04 maja 2023 - Przeczytasz w 4 min

Zapalenie języka. Objawy i leczenie

Podczas codziennej higieny jamy ustanej większość osób koncentruje się na dbałości o odpowiednie doczyszczenie zębów, dążąc do uzyskania efektu lśniąco białego uśmiechu. Często zapominamy o języku, który jest niezwykle istotnym wieloczynnościowym narządem odpowiedzialnym za odbieranie bodźców smakowych, rozdrabnianie pokarmów, połykanie i prawidłową artykulację mowy. Prawidłowy stan i czynność języka jest istotna w odpowiednim funkcjonowaniu organizmu. Jednak język, jak każdy z narządów naszego ciała mogą dotykać zmiany chorobowe; jednym z najczęściej występujących schorzeń jest zapalenie języka. Czym jest zapalenie języka? Jak rozpoznać tę chorobę i jakie leczenie należy stosować?

Zapalenie języka

Czym jest zapalenie języka?

Zapalenie języka, czy też stan zapalny języka jest schorzeniem, w przebiegu którego dochodzi do obrzęku i stanu zapalnego języka. U pacjentów, u których rozwinęło się zapalenie języka, język staje się gładki i lekko błyszczący. Zapalenie języka może mieć charakter ostry, gdy zmiany chorobowe pojawiają się nagle lub przewlekły – w przypadku nawrotów choroby.

Do najczęściej występujących typów zapalenia języka zalicza się:

  • Zanikowe zapalenie języka, nazywane również zapaleniem języka Huntera

W przebiegu choroby dochodzi do zaniku brodawek w efekcie czego język staje się gładki i błyszczący.

  • Romboidalne zapalenie języka

W przebiegu choroby uwidaczniają się charakterystyczne owalne lub romboidalne niebolesne zmiany zlokalizowane w środkowej części grzbietowej (tj. górnej) powierzchni języka. Obszar zmieniony chorobowo jest wyraźnie odgraniczony, cechuje się atroficzną, gładką śluzówką pozbawioną brodawek nitkowatych.

  • Język geograficzny, nazywany również rumieniem wędrującym języka

W przebiegu choroby dochodzi do zaniku brodawek nitkowatych na powierzchni języka.

Powstałe czerwonawe zmiany ograniczone są zazwyczaj wyniosłym białym brzegiem i przypominają układ znany z map, czemu choroba „zawdzięcza” swą nazwę. Zmiany te w trakcie trwania choroby mogą zmieniać kształt i lokalizację.

Zapalenie języka – objawy

Objawy zapalenia języka różnią się w zależności od przyczyny choroby i mogą wystąpić nagle lub rozwijać się dłuższy czas. Do typowych symptomów zgłaszanych przez pacjentów z zapaleniem języka należą: bolesność, zaczerwienienie i obrzęk języka. Mogą wystąpić także trudności w mówieniu, jedzeniu lub połykaniu, zaburzenia smaku. Na powierzchni języka często widoczny jest zanik brodawek.

Zapalenie języka – przyczyny

Zapalenie języka może mieć niezwykle zróżnicowaną etiologię. Wśród najważniejszych przyczyn można wymienić:

  • Anemię, zarówno powodowaną niedoborem żelaza, jak i anemię złośliwą, tzw. chorobę Addisona-Biermera,
  • Niedobór witamin z grupy B,
  • Infekcje języka: wirusowe (np. w następstwie zakażenia wirusem opryszczki), grzybicze (najczęściej drożdżakami z rodzaju Candida); u osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym zakażenia bakteryjne występują sporadycznie,
  • Niektóre grupy leków takie jak: inhibitory konwertazy angiotensyny, salbutamol, leki przeciwdrobnoustrojowe zawierające siarkę (np. sulfatiazol), doustne środki antykoncepcyjne czy węglan litu,
  • Podłoże psychogenne (np. w przebiegu zaburzeń lękowych i konwersyjnych),
  • Łuszczycę i inne choroby autoimmunologiczne,
  • Cukrzycę,
  • Zespół piekących ust.

