23 listopada 2014 - Przeczytasz w 7 min

Andropauza (przekwitanie u mężczyzn) – objawy, wiek, łagodzenie symptomów

Czy przekwitanie u mężczyzn to choroba czy może tylko przesąd? Zaburzenia hormonów płciowych i ich następstwa to nie tylko domena Pań. Przekwitanie męskie, tzw. andropauza, określana naukowo „zespołem LOH” –  zespołem późnego hipogonadyzmu (ang. late-onset hypo-gonadism), spowodowane jest głównie rozpoczynającą się w pewnym wieku życia u mężczyzn postępującą niewydolnością hormonalną jąder. Zmiany te znajdują odbicie w pogorszeniu jakości życia i powodują poważne problemy zdrowotne. Do niedawna uważano, że po prostu tak musi być, bo „starość nie radość”. Dziś, dzięki osiągnięciom medycyny, mężczyźni mogą cieszyć się pełnią życia do coraz późniejszego wieku.

przekwitanie u mężczyzn

Andropauza – historia problematyki

Problemy starzejących się mężczyzn pozostawały długo na marginesie medycyny. W 1999 roku, ogłoszonym przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Seniora, w Genewie powołano Międzynarodowe Towarzystwo do Studiów nad Starzeniem się Mężczyzn (International Society for the Study of the Aging Male – ISSAM). Towarzystwo postawiło sobie za cel, doskonalenie metod diagnostyki zmian związanych z procesem starzenia się mężczyzn, oraz opracowanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Towarzystwo organizuje międzynarodowe zjazdy co dwa lata.

Przekwitanie u mężczyzn – rosnący problem

Problem starzenia dotyczy coraz większej części naszego społeczeństwa.

Odsetek ludności Polski powyżej 65 roku życia wynosił w 2008 roku 13,5%, a w 2017 roku 16,5%. Odsetek dla grupy powyżej 60 lat wzrósł, odpowiednio, z 18,6% do 23,7%.  W 2006 roku w Polsce żyło ponad 5,2 miliona mężczyzn powyżej 50. roku życia, a 2,55 miliona Panów przekroczyło 60. rok życia. Dane demograficzne pokazują systematyczne starzenie się naszego społeczeństwa, co jest typowe dla krajów wysoko  rozwiniętych. W 1980 roku mężczyźni po 50. stanowili 12,3%, w 2006 już 13,7% całego społeczeństwa. Szacuje się, że w 2030 roku, mężczyźni powyżej 65. roku życia, będą stanowili ponad 20% całego społeczeństwa. Grupa ta będzie wymagała szczególnej opieki medycznej, zarówno w zakresie szeroko rozumianej diagnostyki medycznej jak i leczenia.

Andropauza – wiek. Kiedy zaczyna doskwierać niedobór androgenów?

Zaburzenia związane z niedoborem androgenów (męskie hormony płciowe) u starszych mężczyzn były znane od dawna i stosowano do ich zdefiniowania szereg różnych określeń. Już w 1939 roku August Werner nazwał zaburzenia występujące u mężczyzn „męskim klimakterium”. Na początku lat 90-tych XX wieku wprowadzono pojęcie „andropauzy”, które miało być odpowiednikiem „menopauzy” występującej u kobiet.
Z biegiem czasu  starano się zaburzenia te zdefiniować bardziej precyzyjnie, czy to jako zespół ADAM (ang. androgen deficiency in the aging male –  niedobór androgenów u starzejących się mężczyzn), czy zespół PADAM (ang. partial androgen deficiency in the aging male –  częściowy niedobór androgenów u starzejących się mężczyzn).

W końcu wprowadzono nowe pojęcie tzw. późny hipogonadyzm (LOH), który jest związany z gorszą czynnością hormonalną jąder u mężczyzn w okresie starzenia się (po 50. roku życia).
ISSAM podaje następującą definicję zespołu późnego hipogonadyzmu (LOH): „LOH jest to kliniczny i biochemiczny zespół związany z zaawansowany wiekiem, charakteryzujący się typowymi
objawami i obniżeniem poziomu testosteronu w surowicy krwi. Wynikiem tego mogą być znaczące zmiany w jakości życia i niepożądany wpływ na funkcjonowanie wielu układów narządowych”.

