Lizyna –  jaką rolę pełni w organizmie?

Lizyna jest aminokwasem egzogennym, co oznacza, że musi być dostarczana do organizmu wraz z pożywieniem. W niektórych sytuacjach, przy zwiększonym zapotrzebowaniu lub niedoborach w diecie, konieczna jest również jej suplementacja. Lizyna odgrywa istotną rolę w wielu procesach metabolicznych. Uczestniczy między innymi w syntezie białek, produkcji kolagenu, regeneracji tkanek oraz wspieraniu prawidłowej pracy układu odpornościowego.

Lizyna – co to jest?

Lizyna jest organicznym związkiem chemicznym, egzogennym aminokwasem, wchodzącym w skład wielu białek niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Z uwagi na fakt, że ludzki organizm nie potrafi jej wytwarzać, zachodzi konieczność dostarczania aminokwasu wraz z pożywieniem (minimalne zapotrzebowanie organizmu na lizynę różni się w zależności od wieku, stanu odżywienia i kondycji zdrowotnej).

Lizyna została po raz pierwszy wyizolowana z kazeiny w 1889 roku przez niemieckiego chemika Ferdinanda Heinricha Edmunda Drechsela, natomiast w 1955 roku po raz pierwszy wprowadzono ją na rynek amerykański w postaci chlorowodorku lizyny. W ciągu ostatnich dwudziestu lat zainteresowanie lizyną znacząco wzrosło, co przełożyło się na dynamiczny rozwój produkcji suplementów diety zawierających aminokwas lub żywności wzbogaconej o lizynę. Związek ten znajduje także szerokie zastosowanie w różnych sektorach przemysłu, między innymi w produkcji pasz dla zwierząt, a także w przemyśle kosmetycznym.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/przyswajalnosc-skladnikow-odzywczych-co-warto-wiedziec/

Lizyna – właściwości

Lizyna pełni w organizmie człowieka wiele ważnych funkcji biologicznych, do najważniejszych należą:

• udział w syntezie białek – lizyna jest potrzebna do budowy i regeneracji tkanek;
• wspomaganie produkcji kolagenu, który odpowiada za kondycję skóry, kości, chrząstek i ścięgien;
• wpływ na wzrost i rozwój organizmu (lizyna jest szczególnie ważna w okresie dzieciństwa i dojrzewania);
• wspieranie układu odpornościowego – uczestniczy w procesach związanych z odpowiedzią immunologiczną organizmu;
• wzmacnianie kości – bierze udział w metabolizmie wapnia, zwiększa jego absorbcję w jelicie cienkim, stymuluje aktywność komórek kościotwórczych;
• produkcja karnityny – lizyna jest potrzebna do syntezy karnityny, związku uczestniczącego w przemianach energetycznych i metabolizmie tłuszczów. Wspólnie wzmacniają układ sercowo-naczyniowy, zmniejszając ryzyko rozwoju miażdżycy;
• udział w gojeniu ran – dzięki roli w produkcji kolagenu i regeneracji tkanek wspiera procesy naprawcze organizmu;
• wspomaga produkcję hormonów;
• wpływa na rozwój i prace mózgu oraz wykazuje właściwości neuroprotekcyjne w sytuacji niedokrwiennego uszkodzenia mózgu.

Dodatkowo, lizyna wykazuje potencjalne działanie wspomagające w:

• leczeniu opryszczki wargowej – niektóre badania sugerują, że lizyna hamuje wytwarzanie argininy, która odpowiada za rozprzestrzenianie się wirusa HSV w organizmie;
• obniżaniu ciśnienia tętniczego;
• obniżaniu poziomu glukozy we krwi;
• zapobieganiu powstawania i rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych;
• łagodzeniu stanów lękowych i obniżaniu poziomu stresu.

Lizyna – gdzie występuje?

Produkty pochodzenia zwierzęcego, bogate w lizynę to między innymi:

• mięso: wołowina, wieprzowina, indyk, kurczak;
• ryby: łosoś, tuńczyk, halibut;
• owoce morza: ostrygi, krewetki;
• produkty mleczne: masło, mleko, jogurt, ser żółty i twarogowy.

Lizynę można również dostarczyć organizmowi spożywając produkty roślinne takie jak np.:

• warzywa: burak, por, zielona i czerwona papryka, pomidor, ziemniak, zielony groszek;
• owoce: awokado, suszona morela i mango, gruszka;
• rośliny strączkowe: czerwona, biała, czarna fasola, soczewica, ciecierzyca;
• produkty sojowe: soja, tofu, mleko sojowe;
• orzechy i nasiona: pestki dyni, pistacje, migdały, orzechy nerkowca, orzechy makadamia;
• kakao i czekolada,
• kasza gryczana.