Istnieją przesłanki wskazujące, że łagodne migrujące zapalenie języka jest w pewnym stopniu dziedziczne. Poza wymienionymi przyczynami, zapalenie języka może być spowodowane przewlekłym narażeniem na czynniki drażniące, takie jak: duże ilości alkoholu, palenie papierosów czy częste spożywanie pikantnych potraw. Ryzyko zwiększają także częste urazy jamy ustnej, spowodowane np. źle dopasowaną protezą i oparzenia.

Dostępne są doniesienia opisujące przypadki romboidalnego zapalenia grzbietu języka spowodowanego intensywnym myciem języka szczoteczką do zębów. W takich przypadkach zaprzestanie intensywnego szczotkowania języka jest wystarczające do ustąpienia choroby.

Czy zapalenie języka jest zaraźliwe?

Samo zapalenie języka nie jest zaraźliwe. Niemniej jednak w przypadku infekcyjnej etiologii choroby, osoba nią dotknięta może przenosić infekcję na inne osoby. Dla przykładu, pacjent z zapaleniem języka spowodowanym wirusem opryszczki (HSV) jamy ustnej poprzez ślinę może zakazić wirusem osoby zdrowe.

Zapalenie języka – diagnostyka

Największe znaczenie w rozpoznaniu zapalenia języka ma badanie fizykalne. W trakcie badania lekarz dokonuje oceny wyglądu powierzchni języka (zarówno brzusznej jak i grzbietowej) oraz stanu błon śluzowych. Ocenie podlega również ogólny stan uzębienia, gdyż długotrwałe podrażniane języka przez ukruszone zęby może prowadzić do rozwoju zmian na błonie śluzowej. W zależności od wyników badania fizykalnego i podejrzewanej etiologii choroby, lekarz może zlecić dodatkowe badania takie jak:

Badania obrazowe nie są rutynowo wykonywane w diagnostyce zapalenia języka jednak w przypadku podejrzenia występowania zmian nowotworowych wykonuje się badanie rezonansu magnetycznego. W takich przypadkach lekarz może dodatkowo zdecydować o wykonaniu biopsji i skierowaniu materiału do badania histopatologicznego.     

Zapalenie języka – leczenie i domowe sposoby

W leczeniu zapalenie języka istotne jest ustalenie przyczyny wystąpienia choroby. W przypadku infekcyjnego podłoża, lekarz wdroży odpowiednią farmakoterapię obejmującą antybiotyki, leki przeciwgrzybicze lub przeciwwirusowe, w zależności od czynnika infekcyjnego. U pacjentów dotkniętych awitaminozą lub z niedoborem żelaza zaleca się suplementację diety. W celu uśmierzenia bólu towarzyszącego zapaleniu języka zaleca się stosowanie płynów do higieny jamy ustnej zawierających w składzie substancje charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym, np. diklofenak i benzydaminę.  Zapaleniu języka nie w każdym przypadku można skutecznie zapobiec. Niemniej jednak istnieją proste sposoby ograniczające ryzyko wystąpienia choroby takie jak:

stosowanie zdrowej diety, utrzymanie właściwej higieny jamy ustnej poprzez regularne szczotkowanie, nitkowanie i płukanie ust, unikanie substancji drażniących, takich jak papierosy oraz pikantne i kwaśne potrawy.

Autor: Dr n. o zdrowiu Piotr Choręza

Bibliografia:

  1. Median rhomboid glossitis caused by tongue-brushing. Shindo T. Cleve Clin J Med 2023; 90(1): 15-16. doi: 10.3949/ccjm.90a.21111.
  2. Glossitis. Sharabi AF, Winters R. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2022.
  3. Prevalence and heritability of psoriasis and benign migratory glossitis in one Brazilian population. Jorge MA, Gonzaga HFS, Tomimori J, et al. An Bras Dermatol 2017; 92(6): 816-819. doi: 10.1590/abd1806-4841.20176389. 
  4. Glossitis secondary to vitamin B12 deficiency anemia. Stoopler ET, Kuperstein AS. CMAJ 2013; 185(12): E582. doi: 10.1503/cmaj.120970.
  5. Zapalenia języka i inne wybrane jego zmiany o charakterze łagodnym. Mrówka-Kata K, Namysłowski G, Banert K, Ścierski W. Forum Medycyny Rodzinnej 2008; 2(2): 127–131.

