Tr膮dzik u doros艂ych - poznaj najcz臋stsze przyczyny


Udost臋pnij

Tr膮dzik to jedna z przypad艂o艣ci, z kt贸r膮 zg艂aszaj膮 si臋 do lekarza dermatologa nie tylko osoby m艂ode, ale r贸wnie偶 dojrza艂e. Tr膮dzik u doros艂ych (tr膮dzik ludzi doros艂ych TLD) nie jest wcale zjawiskiem rzadkim. Jego pojawienie si臋 zwi膮zane jest mi臋dzy innymi z zaburzeniami hormonalnymi, stresem czy nieprawid艂ow膮 diet膮.

tr膮dzik u doros艂ych

Sk贸ra budowa i funkcje

Sk贸ra jest jednym z najwa偶niejszych narz膮d贸w w ludzkim organizmie. Chroni jego 艣rodowisko wewn臋trzne przed szkodliwym dzia艂aniem czynnik贸w zewn臋trznych (mechanicznych, fizycznych oraz biologicznych). Zbudowana jest z trzech warstw: nask贸rka, sk贸ry w艂a艣ciwej oraz tkanki podsk贸rnej.

Jak ka偶dy inny narz膮d, sk贸ra nara偶ona jest na r贸偶ne choroby, do kt贸rych nale偶膮 mi臋dzy innymi:

Tr膮dzik u doros艂ych 鈥 co to jest?

Tr膮dzik pospolity (艂ac. acne vulgaris) to do艣膰 powszechna choroba mieszk贸w w艂osowych oraz gruczo艂贸w 艂ojowych, kt贸re s膮 integraln膮 cz臋艣ci膮 sk贸ry. Jego umiejscowienie u os贸b starszych jest zwykle do艣膰 charakterystyczne: zmiany pojawiaj膮 si臋 najcz臋艣ciej w okolicy policzk贸w (tr膮dzik na policzkach u doros艂ych) oraz 偶uchwy (tr膮dzik na brodzie u doros艂ych). Wykwity sk贸rne mog膮 jednak wyst臋powa膰 na ca艂ej twarzy, szyi, klatce piersiowej oraz plecach.

Tr膮dzik u doros艂ych najcz臋艣ciej przybiera posta膰 przewlek艂膮 i jest trudny do leczenia 鈥 cz臋sto charakteryzuj膮 go niekontrolowane zaostrzenia i nieprzewidywane nawroty. Choroba mo偶e mie膰 charakter zapalny i niezapalny. Cz臋sto nazywana jest potocznie tr膮dzikiem zask贸rnikowym u doros艂ych, poniewa偶 u os贸b dojrza艂ych przybiera form臋 g艂贸wnie mikrozask贸rnik贸w, zask贸rnik贸w otwartych i zamkni臋tych. Warto jednak wiedzie膰, 偶e czasami na sk贸rze mog膮 pojawi膰 si臋 r贸wnie偶 grudki, krosty i guzy zapalne (w贸wczas m贸wimy o tr膮dziku grudkowym u doros艂ych).

Tr膮dzik wieku doros艂ego dzieli si臋 na dwa podtypy:

  • late onsetcharakteryzuje si臋 p贸藕nym pocz膮tkiem choroby, jest to problem u os贸b maj膮cych powy偶ej 25. lat. Cz臋sto nasila si臋 u kobiet po 45. roku 偶ycia, czyli w wieku oko艂omenopauzalnym,
  • persistent 鈥 ma charakter przetrwa艂y, wyst臋puje nieprzerwanie od m艂odo艣ci lub stanowi nawr贸t choroby okresu nastoletniego.

