15 kwietnia 2022 - Przeczytasz w 4 min

Suplementacja przy niedoczynności tarczycy. Czy selen ma wpływ na funkcjonowanie tarczycy?

Niedoczynność tarczycy jest chorobą endokrynologiczną. Wymaga zmiany dotychczasowego trybu życia, diety i wprowadzenia suplementacji, której zadaniem będzie poprawa wyników badań i stanu zdrowia. Selen jest jednym z pierwiastków, który może mieć wpływ na funkcjonowanie tarczycy. Jego nadmiar i niedobór są groźne dla zdrowia. Dowiedz się, jak należy go suplementować.

Regularne przyjmowanie suplementów diety lub produktów bogatych w selen korzystnie wpływa na nasz organizm. Przed włączeniem tego pierwiastka do diety warto wykonać badania, które pozwolą na ustalenie jego poziomu we krwi. Selen można przyjmować zarówno w formie suplementów, jak i z produktami spożywczymi. Znajduje się w orzechach brazylijskich, łososiu, tuńczyku czy czerwonym mięsie.

selen a tarczyca

Co warto wiedzieć o selenie?

Selen to ważny pierwiastek, konieczny również dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy oraz niezbędny do ochrony tego narządu przed wpływem stresu oksydacyjnego. Zbyt niskie stężenie selenu w organizmie upośledza syntezę hormonów tarczycy.

Prawidłowy poziomu selenu w organizmie, uzyskany dzięki prawidłowej diecie lub korygowany odpowiednią suplementacją, zmniejsza ryzyko zachorowań na choroby sercowo-naczyniowe, choroby nowotworowe, a także wpływa na prawidłowy poziomo mechanizmów odporności i zachowanie równowagi emocjonalnej.

Suplementacja selenu zależy od płci oraz wielkości niedoborów tego pierwiastka. Najlepszą formą jest organiczna l-selenometionina, której dawkowanie powinno wynosić:

● przy dużych niedoborach (poniżej 60 µg/l) 200 µg przez 3 miesiące,
● przy poziomie 60–70 µg/l – 100 µg przez 3 miesiące,
● przy poziomie 70–80 µg/l – 50 µg przez 3 miesiące.

Po zakończonej suplementacji należy zachować odpowiednią podaż selenu w pożywieniu. Poziom selenu można oznaczyć, wykonując badania z krwi.

Na co wpływa selen w organizmie człowieka?

Selen poza wpływem na funkcjonowanie tarczycy ma również inne działania. W optymalnym stężeniu:

● wspiera pracę układu odpornościowego,
● wpływa na płodność mężczyzn,
● zwiększa libido u kobiet,
● łagodzi objawy menopauzy,
● wzmacnia włosy i paznokcie,
● zapobiega chorobom układu naczyniowo-sercowego,
● utrzymywany w odpowiednim zakresie stężenia zmniejsza ryzyko chorób nowotworowych.

Selen jest także przeciwutleniaczem, który neutralizuje działanie wolnych rodników odpowiedzialnych za starzenie się skóry. Pierwiastek ten zmniejsza stres oksydacyjny, chroni organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Objawy niedoboru selenu w organizmie

Deficyt omawianego pierwiastka może wywołać szereg objawów, do których można zaliczyć:

● wypadanie włosów,
● zmęczenie,
● niską odporność,
● zaburzenia pamięci i koncentracji,
● zaburzenia płodności i libido,
● depresję,
● zaburzenia pamięci,
● choroby serca,
● choroby tarczycy.

Wśród badań mających potwierdzić podejrzenia określonej choroby c, często przydatne jest oznaczenie poziomu selenu we krwi.

Związek między niedoczynnością tarczycy a selenem

Istnieje związek pomiędzy niedoborem selenu a niedoczynnością tarczycy. Jest to choroba charakteryzująca się stanem zapalnym tarczycy, który negatywnie wpływa na jej funkcjonowanie. Przy niedoczynności tarczyca produkuje zbyt mało niezbędnych hormonów, a w końcu całkowicie przestaje je wytwarzać. Zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy powodują szereg nieoczywistych objawów, które często są mylone z innymi jednostkami chorobowymi. Dopiero wykonanie kompleksowych badań pozwala na postawienie diagnozy.