Ocenia się, że andropauza dotyka około 20-30% mężczyzn po 60. roku życia, 30-40% mężczyzn po 70. roku życia i aż 40-50% mężczyzn po 80. roku życia. Zaczyna się zwykle w sposób powolny i podstępny, stopniowo nasilając się wraz z wiekiem.

Endokrynologiczne zmiany u starzejących się mężczyzn nie ograniczają się tylko do męskich hormonów płciowych – androgenów. Dotyczą one także innych hormonów: hormonu wzrostu (GH), dehydroepiandrosteronu (DHEA), melatoniny czy hormonu tarczycy oraz niektórych nośników hormonów, takich jak SHBG.

Andropauza – objawy. Jak męskie przekwitanie wpływa na zdrowie i jakość życia?

LOH (czyli przekwitanie męskie, andropauza) jest głównie spowodowany, rozpoczynającą się stopniowo, w pewnym wieku życia u mężczyzn, niewydolnością hormonalną jąder – a bardziej precyzyjnie, zmniejszaniem się poziomu hormonów, za co w głównej mierze odpowiedzialny jest spadek produkcji testosteronu.
Testosteron, uważany za typowo męski, odpowiedzialny jest za libido i sprawność seksualną, za stan fizyczny i psychiczny, ogólnie za wigor i energię życiową Najbardziej dotkliwe objawy andropauzy obejmują problemy z erekcją, ale także zaburzenia w oddawaniu moczu, tycie, łysienie, spadek siły mięśniowej czy problemy z pamięcią. Oczywistym jest, że wymienione dolegliwości nie pozostają obojętne i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Problemy z erekcją ma co czwarty mężczyzna po 50.  roku życia, co  często jest przyczyną depresji, zmniejszenia poczucia własnej wartości, nieudanych prób współżycia, a w konsekwencji  przykrych reakcji ze strony partnerki. Wreszcie,  zmiany takie mogą prowadzić do całkowitej rezygnacji z życia seksualnego lub wręcz przeciwnie –  poszukiwania aprobaty i docenienia swoich możliwości seksualnych u młodszych partnerek i w efekcie do problemów w życiu rodzinnym. Trzeba  jednak zaznaczyć, że płodność mężczyzn (w przeciwieństwie do kobiecej menopauzy) obniża się tylko nieznacznie – parametry spermiogramu pozostają często prawidłowe.

Kolejnym problemem są zaburzenia związane z gruczołem krokowym – prostatą. Pojawiają się kłopoty z oddawaniem moczu, którym niekiedy towarzyszy ból. Dolegliwości te wymagają konsultacji z lekarzem specjalistą – urologiem.

Zaburzenia hormonalne to nie tylko problemy z erekcją czy nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej. Są także przyczyną rozwoju miażdżycy, nadciśnienia zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej, osteopenii i osteoporozy. Sprzyjają rozwojowi zaburzeń wodno- elektrolitowych i pogarszają funkcjonowanie układu krwiotwórczego. Nadwaga lub otyłość jest nie tylko problemem natury wizualnej, ale wiąże się z insulinoopornością, negatywnie wpływa na ogólny stan zdrowia i powodować może problemy z kręgosłupem oraz stawami i związane z tym dolegliwości.

Objawami bardzo często towarzyszącymi zaburzeniom hormonalnym w okresie andropauzy są: nerwowość, pogorszenie zdolności kojarzenia i problemy z pamięcią, zaburzenia snu, łatwe męczenie się, poczucie nie nadążania za zmianami w pracy i w życiu.

Objawów towarzyszących andropauzie może być więcej. W ich powstawaniu należy uwzględnić nie tylko predyspozycje genetyczne,  ale i tryb życia, sposób odżywiania się czy towarzyszące  mężczyznom nałogi. Wszystko to może stać się przyczyną popadania w stany melancholii, przemyśleń, podsumowań i bilansów dokonań życiowych, a nawet poważnych kryzysów osobowościowych co często rzutuje na jakość życia osobistego, rodzinnego i zawodowego.

