;
• zwiększenie ryzyka pojawienia się depresji i stanów lękowych;
• osłabienie układu odpornościowego, co skutkuje między innymi częstszym rozwojem infekcji wirusowych, bakteryjnych czy grzybiczych;
• zaburzenia gospodarki hormonalnej.

Sen a wyniki badań krwi

Wiele osób ma świadomość potrzeby odpowiedniego przygotowania się do wybranych badań laboratoryjnych, np. zdaje sobie sprawę z konieczności bycia na czczo przed pobraniem krwi do analizy niektórych jej parametrów. A czy przed badaniem krwi warto zadbać o odpowiednią długość snu? Zdecydowanie tak. Nie wszyscy wiedzą, że nawet jedna nieprzespana noc może mieć wpływ na wyniki badań. Dlatego w dniu pobrania krwi do analizy warto zgłosić się do punktu pobrań wypoczętym, a przede wszystkim wyspanym. Jeśli jest to niemożliwe, należy poinformować o tym fakcie lekarza interpretującego wyniki. Analizując je, specjalista powinien wziąć pod uwagę samopoczucie i stan pacjenta w dniu badania.

Sen a wyniki badań – morfologia

Morfologia krwi obwodowej to podstawowe i często zlecane przez lekarzy badanie diagnostyczne. Polega ono na ocenie jakościowej i ilościowej elementów morfotycznych krwi. Badanie odgrywa istotną rolę zarówno w diagnostyce jak i monitorowaniu leczenia wielu chorób – jego wynik stanowi często podstawę do poszerzenia diagnostyki, gdyż jest niezwykle cennym źródłem informacji o stanie zdrowia. Na badanie należy zgłosić się wyspanym, w godzinach porannych i na czczo.

Na forach internetowych można znaleźć pytania związane z przygotowaniami do badania, a niejednokrotnie pojawia się wątpliwość czy niewyspanie może wpływać na wyniki morfologii. Odpowiedź brzmi: tak, ponieważ niedobór snu może skutkować przejściowymi zmianami fizjologicznymi w organizmie. Wynik prawidłowo odzwierciedla parametry krwi w chwili pobrania, ale niekoniecznie stan typowy dla organizmu w warunkach funkcjonowania po przespanej nocy. Wielkość tego wpływu zależy od stopnia niedoboru snu, badanego parametru i indywidualnej reakcji organizmu. Badania naukowe wskazują, że niedobór snu może wpływać na wybrane parametry morfologii krwi, w szczególności na liczbę leukocytów i neutrofili. Opisywano również zmiany w liczbie innych subpopulacji leukocytów, takich jak limfocyty i monocyty, jednak ich kierunek i nasilenie zależą od warunków badania oraz czasu trwania niedoboru snu.

Sen a wyniki badań – glukoza

Oznaczenie stężenia glukozy we krwi to badanie mające na celu analizę metabolizmu węglowodanów i stanowi podstawę w zakresie procedury diagnozowania i monitorowania leczenia cukrzycy. Badanie służy między innymi również do oceny pracy trzustki, nadnerczy czy przysadki mózgowej. Czy jedna nieprzespana noc może wpłynąć na stężenie glukozy we krwi? Badania naukowe wskazują, że nawet jednorazowe ograniczenie czasu snu może niekorzystnie oddziaływać na gospodarkę węglowodanową, m.in. poprzez zmniejszenie wrażliwości tkanek na insulinę i pogorszenie tolerancji glukozy (co nie oznacza, że u każdej osoby dojdzie do zaburzenia wyniku badania po nieprzespanej nocy).

W badaniu opublikowanym w czasopiśmie The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, oceniano wpływ jednej nocy z ograniczeniem snu do 4 godzin na wrażliwość na insulinę u zdrowych osób. Zaobserwowano zmniejszenie wrażliwości tkanek na insulinę oraz oznaki insulinooporności wątrobowej. Z kolei wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie European Journal of Applied Physiolog wykazały, że u zdrowych, aktywnych fizycznie młodych mężczyzn, ograniczenie snu do 3 godzin pogorszyło tolerancję glukozy w doustnym teście tolerancji glukozy (ang. Oral Glucose Tolerance Test, OGTT) wykonanym następnego dnia, w porównaniu z testem po  8-godzinnym okresie snu.

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/sen-polifazowy-czy-mozna-spac-krocej-i-nadal-normalnie-funkcjonowac/

Sen a wyniki badań – kortyzol

Kortyzol to hormon steroidowy produkowany przez korę nadnerczy, zwany często hormonem stresu. Badanie jego stężenia we krwi przeprowadza się między innymi w celu oceny funkcji nadnerczy i współdziałania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Kortyzol wydzielany  jest pulsacyjnie, wykazując rytm dobowy z najwyższymi stężeniami pomiędzy godziną 4 rano i 12 w południe. Pomiarów we krwi dokonuje się najczęściej w godzinach 8-9 rano oraz około godziny 24. Dobowy rytm wydzielania kortyzolu jest zaburzany przez dodatkowe wyrzuty spowodowane stresem, stanem lękowym, urazem i zabiegiem operacyjnym, wysiłkiem lub anoreksją.  Pomiar stężenia tego hormonu żadko jest wykonywany pojedynczyo. Jak brak snu wpływa na stężenie kortyzolu? Dostępnych jest wiele badań naukowych pokazujących, jak niedobór snu oddziałuje na stężenie kortyzolu, a w ostatnich latach pojawiły się również przeglądy systematyczne i metaanalizy na ten temat. Wskazują one, że niedobór snu może wpływać na zwiększenie stężenia hormonu, jednak nie jest to zależność jednoznaczna ani występująca u wszystkich osób, a przy tym trudno ją oddzielić od wypływu innych bardziej istotnych czynników.