Niedobór selenu jest mocno związany z niedoczynnością tarczycy. Może prowadzić do wystąpienia choroby Hashimoto. Niedoczynność tarczycy powoduje także trudności z zajściem w ciążę i rozregulowuje cykl menstruacyjny. Konsekwencją tego są zaburzenia miesiączkowania, a nawet brak miesiączek. Utrudnia to dokładne obliczenie dni płodnych, co jest ważne podczas starań o dziecko. Kobiety z niedoczynnością tarczycy mają także obniżone libido.

Przyjmowanie selenu w odpowiedniej dawce pozytywnie wpływa na organizm. Zmniejsza ryzyko pojawienia się poporodowego zapalenia tarczycy, wystąpienia nowotworów, wpływa na płodność u mężczyzn.

Selen na tarczycę

Tarczyca zawiera największą ilość selenu spośród wszystkich narządów. Codzienna suplementacja tego pierwiastka w przypadku stwierdzonego deficytu wpływa na uregulowanie jego poziomu we krwi. Regularne spożywanie suplementów z selenem lub dostarczanie go wraz z pożywieniem przynosi wiele korzyści, w tym poprawę odporności, samopoczucia, wyglądu włosów i paznokci.

Źródła selenu w diecie a tarczyca

Selen jest pierwiastkiem, który może być dostarczany organizmowi w formie suplementów diety, jak również z pożywieniem. Najwięcej go można znaleźć w orzechach, głównie brazylijskich, a także w rybach, takich jak tuńczyk i łosoś. Ponadto do źródeł selenu można zaliczyć: czerwone mięso, jaja, grzyby shitake, podroby, owoce morza, płatki owsiane, a nawet szpinak, brokuły i szparagi. Prawidłowo zbilansowana dieta pozwala na utrzymywanie optymalnego stężenia tego pierwiastka we krwi.

Odpowiedni skład i zróżnicowanie diety wpływa na przyswajalność selenu. Witaminy A, C i E oraz białko pozytywnie wpływają na przyswajalność tego pierwiastka pozytywnie. Metale ciężkie i siarka, które mogą być obecne w pożywieniu, obniżają wchłanianie selenu.

Spożywanie zbyt dużej ilości produktów z selenem prowadzi do jego nadmiaru w organizmie, co może negatywnie odbić się na zdrowiu. Najczęściej zdarza się tak, jeśli pacjent spożywa różne suplementy diety, a w każdym z nich znajduje się selen. Nudności, wymioty, drżenie i ból mięśni, a także zawroty głowy mogą świadczyć o zbyt wysokim stężeniu omawianego pierwiastka we krwi.

Zalecana dawka selenu wynosi u dzieci 20–50 µg na dobę, a u dorosłych – 55 µg na dobę. Ta ilość nieznacznie wzrasta (do 60–70 µg na dobę) w okresie ciąży oraz karmienia piersią.

A: Sylwia Brodniewska
Z: lek. Wiktor Trela

Bibliografia

  1. K. Pastusiak, J. Michałowska, P. Bogdański, Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2017, tom 8, nr 4, s. 155–160.
  2. M. Jarosz, H. Stolińska, D. Wolańska, Żywienie w niedoczynności tarczycy. Porady lekarzy i dietetyków, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
  3. P. Ihnatowicz, E. Ptak, Masz to we krwi. Morfologia, hashimoto, cholesterol, Wydawnictwo Publicat, Poznań 2017, s. 187–188.
  4. https://diag.pl/pacjent/artykuly/nadmiar-i-niedobor-selenu-objawy-przyczyny-i-skutki/, dostęp: marzec 2022 r.
  5. B. Klecha, B. Bukowska, Selen w organizmie człowieka – charakterystyka pierwiastka i potencjalne zastosowanie terapeutyczne, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” XLIX, 2016, 4, str. 818–829.