Podobne artykuły

Powiązane pakiety

e-PAKIET BADANIE NIEDOBORU WITAMIN I MINERAŁÓW.
Dedykowany dla: Kobiet, Mężczyzn, Dzieci Wskazany: → W przypadku podejrzenia niedoborów witamin lub/i składników mineralnych objawiających się np. jako spadek odporności, anemia, drżenia lub/i osłabienie mięśni, zaburzenia neurologiczne, osteoporoza, pogorszenie stanu skóry i włosów → W monitorowaniu efektów suplementacji witaminami lub/i składnikami mineralnymi → Profilaktycznie, do oceny ogólnego stanu zdrowia Pamiętaj przed pobraniem:  *Na pobranie należy zgłosić się w godzinach porannych. *Do punktu pobrań zgłoś się na czczo. Witaminy i składniki mineralne – rola w organizmie Rola witamin i składników mineralnych w organizmie jest bardzo rozległa. Nie dostarczają one organizmowi energii, czyli nie mają kalorii, odpowiadają natomiast m.in. za odporność na infekcje, proces krwiotworzenia, funkcjonowanie wielu enzymów, przekaźnictwo nerwowo – mięśniowe oraz prawidłowość składu i budowy kości.    Jakie badania przy podejrzeniu niedoborów witamin i minerałów? e-PAKIET BADANIE NIEDOBORU WITAMIN I MINERAŁÓW obejmuje szeroką gamę badań, umożliwiających diagnostykę niedoborów witamin i składników mineralnych: witamina D metabolit 25(OH), witamina B12, kwas foliowy (witamina B9), wapń całkowity, fosfor, magnez, żelazo, cynk.   Niektóre witaminy produkowane są przez organizm (skóra i nerki – witamina D, bakteryjna flora jelitowa – witaminy z grupy B i witamina K), jednak w przypadku pozostałych witamin do prawidłowego funkcjonowania organizmu muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Z kolei zapotrzebowanie naszego organizmu na składniki mineralne pokrywane jest wyłącznie przez dietę. Witaminy i składniki mineralne warunkują poprawność przebiegu szeregu procesów metabolicznych i są niezbędne do życia. Ich niedobory stanowią przyczynę wielu zaburzeń i chorób. Czy i w jakiej ilości należy je suplementować? Badania zamieszczone w e-pakiecie pomogą w uzyskaniu odpowiedzi na zadane pytanie. Poznaj znaczenie badań uwzględnionych w e-pakiecie badanie niedoboru witamin i minerałów: Witamina D metabolit 25(OH) jest prehormonem, który do postaci aktywnej przekształcany jest przez nerki. To uznany wskaźnik gospodarki wapniowo - fosforanowej i obrotu kostnego oraz ważny element diagnostyki krzywicy i osteoporozy. Niedobór witaminy D może sprzyjać rozwojowi zaburzeń odporności i schorzeń o podłożu zapalnym lub autoimmunizacyjnym. Doniesienia naukowe potwierdzają również wpływ witaminy D na płodność. Jej prawidłowe stężenie warunkuje właściwy rozwój komórek jajowych i plemników, wpływa także na zagnieżdżenie i rozwój zarodka w macicy. Udowodniono również, że prawidłowe stężenie witaminy D jest istotnym czynnikiem w profilaktyce niektórych typów nowotworów (raka piersi, jelita grubego i prostaty). Witamina B12 jest nieodzownym elementem warunkującym prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego i nerwowego. Skutkiem jej niedoborów, które mogą wynikać z rodzaju diety (np. wegańska) i nieprawidłowości w stosowanej diecie są m.in. zaburzenia neurologiczne i psychiczne, choroby neurodegeneracyjne i anemia megaloblastyczna. Niedobór witaminy B12 może być również przyczyną poronień i wad rozwojowych płodu.   