Istnieje jednak możliwość przywrócenia dobrego samopoczucia i uniknięcia niepotrzebnych stresów. Zastosowanie odpowiedniego leczenia w postaci hormonalnej terapii zastępczej (podobnie jak u Pań), poprzedzonego badaniem lekarskim wykonaniem właściwych badań (m.in. laboratoryjnych), pozwala cały czas cieszyć się dobrym samopoczuciem i zdrowiem fizycznym.

Jak zidentyfikować źródło problemów?

W diagnozowaniu LOH nieocenioną pomoc niesie medyczna diagnostyka laboratoryjna. Badania laboratoryjne wykonywane z próbki pobranej krwi obejmują szereg parametrów, a w szczególności: badania morfologiczne, biochemiczne i hormonalne.

Naukowcy opracowali standardy postępowania w zakresie diagnozowania, leczenia i monitorowania zespołu LOH. Ustalono następujące, typowe cechy zespołu LOH:

  • Zmniejszone seksualne pożądane (libido) oraz jakość i częstość współżycia.
  • Zmiany nastroju z towarzyszącym zmniejszeniem aktywności intelektualnej.
  • Zaburzenia snu.
  • Obniżenie mięśniowej masy ciała z towarzyszącą utratą siły.
  • Wzrost tkanki tłuszczowej.
  • Zmniejszenie owłosienia ciała i zmiany skórne.
  • Zmniejszenie gęstości mineralnej kości wywołujące osteopenię, osteoporozę i wzrost ryzyka złamań kości.

Ustalono również listę badań laboratoryjnych krwi, przydatnych w diagnostyce LOH:

  • stężenie testosteronu całkowitego
  • stężenie SHBG (ang. sex hormon binding globulin – globulina wiążąca hormony płciowe)

Do rozpoznania hipogonadyzmu uznanymi parametrami są całkowity i wolny testosteron (wyliczany w oparciu o wynik całkowitego testosteronu i SHGB lub mierzony metodą bezpośrednią).
W przypadkach poziomu testosteronu poniżej normy lub w dolnej granicy normy badanie należy wykonać ponownie i dodatkowo oznaczyć stężenie hormonu LH.

W przypadkach kiedy dominują objawy związane z zaburzeniami erekcji powinny być wykonane badania profilu lipidowego (cholesterol i jego pochodne) i badania stanu układu naczyniowego. Problemy mogą mieć źródło w chorobach układu krążenia, a nie w zmianach hormonalnych.
Inne zmiany hormonalne mogące mieć miejsce u mężczyzn w podeszły wieku nie zawsze są związane bezpośrednio z zespołem LOH (późny hipogonadyzm), ale mogą mu towarzyszyć.
Zmiany te dotyczyć mogą: hormonów tarczycy, kortyzolu, DHEA i pochodnej – DHEA-S, melatoniny, GH (hormon wzrostu). Jeżeli są podejrzenia dotyczące zmian w zakresie tych parametrów powinny być one zbadane!

Ile kosztują badania hormonalne, jak i gdzie je wykonać?

Jeśli zależy nam na czasie i wygodzie,  badania hormonalne (jak i każde badania laboratoryjne) można bez skierowania od lekarza wykonać w niepublicznym laboratorium medycznym. Największą siecią dysponuje firma DIAGNOSTYKA, obecna w kilkudziesięciu miastach Polski (www.diag.pl). Kompleksowe badanie to koszt kilkudziesięciu złotych. Badania takie może również zlecić lekarz-androlog i wtedy są one finansowane przez NFZ.
Należy pamiętać, aby do Punktu Pobrań przyjść na czczo, tzn. aby odstęp od ostatniego posiłku wynosił ok. 10 godz. i rano (między 7 a 9), gdyż niektóre hormony wykazują zmienność dobową. Wskazane jest, by w okresie przed badaniem  uzupełnić płyny w organizmie przez wypicie szklanki wody lub słabej nieocukrzonej herbaty.