Podobne artykuły

22 czerwca 2016

Selen – cena badania, normy, właściwości i źródła

Selen (Se), należy do niezbędnych pierwiastków śladowych, które powinny być obecne w organizmie człowieka. Najnowsze badania wykazują, że selen powinien znajdować się w organizmie o określonym zakresie stężenia we krwi. Stężenia poniżej i powyżej tego zakresu mogą być szkodliwe. Znajomość poziomu Se w organizmie, obok pomiarów arsenu i cynku, jest istotna, ponieważ stan zdrowia zależy nie tylko od ich ilości, ale także od wzajemnych proporcji. Sprawdź jakie są konsekwencje niedoboru selenu oraz w jaki sposób dostarczamy do organizmu selen. W jakich produktach jest go najwięcej? Selen i jego rola w organizmie Selen bierze udział w licznych procesach metabolicznych komórki. Chroni przed wolnymi rodnikami, uczestniczy w przemianach kwasu askorbinowego oraz jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania hormonów tarczycy. Selen w prawidłowej ilości zmniejsza ryzyko wystąpienia niektórych chorób nowotworowych i korzystnie wpływa na odporność organizmu. Efekty niedoboru selenu Niedobór Se wiąże się z podwyższonym ryzykiem chorób nowotworowych. Wpływa również na inne problemy zdrowotne: zaburzenia nastroju, niedobory odporności, ryzyko wzrostu zachorowalności na choroby sercowo-naczyniowe. Niedobór selenu wywiera negatywny wpływ na pracę tarczycy. Obniżony poziom selenu obserwuje się m.in. u osób chorych na AIDS, w ostrym zapaleniu trzustki, w chorobach naczyń krwionośnych, w reumatoidalnym zapaleniu stawów, w niewydolności nerek czy u osób cierpiących na depresję. Selen w pożywieniu – gdzie występuje selen? Niektóre produkty żywnościowe zawierają więcej selenu w porównaniu do innych i zapewniają lepszą biodostępność (np. orzechy brazylijskie, nerkowce, borowiki, mleko, soczewica). Do produktów bogatych w selen zalicza się także podroby, ryby i skorupiaki, czosnek oraz suche nasiona roślin strączkowych. Jednakże zawartość Se w naturalnej żywości, w określonym położeniu geograficznym o konkretnych właściwościach geologicznych, jest ściśle związana z jego zawartością w środowisku: głównie w glebie i w wodzie. Warto także pamiętać, że selen znacznie łatwiej przyswaja się z produktów pochodzenia roślinnego, a gorzej np. z niektórych ryb. Selen – normy Według Laboratorium DIAGNOSTYKA Innowacyjna Medycyna, Read-Gene, partnera Diagnostyki S.A. w oznaczaniu selenu we krwi, optimum Se we krwi wynosi: Mężczyźni powyżej 60 roku życia – 110-120 µg/lMężczyźni poniżej 60 roku życia – 75-85 µg/lKobiety bez względu na wiek – 98-108 µg/l Należy dodać, że Read-Gene w Grzepnicy pod Szczecinem jest wiodącym w Polsce, cieszącym się międzynarodowym uznaniem, innowacyjnym, medycznym ośrodkiem naukowo-badawczym, a Diagnostyka stanowi największa w Polsce sieć laboratoriów diagnostyki medycznej. Selen – cena badania Ile musisz wydać, by oznaczyć selen w sieci Diangotyki? Cena badania może różnić się w zależności od konkretnej placówki i