Tr膮dzik u doros艂ych 鈥 przyczyny

Do g艂贸wnych przyczyn tr膮dziku u doros艂ych nale偶膮 mi臋dzy innymi:

  • obci膮偶enia genetyczne,
  • nieprawid艂owe rogowacenie oko艂omieszkowe,
  • zaburzenia hormonalne,
  • nadmierna produkcja sebum,
  • nadmierna ilo艣膰 bakterii Propionibacterium acnes na sk贸rze,
  • niew艂a艣ciwa dieta, obfituj膮ca w produkty o wysokim indeksie glikemicznym, ostre przyprawy oraz cukier,
  • przewlek艂y stres,
  • niew艂a艣ciwa piel臋gnacja sk贸ry: nieprawid艂owe oczyszczanie sk贸ry, 藕le dobrane kosmetyki (zw艂aszcza kolorowe) blokuj膮ce uj艣cia gruczo艂贸w 艂ojowych,
  • zanieczyszczenie 艣rodowiska,
  • palenie papieros贸w i spo偶ywanie alkoholu,
  • przyjmowanie niekt贸rych lek贸w.

Tr膮dzik u doros艂ych a dieta

Jednym z istotnych czynnik贸w maj膮cych wp艂yw na pojawienie si臋 tr膮dziku doros艂ych jest nieprawid艂owa dieta.

Aby zmniejszy膰 prawdopodobie艅stwo pojawienia si臋 ma艂o estetycznych zmian sk贸rnych, nale偶y spo偶ywa膰:

  • produkty o niskim indeksie glikemicznym,
  • owoce i warzywa, zw艂aszcza te, kt贸re s膮 bogate w beta-karoten (np. marchew, papryka, dynia, brzoskwinia, morela itp.),
  • produkty zawieraj膮ce du偶膮 ilo艣膰 cynku (np. w膮tr贸bka, pestki dyni, otr臋by pszenne, nasiona s艂onecznika),

Zdecydowanie nale偶y unika膰 produkt贸w przetworzonych, o wysokim indeksie gimnicznym, cukru, soli, alkoholu oraz potraw zawieraj膮cych ostre przyprawy. Z lekarzem warto om贸wi膰 r贸wnie偶 spo偶ywanie mleka krowiego i jego przetwor贸w 鈥 pi艣miennictwo medyczne donosi, 偶e spo偶ywanie tego typu pokarm贸w mo偶e zaostrza膰 zmiany tr膮dzikowe.

Skuteczne leczenie tr膮dziku u doros艂ych

Tr膮dzik, niezale偶nie od tego, w jakim wieku si臋 pojawi, nale偶y leczy膰. O ile drobne zmiany nie stanowi膮 wi臋kszego problemu, o tyle liczne stany zapalne s膮 kwesti膮 zdrowotn膮 oraz estetyczn膮. Osoby borykaj膮ce si臋 z tr膮dzikiem zwykle maj膮 niskie poczucie w艂asnej warto艣ci; bywa, 偶e wskazuj膮 go jako przyczyn臋 swoich niepowodze艅 偶yciowych. Jakie s膮 mo偶liwo艣ci terapeutyczne? Najlepiej zwr贸ci膰 si臋 o pomoc do specjalisty 鈥 lekarz dermatolog jest w stanie zaplanowa膰 skuteczne leczenie tr膮dziku u doros艂ych, dlatego w przypadku pojawienia si臋 objaw贸w, nale偶y uda膰 si臋 do niego na wizyt臋. W jej trakcie specjalista ocenia typ zmian tr膮dzikowych oraz przeprowadza wywiad z pacjentem na temat stylu 偶ycia. Terapia uzale偶niona jest od stopnia intensywno艣ci choroby i jej postaci. Najbardziej skuteczne bywa leczenie skojarzone. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e decyduj膮c si臋 na leczenie tr膮dziku doros艂ych, trzeba si臋 uzbroi膰 w cierpliwo艣膰, poniewa偶 jest ono czasoch艂onne oraz wymaga du偶ej systematyczno艣ci.

Tr膮dzik u doros艂ych 鈥 jak leczy膰?