Przekwitanie u mężczyzn – jak odzyskać dawne siły?

Jednoznaczne wyniki, oparte na obrazie klinicznym i badaniach laboratoryjnych wykazujące niski poziom testosteronu w surowicy powinny być wskazaniem do pojęcia leczenia (substytucji) testosteronem. Testosteron jako hormon anaboliczny ma wpływ m.in. na zwiększenie masy mięśniowej i wzmocnienie kości, wpływa także na poziom glukozy we krwi.

Dostępne obecnie na rynku preparaty testosteronu, podawane domięśniowo, podskórnie, doustnie lub naskórne (w formie plastrów), są bezpieczne i skuteczne. Właściwy dobór preparatu musi być wspólną decyzją lekarza i pacjenta, przy uwzględnieniu wszystkich aspektów wybranej formy leku jak: wygoda stosowania, cena i skuteczność drogi podawania.

Terapia testosteronem ma na celu wyrównanie braków w stężeniu tego hormonu. Nie jest to terapia odmładzająca, ale terapia mająca mężczyźnie przywrócić jego normalny stan psychofizyczny, a jednocześnie funkcje seksualne.

Wydaje się, że tego typu terapia może także zapobiegać rozwojowi cukrzycy i chorobie wieńcowej. Należy pamiętać, że tego rodzaju leczenie wymaga szczególnego monitorowania stanu zdrowia. Dotyczy to szczególnie oceny stanu gruczołu krokowego, układu krwiotwórczego, gospodarki lipidowej i hormonalnej. Nie mniej istotne są badania układu kostnego. Jeśli doświadczasz objawów andropauzy, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Odpowiednie postępowanie pomoże przywrócić Ci siły. Mężczyzna w wieku dojrzałym poddany zastępczejj terapii testosteronowej może dalej prawidłowo funkcjonować i w pełni korzystać z życia.

ZOBACZ e-PAKIET DLA MĘŻCZYZNY

Podobne artykuły

04 stycznia 2021

Badanie prostaty – na czym polega?