miejscowości. Niemniej jednak, przygotuj się, że koszt badania poziomu selenu wynosi około 100 zł. Więcej informacji na temat selenu i oznaczania jego poziomu dowiesz się z ulotki informacyjnej pobierz ulotkę Punkty Pobrań DIAGNOSTYKI, w których wykonasz badanie poziomu selenu: BEŁCHATÓW, ul. 1 Maja 4; BIAŁA PODLASKA, ul. Janowska 76; BIAŁYSTOK, ul. Antoniukowska 11; BIELSKO BIAŁA, ul. Kresowa 3, ul. Broniewskiego 5; BIŁGORAJ, ul. Partyzantów 3a; BLACHOWNIA, ul. Sosnowa 16; BRODNICA, ul. J. Korczaka 2; BRZEZINY, ul. Curie – Skłodowskiej 6; BYDGOSZCZ, ul. Markwarta 4-6; BYTOM, ul. Żeromskiego 7; CIESZYN, ul. Bielska 37; CZĘSTOCHOWA, ul. Mickiewicza 12, ul. Mirowska 15; ul. Bony 1/3, ul. Sułkowskiego 17; DĄBROWA GÓRNICZA, ul. Szpitalna 13, ul. Piłsudskiego 92; EŁK, ul. Gdańska 17; GDAŃSK, ul. Polanki 117, ul. Kołobrzeska 63F; GDYNIA, ul. T. Wendy 7/9; GORZÓW WIELKOPOLSKI, ul. Piłsudskiego 15; GRODZISK MAZOWIECKI, ul. 11 Listopada 3, ul. 11 Listopada 28; GRÓJEC, ul. Kopernika 8A, ul. Piotra Skargi 10; GRYFINO, ul Niepodległości 39; IŁAWA, ul. T. Kościuszki 1; JASTRZĘBIE ZDRÓJ, ul. Wrocławska 20, Al. Jana Pawła II 7; JELENIA GÓRA, ul. Wiejska 11; JĘDRZEJÓW, ul. 3-go Maja 59, Plac Kościuszki 15; KATOWICE, ul. Mikołowska 53a, ul. Markiefki 87; KIELCE, ul. Jagiellońska 74; KOLUSZKI, ul. Przejazd 5; KONIN, ul. W. Polskiego 33; KOŃSKIE, ul. Gimnazjalna 41; KRAKÓW, ul. Życzkowskiego 16; KROSNO ODRZAŃSKIE, ul. Piastów 3; KUTNO, ul. Kościuszki 52; LEGNICA, ul. Biegunowa 2; LUBLIN, ul. Wigilijna 12 /U3; ŁOMŻA, ul. Kazańska 2; ŁÓDŹ, Tuszyńska 19; OLSZTYN, ul. Warszawska 30; OPOLE, ul. Reymonta 8, ul. Wodociągowa 4; OSTROWIEC, os. Słoneczne 11; OŚWIĘCIM, ul. Garbarska 1; PIASECZNO, ul. Ludowa 5; PIASTÓW, ul. Dąbrowskiego 26; POLICE, ul Siedlecka 2; POZNAŃ, ul. Dąbrowskiego 77a ( Budynek Nobel Tower), Al. Solidarności 36; PRUSZKÓW, ul. Bolesława Prusa 10; RADOM, ul. Mickiewicza 6, ul. Chrobrego 30C; RAWA MAZOWIECKA, ul. Warszawska 14; RYKI, ul. Żytnia 23; RZESZÓW, Krakowska 16 (budynek B); SĘDZISZÓW,  ul. Dworcowa 213, os. Na Skarpie 17; SIEDLCE, ul. Poniatowskiego 26; SŁUBICE, ul. Mickiewicza 6, SŁUPSK, ul. Jana Pawła II 1a; SOSNOWIEC, ul. Wawel 15; STARACHOWICE, ul. Murarska 14; STARGARD SZCZECIŃSKI, ul. Wojska Polskiego 27; SZCZECIN, ul. Bohaterów warszawy 17/2, ul. Unii Lubelskiej 1, ul. Starzyńskiego 2, ul Sokołowskiego 11; SZTUM, ul. Reja 12; ŚWIDWIN, ul. Wojska Polskiego 22c; ŚWIEBODZIN, ul. Młyńska 6; TARNOBRZEG, ul. Szpitalna 1; TOMASZÓW MAZOWIECKI, ul. Jana Pawła II 6; TORUŃ, Plac 18 stycznia 4; WAŁBRZYCH, ul. Grodzka 73, WARSZAWA, Al. Prymasa Tysiąclecia 79A, Al. Dwudziestolatków 3, ul. Bukowińska 12, Al. Jana Pawła II 45A, ul. Brazylijska 13, ul. Cegłowska 80, ul. Żegańska 21/23; WŁOSZCZOWA, ul. Żeromskiego 28; WROCŁAW, ul. Opolska 131A, ul. Oławska 14, ul. Grabiszyńśka 105, ul. Warszawska 2; ZAMOŚĆ, ul. Peowiaków 1; ZIELONA GÓRA, ul. Kupiecka 22

22 grudnia 2020

Tarczyca – objawy choroby nie muszą być oczywiste. Poznaj je!