Kwas foliowy (witamina B9), podobnie jak witamina B12, odpowiada za proces krwiotworzenia i funkcjonowanie układu nerwowego. Jest szczególnie istotny dla kobiet w ciąży, u których niedobory mogą prowadzić do rozwoju wad cewy nerwowej płodu. Na niedobór kwasu foliowego narażeni są palacze, osoby nadużywające alkoholu, nastolatkowie na etapie intensywnego wzrostu, osoby starsze oraz osoby z zespołami upośledzonego wchłaniania. Prawdopodobieństwo niedoboru zwiększa stosowanie leków przeciwpadaczkowych.  Wapń całkowity. Prawidłowe stężenie wapnia we krwi warunkuje właściwą budowę kośćca i zębów, pracę mięśni i układu nerwowego, ale także układu krzepnięcia. Jego niskie stężenie (hipokalcemia) wiąże się ze zwiększoną pobudliwością nerwowo – mięśniową (drganie i przykurcze mięśni), zwiększonym ryzykiem kamicy nerkowej, zwiększoną podatnością na złamania (osteoporoza) oraz objawami arytmii i zaburzeniami widzenia. Prowadzi także do objawów dermatologicznych: suchej i łuszczącej się skóry, kruchych paznokci, cienkich i szorstkich włosów. W niektórych przypadkach hipokalcemia odpowiedzialna jest za objawy psychiatryczne, takie jak lęk, depresja i niestabilność emocjonalna.  Fosfor nieorganiczny jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, mięśniowego i kostnego. Wskazaniem do jego oznaczenia są: niedobór witaminy D, objawy osłabienia mięśni i kości, zaburzenia neurologiczne, ale także choroby nerek (przewlekła niewydolność i kamica nerkowa) i przytarczyc. Jego prawidłowe stężenie we krwi jest kluczowe u dzieci, u których minerał ten w największym stopniu wykorzystywany jest do budowy kości, zębów, tkanek miękkich, ale także błon komórkowych.  Magnez bierze udział w przekazywaniu impulsów nerwowo – mięśniowych, wpływa również na poprawne funkcjonowanie przytarczyc, czyli gruczołów odpowiedzialnych za utrzymywanie prawidłowego poziomu wapnia w organizmie.  Stężenie magnezu we krwi regulowane jest przez nerki, stąd choroby nerek są wskazaniem do regularnego monitorowania jego poziomu. Oznaczenie magnezu jest niezbędne w ustaleniu przyczyny nawracających skurczy mięśniowych, drżenia lub/i osłabienia mięśni oraz uczucia mrowienia, ale także zaburzeń rytmu serca. Szacuje się, że niedobór magnezu może dotyczyć nawet 10% populacji. Żelazo to pierwiastek warunkujący prawidłowość procesu tworzenia krwinek czerwonych. Jego niedobór zwykle jest konsekwencją małej podaży w diecie, zwiększonego zapotrzebowania (np. okres wzmożonego wzrostu, ciąża) lub nadmiernej utraty z organizmu (np. krwawienia z przewodu pokarmowego, obfite miesiączki). Konsekwencją niedoboru żelaza jest anemia mikrocytarna, objawiająca się osłabieniem, bladością powłok skórnych, spadkiem kondycji fizycznej, kołataniem serca, zawrotami i bólem głowy, drażliwością. U dzieci obserwuje się opóźnione dojrzewanie (brak miesiączki, nieregularne miesiączki), trudności w gojeniu ran, brak koncentracji i trudności w zapamiętywaniu, spaczony apetyt (potrzeba zjadania produktów niejadalnych np. kredy, ziemi, mąki ziemniaczanej). Niezależnie od wieku pojawiają się problemy ze skórą, jest ona sucha, nadmiernie przerzedzają się włosy.  