Choroby prostaty mogą objawiać się osłabieniem strumienia moczu, częstomoczem i nykturią (czyli oddawaniem moczu w nocy więcej niż 1 raz), gwałtownym parciem na mocz czy uczuciem niepełnego opróżnienia pęcherza po zakończeniu mikcji. Czasem pojawia się także krew w moczu lub dolegliwości bólowe okolic krocza. Nie lekceważ takich objawów i koniecznie udaj się do urologa, aby zdiagnozować przyczynę problemów i móc je skutecznie leczyć. Czym jest prostata? Prostata czyli inaczej gruczoł krokowy lub stercz to narząd wchodzący w skład męskiego układu płciowego. Leży poniżej dna pęcherza moczowego, do przodu od odbytnicy i do tyłu od spojenia łonowego. Prostata kształtem i wymiarami przypomina kasztana. Przechodzą przez nią przewody wytryskowe oraz cewka moczowa. Prostata produkuje specjalną wydzielinę, będącą składnikiem nasienia. Choroby prostaty – objawy Do podstawowych chorób prostaty należą łagodny rozrost stercza, zapalenie prostaty oraz rak prostaty. Choroby prostaty – przyczyny i objawy: Łagodny rozrost stercza U mężczyzn po ukończeniu 40 roku życia gruczoł krokowy ulega stopniowemu rozrostowi. Dynamika procesu jest różna, ale u większości mężczyzn w wieku podeszłym można stwierdzić powiększenie prostaty. Powiększający się stercz prowadzi do zwężenia światła przechodzącej przez niego cewki moczowej. Skutkiem jest utrudnione oddawanie moczu i przerost wypieracza pęcherza, co może manifestować się: słabym strumieniem moczu (a nawet oddawaniem moczu kroplami), trudnościami z rozpoczęciem mikcji, dolegliwościami bólowymi, częstszym oddawaniem moczu czy parciem naglącym. Przerost prostaty, prowadząc do zalegania moczu w pęcherzu, z biegiem czasu może prowadzić do częstych infekcji układu moczowego, nietrzymania moczu z przepełnienia, a nawet całkowitego zatrzymania moczu. Zapalenie prostaty Ostre zapalenie stercza spowodowane jest infekcją bakteryjną i zazwyczaj stanowi powikłanie zakażenia układu moczowego. Objawy choroby pojawiają się dość nagle i obejmują gorączkę, dreszcze, złe samopoczucie, ból w okolicy krocza, bolesne oddawanie moczu z uczuciem pieczenia i zmętnienie moczu. Mogą temu towarzyszyć objawy zakażenia układu moczowego, a także objawy powiększenia i obrzęku gruczołu krokowego (np. zatrzymanie moczu). Przewlekłe zapalenie prostaty najczęściej nie jest związane z zakażeniem bakteryjnym. Podstawowym objawem jest ból okolicy krocza, ale mogą pojawić się także inne symptomy (np. uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza czy ból lub pieczenie podczas mikcji). Rak prostaty Rak gruczołu krokowego to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych rozpoznawanych u mężczyzn. Ryzyko choroby rośnie wraz z wiekiem i jest większe, gdy w rodzinie pojawił się już ten nowotwór. Na początku nie daje zwykle żadnych objawów lub przypominają one dolegliwości obecne w łagodnym rozroście stercza. Czasem mogą pojawić się bóle podbrzusza, krwinkomocz lub krwiomocz, a w zaawansowanym stadium nowotworu dołączyć symptomy związane z obecnością przerzutów nowotworowych (np. bóle kostne kręgosłupa lędźwiowego). Badanie prostaty – na czym polega? Jeśli zaobserwujesz u siebie objawy choroby prostaty, koniecznie udaj się do lekarza – urologa i poinformuj go o swoich obawach. Badanie prostaty przeprowadza się palcem wprowadzonym do odbytnicy (badanie palpacyjne per rectum). Urolog palpacyjnie ocenia wielkość gruczołu, jego konsystencję i kształt. W przypadku zapalenia prostaty, badanie może sprawić ból. Na ogół, równolegle z badaniem palpacyjnym, urolog wykonuje badanie ultrasonograficzne (USG) prostaty i jamy brzusznej. Lekarz może zalecić wykonanie badań laboratoryjnych, takich jak: badanie ogólne moczu, posiew moczu, badanie wydzieliny gruczołu krokowego czy pomiar stężenia we krwi PSA (ang. Prostate Specific Antigen) – swoistego antygenu sterczowego (podstawowe badanie prostaty z krwi). W razie potrzeby urolog skieruje Cię na dalsze badania, np. TK miednicy i jamy brzusznej, rezonans magnetyczny, badania czynnościowe czy cystoskopię, niekiedy zachodzi potrzeba wykonania biopsji gruczołu krokowego. Wszystkie badania laboratoryjne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE, podobnie jak badanie Select MDx – płynną biopsję prostaty, czyli zaawansowane technologicznie, nieinwazyjne badanie genetyczne z próbki moczu przydatne w rozpoznawaniu nowotworu złośliwego prostaty. W ofercie DIAGNOSTYKI znajdziesz także badanie 4K, czyli test z krwi, który w oparciu o specjalne algorytmy, przewiduje ryzyko inwazyjnego raka prostaty, nawet z 20-letnim wyprzedzeniem. Chora prostata – leczenie Łagodny rozrost stercza wymaga wprowadzenia zmian stylu życia, zastosowania farmakoterapii lub rzadziej postępowania chirurgicznego. Bakteryjne zapalenie stercza leczy się antybiotykoterapią. Przydatne mogą okazać się leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Sposób leczenia raka gruczołu krokowego zależy od wielu zmiennych np. stopnia zaawansowania nowotworu czy wieku pacjenta. Możliwe metody obejmują m.in. leczenie operacyjne, zastosowanie radioterapii, terapii hormonalnej czy rzadziej chemioterapii. U niektórych pacjentów, którzy spełniają określone kryteria, prowadzi się jedynie ścisłą obserwację i wprowadza leczenie, gdy choroba postępuje. Jeśli zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy – nie bagatelizuj ich i koniecznie udaj się do lekarza. Pamiętaj, że w okolicy 50 roku życia warto odwiedzić urologa nawet bez wyraźnych symptomów. Jak mówi dr n.med. Marek Filipek „profilaktykę w kierunku raka prostaty powinniśmy zacząć po 40. roku życia (…), a bezwzględnie na badania powinien zgłosić się mężczyzna, jeśli w jego rodzinie ten rodzaj raka wystąpił”. Bibliografia: „Łagodny rozrost stercza” – R. Drabczyk „Ostre zapalenie gruczołu krokowego (prostaty)” – R. Drabczyk„Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego (prostaty)” – R. Drabczyk„Rak prostaty” – W. Wysockihttps://facet.onet.pl/dr-filipek-rak-prostaty-rosnie-skrycie-nie-daje-zadnych-objawow/