Podstaw膮 zwalczania niedoskona艂o艣ci na sk贸rze jest w艂a艣ciwa piel臋gnacja obszar贸w dotkni臋tych tr膮dzikiem 鈥 jej brak zwykle prowadzi do zaostrzenia stan贸w zapalnych oraz zwi臋kszenie liczby wykwit贸w sk贸rnych. Nale偶y pami臋ta膰 o codziennym dok艂adnym oczyszczaniu sk贸ry (niedoprowadzaj膮cym do jej przesuszenia) oraz stosowaniu kosmetyk贸w nawil偶aj膮cych i nat艂uszczaj膮cych. W ci膮gu dnia konieczne jest nak艂adanie na sk贸r臋 produkt贸w z filtrem UV. Spos贸b piel臋gnacji zmian tr膮dzikowych nale偶y om贸wi膰 z dermatologiem.

Aby wykluczy膰 zaburzenia hormonalne jako przyczyn臋 tr膮dziku u doros艂ych, lekarz mo偶e zleci膰 badania laboratoryjne (np. poziom testosteronu ca艂kowitego, hormon贸w tarczycy, prolaktyny itp.).

Bywa, 偶e dermatolog decyduje o wdro偶eniu farmakoterapii, kt贸ra ustalana jest indywidualnie dla ka偶dego pacjenta. Do lek贸w, kt贸re mo偶e zaproponowa膰 specjalista, nale偶膮 mi臋dzy innymi:

  • preparaty antybakteryjne stosowane miejscowo lub doustnie (antybiotyki, nadtlenek benzoilu),
  • retinoidy (r贸wnie偶 stosowane doustnie lub miejscowo), kt贸re nie tylko reguluj膮 proces rogowacenia, ale r贸wnie偶 zmniejszaj膮 wydzielanie 艂oju,
  • leki antykoncepcyjne/hormonalne, zmniejszaj膮ce wydzielania 艂oju.

Lekarz mo偶e r贸wnie偶 zaleci膰 stosowanie laseroterapii. Czasami pom贸c mog膮 peelingi dermatologiczne 鈥 w trakcie zabiegu na sk贸r臋 nak艂adany jest kwas organiczny (np. glikolowy, salicylowy), kt贸ry powoduje z艂uszczanie nask贸rka.

Bibliografia:

  1. Kamm Anna, Bara艅ska-Rybak Wioletta, Wp艂yw 偶ywienia jako czynnika 艣rodowiskowego na popraw臋 kondycji sk贸ry w艣r贸d doros艂ych z tr膮dzikiem pospolitym, online: https://depot.ceon.pl/handle/123456789/14494, dost臋p: 18.06.2023.
  2. Kamm Anna, Izabela Za艂臋ska, Tr膮dzik pospolity w艣r贸d dojrza艂ych kobiet, Gerontologia聽 Wsp贸艂czesna 3/2017, vol. 5, 101-107.
  3. Za艂臋ska Izabela, Wilkus Kinga, Kuros Faustyna, Nowoczesne terapie聽 w leczeniu tr膮dziku p贸藕nego wykorzystywane w kosmetologii, Kosmetologia Estetyczna, 5 / 2017 / vol. 6, 459-462.
  4. Wilusz-Ludwiczak Kinga (i in.), Tr膮dzik chorob膮 zapaln膮, a nie bakteryjn膮, Forum Dermatologicum 2019, tom 5, nr 3, 92鈥95.
  5. Chlebus Ewa, Tr膮dzik ludzi doros艂ych 鈥 obraz kliniczny, leczenie, online: https://www.wiadomoscidermatologiczne.pl/artykul/tradzik-ludzi-doroslych-obraz-kliniczny-leczenie, dost臋p: 18.06.2023.
  6. Kowal Agata, Choroby sk贸ry 鈥 kt贸re z nich s膮 najcz臋stsze?, online: https://gemini.pl/poradnik/artykul/choroby-skory-ktore-z-nich-sa-najczestsze/, dost臋p: 18.06.2023.