Cynk ze względu na swój udział w budowie kilkudziesięciu różnych enzymów, uczestniczy w metabolizmie węglowodanów i białek, procesie mineralizacji kości, gojenia się ran i regeneracji mięśni. Niedobór cynku może być przyczyną zmniejszonego tempa wzrostu u dzieci, obniżonego stężenia hormonów płciowych (hipogonadyzm), niedoborów odporności, czy też marskości wątroby. Konsekwencją niedoboru mogą być również choroby skóry, w tym wypadanie włosów i łamliwość paznokci, przewlekłe zmęczenie i spadek libido. Badanie poziomu witamin i minerałów to odpowiedzialne zachowanie, świadczące o przemyślanym podejściu do własnego zdrowia i stylu życia. Wyniki badań posłużą ustaleniu przyczyn doskwierających objawów oraz stanowią podstawę do sprecyzowania dawki suplementacji witamin lub składników mineralnych. Ze względu na wzajemne zależności występujące w organizmie i wieloczynnikowy charakter chorób i zaburzeń wynikających z niedoborów witamin i minerałów, uzyskane wyniki badań należy skonsultować z lekarzem.   Co może mieć wpływ na wynik badania poziomu witamin i minerałów? *Od osób suplementujących biotynę w dawce >5mg/dobę, materiał do badania należy pobierać najwcześniej po 8 godz. od ostatniego zażycia biotyny. Jak się pobiera materiał do badania niedoboru witamin i minerałów? Do wykonania badań uwzględnionych w e-pakiecie niezbędna jest próbka krwi.  Ile czeka się na wyniki? Od 1 do 7 dni.   Uzupełnieniem pakietu może być e-PAKIET PROFILAKTYCZNY - PODSTAWOWY, który zawiera cztery ważne badania, za pomocą których oceniona zostanie ogólna kondycja organizmu. Wśród nich występuje morfologia, na którą szczególny wpływ wywierają niedobory żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. Glukoza i lipidogram dodatkowo obrazują sprawność zachodzących w organizmie przemian węglowodanów i tłuszczów. Natomiast CRP jest wskaźnikiem toczącego się stanu zapalnego. Zestawienie ze sobą wyników dwóch pakietów badań jest cennym uzupełnieniem wiedzy o naszym zdrowiu. Daje podstawę do wykluczenia wielu zaburzeń lub dalszego postępowania diagnostycznego.   E- PAKIET BADANIE NIEDOBORU WITAMIN I MINERAŁÓW jest dostępny w cenie obniżonej o 15% przy zakupie e-PAKIETU PROFILAKTYCZNEGO - PODSTAWOWEGO – sprawdź ofertę TUTAJ. Uwaga! Jeżeli kupujesz badanie dla dziecka, zrealizuj je w punkcie przyjaznym dzieciom- sprawdź PUNKTY PRZYJAZNE DZIECIOM.
Powiązane badania

Hemoglobina glikowana
Hemoglobina glikowana. Oznaczenie przydatne w monitorowaniu  wyrównania glikemii u chorych na cukrzycę. 

Glukoza
Glukoza. Oznaczenie stężenia glukozy we krwi służy do oceny metabolizmu węglowodanów. Jest podstawowym badaniem w rozpoznawaniu i monitorowaniu  leczenia cukrzycy. Wykorzystywane w identyfikacji zaburzeń tolerancji węglowodanów ora

Morfologia krwi
Morfologia krwi pełna (tzw. morfologia 5 diff.). Jakościowa i ilościowa ocena składu i morfologii  krwi obwodowej, krwinek: czerwonych (erytrocytów), białych (pięciu frakcji) oraz płytek krwi (trombocytów). Podstawowe przesiewowe b

P / c. p. czynnikowi wew. Castle'a i p. kom. okładzinowym żołądka (APCA) met. IIF
P/c. p. czynnikowi wew. Castle'a i p. kom. okładzinowym żołądka (APCA) met. IIF. Oznaczenie autoprzeciwciał przeciwko czynnikowi Castle'a i komórkom okładzinowym żołądka, stosowane w diagnostyce zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka i w

Podobne artykuły