23 listopada 2014

Nowotwory prostaty – jak wykryć zabójcę?

Według opublikowanych w 2004 roku danych Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii w Warszawie, rak prostaty jest u mężczyzn drugim pod względem częstości występowania nowotworem złośliwym po raku płuca oraz trzecią po raku płuca i raku żołądka, przyczyną zgonów z powodu nowotworów złośliwych. W Polsce, podobnie jak i na świecie, choroba ta dotyczy głównie mężczyzn powyżej 50. roku życia. Rak gruczołu krokowego – czynniki sprzyjające występowaniu raka prostaty? Do najważniejszych czynników sprzyjających występowaniu raka gruczołu krokowego należą: podeszły wiek rak stercza u najbliższych członków rodziny (uwarunkowania genetyczne) wysokotłuszczowa dieta uboga w składniki roślinne niedobór witaminy D przebywanie w zanieczyszczonym środowisku (szczególnie groźne są związki kadmu) Rak gruczołu krokowego we wczesnym stadium przebiega bezobjawowo. Ponadto pojawiające się objawy najczęściej są takie same,  jak przy łagodnym rozroście gruczołu krokowego. Zdarza się również, że obie te choroby (rak i łagodny rozrost gruczołu krokowego) występują  jednocześnie. Lekarz może wykryć nowotwór podczas wizyty i badania kontrolnego pacjenta, dlatego szczególnie ważne są konsultacje urologiczne mężczyzn po 50. roku życia. Rak prostaty – objawy Do najczęstszych objawów obserwowanych przez chorych w zaawansowanej fazie choroby należą: osłabienie strumienia moczu częstsze oddawanie moczu w dzień i w nocy nagłe parcie na pęcherz moczowy całkowite zatrzymanie moczu Szczególną uwagę należy zwrócić na: pojawienie się krwi w moczu lub w nasieniu bóle w okolicy krocza brak apetytu i spadek masy ciała bóle kości Wymienione objawy nie mogą być lekceważone, wymagają natychmiastowej konsultacji lekarza urologa. Wcześnie wykryty nowotwór jest uleczalny. Jak to zrobić? Użytecznym narzędziem dla wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego jest oznaczenie we krwi poziomu PSA. PSA jest skrótem od angielskiej nazwy „Prostate Specific Antigen”, a więc “antygen swoisty dla prostaty” (inna nazwa: „swoisty antygen sterczowy”). PSA wykryty został w roku 1970 w tkance gruczołu krokowego. W roku 1971 wykazano obecność PSA w nasieniu, w roku 1979 wyizolowano antygen z tkanki prostaty, zaś w roku 1980 wykryto obecność PSA w surowicy krwi i dokonano pomiaru jego stężenia. Od połowy lat 80-tych ubiegłego wieku PSA został szeroko zastosowany w praktyce klinicznej jako marker raka prostaty. Jego fizjologiczne, wysokie stężenie w tkance prostaty powoduje, że uznaje się go w praktyce za antygen swoisty (czyli charakterystyczny) dla tego narządu. PSA jest substancją produkowaną przez komórki gruczołu krokowego czyli stercza (prostaty)- małego gruczołu otaczającego cewkę moczową mężczyzny i wytwarzającego płyn, wchodzący następnie w skład nasienia. W tkance zdrowego gruczołu krokowego PSA jest wydzielany do światła przewodów gruczołowych i przechodzi do nasienia, gdzie osiąga wysokie stężenie – od 0,5 do 5 000 000 