Niedobór lizyny – skutki

Na niedobory lizyny szczególnie narażone są osoby stosujące dietę wegańską. Z tego względu powinny zwracać szczególną uwagę na odpowiednie komponowanie diety i wybór produktów roślinnych bogatych w ten aminokwas. Warto w takiej sytuacji skonsultować się z dietetykiem, aby ocenić indywidualne zapotrzebowanie i ewentualnie rozważyć suplementację.

Niedobór lizyny może prowadzić do wielu niekorzystnych skutków zdrowotnych, ponieważ, jak wspomniano wcześniej, aminokwas ten uczestniczy w licznych procesach zachodzących w organizmie. Jednym z możliwych następstw jest rozwój anemii. U osób z niedoborem lizyny obserwuje się także nawroty epizodów opryszczki wargowej,  pogorszenie kondycji włosów, ich osłabienie i nadmierne wypadanie. Niska podaż aminokwasu dodatkowo może prowadzić do przekrwienia oczu, zawrotów głowy, spadku energii, trudności z koncentracją, rozdrażnienia, zmęczenia, omdleń oraz ogólnego pogorszenia samopoczucia.

U dzieci i młodzieży długotrwały niedobór lizyny może wpływać między innymi na upośledzenie wzrostu oraz masy ciała. Lizyna odgrywa również ważną rolę w regeneracji tkanek i syntezie kolagenu, dlatego jej niedostateczna ilość może skutkować wolniejszym gojeniem się ran oraz słabszą odbudową uszkodzonych tkanek. Z tego względu odpowiednia podaż lizyny w codziennej diecie jest istotna dla zachowania zdrowia i prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/inulina-co-warto-wiedziec/

Lizyna – suplementacja

Suplementy zawierające lizynę są powszechnie dostępne – można je znaleźć w sklepach ze zdrową żywnością, w aptekach bez recepty oraz w sprzedaży internetowej. Należy je przyjmować z umiarem i najlepiej po konsultacji z lekarzem. Ponieważ lizyna może zwiększać wchłanianie wapnia przez organizm, osoby stosujące suplementy wapnia powinny wcześniej skonsultować jej przyjmowanie ze specjalistą. Szczególną ostrożność powinny zachować również kobiety w ciąży oraz karmiące piersią –  przed rozpoczęciem suplementacji lizyną lub innymi preparatami warto zasięgnąć porady lekarza.

Od wielu lat suplementacja lizyną jest wykorzystywana jako wsparcie prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci, zwłaszcza w krajach rozwijających się, gdzie podstawę diety stanowią produkty zbożowe ubogie w ten aminokwas.

Dodatkowo suplementacja może być rozważana u osób:

• w trakcie rekonwalescencji po urazach mechanicznych i uszkodzeniach stawów, gdyż lizyna bierze udział w syntezie białek i odbudowie tkanek;
• z osłabionym układem odpornościowym lub w okresach zwiększonej podatności na infekcje wirusowe (np. przeziębienia);
• dbających o kondycję skóry, włosów i paznokci, ze względu na udział w syntezie kolagenu;
• narażonych na przewlekły stres, który może zwiększać zapotrzebowanie na składniki wspierające równowagę metaboliczną;
• przy wzmożonym wysiłku psychicznym, gdy potrzebne jest wsparcie koncentracji i funkcji poznawczych;
• stosujących dietę wegańską.

Warto pamiętać, że przy wyborze suplementów diety z lizyną najlepiej decydować się na preparaty zawierające jej wolną formę, czyli L-lizynę.

Lizyna skutki uboczne

Lizyna uznawana jest za substancję bezpieczną. Warto regularnie spożywać produkty bogate w ten aminokwas, ponieważ odgrywa on ważną rolę w funkcjonowaniu organizmu i wykazuje wiele korzystnych, wspomnianych wcześniej właściwości zdrowotnych. Nie ma możliwości przedawkowania lizyny poprzez codzienną dietę – skutki uboczne jej przyjmowania wynikają głównie z nadmiernej, niekontrolowanej suplementacji, a nie z podaży z żywności. W takich przypadkach mogą wystąpić dolegliwości ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, nudności czy biegunka.