Objawy chorób tarczycy mogą być bardzo zróżnicowane i dotyczyć wielu układów i narządów. Zarówno niedoczynność jak i nadczynność tarczycy, oddziałuje bowiem na ogólne samopoczucie, stan skóry, układ krążenia, układ pokarmowy, układ rozrodczy i inne. Jednym z objawów chorej tarczycy może być również (ale wcale nie musi) powiększona szyja. Jeśli zaobserwujesz u siebie zwiększenie obwodu szyi niezwiązane z przybraniem na wadze, koniecznie udaj się do swojego lekarza. Tarczyca – objawy choroby Szyja składa się z kilku istotnych struktur. Jedną z nich jest tarczyca, czyli gruczoł odpowiedzialny za wydzielanie hormonów, które wpływają na funkcjonowanie całego organizmu. Tarczyca leży w przednio-dolnej części szyi, do przodu od tchawicy. Zbudowana jest z dwóch bocznych płatów: prawego i lewego, oraz łączącej je cieśni (kształt tarczycy można porównać do motyla). Tarczyca o prawidłowej strukturze i wielkości zwykle nie uwypukla się na szyi, ale można ją zauważyć podczas połykania, gdy pociągana przez powięź, przemieszcza się ku górze. Powiększona tarczyca nazywana jest wolem. Może świadczyć o chorobie tarczycy związanej jedynie z zaburzeniem jej budowy (ale bez upośledzenia czynności) lub być jednym z objawów niedoczynności lub nadczynności gruczołu. W tym artykule znajdziesz podstawowe symptomy niedoczynności tarczycy, a pod tym linkiem dowiesz się, jak manifestuje się nadczynność tarczycy. Jeśli powiększona tarczyca, objawy z innych narządów lub układów wymienione w przytoczonych artykułach lub cokolwiek innego wzbudzi Twoje obawy, koniecznie udaj się do lekarza. Powiększona szyja – diagnostyka Będąc u lekarza, koniecznie poinformuj go o wszystkich niepokojących objawach. Zastanów się, czy w Twojej rodzinie występują już choroby tarczycy. Nie zapomnij wspomnieć o swoich chorobach współistniejących i lekach, które stale zażywasz. Podczas oceny tarczycy, lekarz najpierw przyjrzy się Twojej szyi. Następnie zbada ją palpacyjnie – od przodu lub stojąc za Tobą. Być może poprosi Cię o przełykanie śliny lub wody. Lekarz oceni wielkość, kształt i konsystencję gruczołu i poszuka ewentualnych guzków. Przyłożenie stetoskopu pozwoli mu wysłuchać szmer naczyniowy, typowy dla choroby Gravesa-Basedowa (czyli nadczynności tarczycy o etiologii autoimmunologicznej). Dla niektórych badanie palpacyjne tarczycy może być nieco dyskomfortowe, ale jeśli poczujesz ból, koniecznie o tym powiedz. Na podstawie swoich obserwacji, lekarz może zlecić Ci wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych (np. TSH, FT4, FT3, przeciwciała anty-TG, anty-TPO lub anty-TSH, morfologię czy lipidogram) i badań obrazowych (USG, scyntygrafię), które pomogą podjąć decyzję odnośnie dalszego postępowania. Wszystkie wymienione badania laboratoryjne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Sprawdź e-pakiety tarczycowe Tarczyca – objawy. Kiedy szyja się powiększa? Przerost tarczycy nie wskazuje na jedną, konkretną jednostkę chorobową. W niedoczynności tarczycy, gruczoł może być prawidłowej objętości, może być mały lub powiększony. W nadczynności tarczycy, tarczyca częściej jest powiększona, ale może być też normalnych rozmiarów. Czasami powiększenie obwodu szyi jest wyraźne i może powodować nieprzyjemne uczucie ucisku, a nawet duszność. Wynika ona ze zmniejszenia światła tchawicy przez powiększony gruczoł tarczowy. Wole tarczycy może wynikać także z zaburzeń jej budowy (rozrost, zmiany zwyrodnieniowe i zwłóknieniowe), bez towarzyszących zaburzeń czynnościowych. O czym może świadczyć wole? Podsumowanie Powiększoną tarczycę nazywamy wolem (w USG >20 ml u kobiet i >25 ml u mężczyzn). Wole nietoksyczne to zwiększenie gruczołu tarczowego u osoby w stanie eutyreozy (czyli prawidłowej czynności tarczycy, potwierdzonej wynikami badań hormonalnych). Wole proste jest zwykle w miarę symetryczne i nie ma zaburzeń struktury. Wole guzkowe nietoksyczne charakteryzuje się obecnością ogniskowych zmian struktury (guzków) i przez wiele lat może nie zostać zauważone. Nie towarzyszą mu objawy z innych układów, bo tarczyca prawidłowo spełnia swoje funkcje. Powiększona szyja lub jej asymetria i nieregularna powierzchnia może być pierwszym zauważalnym symptomem. Czasami duże wole uciska sąsiadujące tkanki i prowadzi do duszności, kaszlu czy zaburzeń połykania. Wole guzkowe toksyczne, to choroba, w której guzkowy rozrost gruczołu prowadzi do nadczynności tarczycy, więc prócz powiększenia obwodu szyi i wystąpienia guzka (czego możesz nawet nie zauważyć), stopniowo pojawiają się także symptomy nadczynności. Pamiętaj, że wola guzkowe wymagają regularnych kontroli i, w razie potrzeby, przeprowadzenia biopsji zmian ogniskowych (guzków), aby wykluczyć obecność nowotworu. Niebolesne powiększenie tarczycy i wzmożona spoistość wraz z towarzyszącymi objawami niedoczynności mogą sygnalizować chorobę Hashimoto (najczęstsza forma niedoczynności tarczycy). Wole o gładkiej, rozlanej powierzchni ze szmerem naczyniowym i objawami nadczynności tarczycy, jest manifestacją choroby Gravesa-Basedowa. Bolesne powiększenie i obrzęk gruczołu tarczowego z promieniowaniem bólu do uszu, żuchwy, klatki piersiowej i gorączką wskazuje na podostre zapalenie tarczycy czyli chorobę do Quervaina. W przebiegu choroby, może pojawić się zarówno nadczynność jak i niedoczynność tarczycy, ale zmiany cofają się samoistnie i nie powodują trwałych uszkodzeń. Bolesny obrzęk tarczycy może także wynikać z ostrego, bakteryjnego zapalenia, ale występuje ono rzadko. Tarczyca – objawy wola Powiększona szyja może być jedynym zauważalnym objawem. Jeśli wole jest duże i masywne, jego ucisk na sąsiadujące narządy i tkanki skutkuje czasem uczuciem gniecenia i duszności. Mogą pojawić się trudności z oddychaniem, zaburzenia połykania i kaszel. W przypadku zaburzeń czynności tarczycy, występują objawy nadczynności lub niedoczynności gruczołu. Jeśli zaobserwujesz u siebie zwiększenie obwodu szyi lub inne symptomy sugerujące upośledzenie pracy gruczołu tarczowego, koniecznie udaj się do lekarza, który na podstawie dokładnego wywiadu i badania fizykalnego, pokieruje dalszą diagnostyką i leczeniem. Bibliografia: Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik
Powiązane badania

Selen, ilościowo
Selen ilościowo. Oznaczenie ilościowe selenu we krwi, istotne w optymalizacji diety i stężeń selenu w organizmie.

TSH
TSH. Oznaczenie stężenia TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina) jest najczulszym badaniem wykrywającymi zaburzenia czynności tarczycy (łącznie z zaburzeniami bezobjawowymi) oraz umożliwiającym monitorowanie i  ocenę skuteczności leczenia niedoczynności i nadczynności tarczycy. Przy typowym dla nadczynności tarczycy nadmiarze hormonów tarczycowych we krwi stężenie TSH maleje, przy niedoborze hormonów tarczycy w krwi – wzrasta.