ng/ml. U zdrowych mężczyzn przedostaje się do krwi jedynie w ilościach śladowych. PSA we krwi występuje w dwóch formach: wolnej – niezwiązanej i związanej z białkami osocza. PSA jest bez wątpienia najważniejszym markerem raka prostaty, a jego odkrycie spowodowało znaczny postęp w diagnostyce, leczeniu i monitorowaniu tej choroby. Komórki raka gruczołu krokowego uwalniają PSA do krwi znacznie łatwiej niż niezmienione chorobowo komórki prostaty. Wzrost stężenia tego antygenu we krwi nasuwa podejrzenie nowotworu. Jednak wiadomo, że jest to antygen swoisty dla tkanki prostaty, a nie dla raka prostaty. Wynika z tego, że podwyższone stężenie PSA może występować u wielu chorych na inne choroby stercza, w tym szczególnie na gruczolaka. Zwiększenie stężenia PSA we krwi występuje bowiem u około 20% mężczyzn nie mających raka, zaś u około 30% chorych na ten nowotwór poziom PSA we krwi nie jest podwyższony. W warunkach prawidłowych, fizjologicznych poziom PSA we krwi zależny jest od: hormonów płciowych męskich (androgenów) wieku – stężenie PSA rośnie wraz z wiekiem i u mężczyzn zdrowych wzrasta o 0,04 ng/ml w ciągu roku objętości stercza – na każdy cm3 tkanki gruczołu krokowego notuje się wzrost poziomu PSA o 4% ejakulacji – powoduje ona wzrost poziomu PSA we krwi, co może być przyczyną błędnych wyników tego badania. Zaleca się wykonywanie badania PSA po okresie 48 godzin wstrzemięźliwości seksualnej. Wzrost stężenia PSA w surowicy wywołuje: rak stercza łagodny rozrost prostaty zapalenie gruczołu krokowego podrażnienie mechaniczne prostaty (zabieg chirurgiczny, biopsja, masaż gruczołu) Kiedy badanie jest wykonywane? Jeśli nie masz żadnych objawów. Brak jest jednoznacznych opinii odnośnie częstotliwości wykonywania oznaczeń PSA wśród mężczyzn nie wykazujących objawów choroby. Przyjęto zasadę, że każdy mężczyzna po ukończeniu 50. roku życia powinien raz w roku mieć oznaczony poziom (stężenie) PSA w surowicy krwi. Mężczyźni należący do grup podwyższonego ryzyka (np. osoby, których bliscy krewni chorowali na raka prostaty przed 65. r.ż.) powinni poddawać się regularnym badaniom już od 45. r.ż. Jeśli w najbliższej rodzinie pacjenta (ojciec, bracia) stwierdzono występowanie raka prostaty, badanie to należy wykonywać już od 40. roku życia. Naukowcy są zgodni, że lekarze pierwszego kontaktu powinni sugerować pacjentom po 50. roku życia regularne oznaczanie PSA oraz wykonywanie badania per rectum. Badanie per rectum wykonuje się palcem (wykonuje lekarz), przez odbyt. Badanie to jest dla pacjentów krępujące, jednak nie powoduje doznań bólowych i trwa tylko  chwilę. Badanie per rectum nie jest tak efektywne jak monitorowanie poziomu PSA, jednak w wielu przypadkach dzięki niemu stwierdzono obecność guza u mężczyzn z prawidłowym poziomem PSA. Dlatego w badaniach przesiewowych w kierunku raka prostaty oba te badania są traktowane jako badania podstawowe. Jeśli masz pierwsze objawy mogące świadczyć o chorobie gruczołu prostaty. Badanie stężenia PSA wykonuje się także u mężczyzn z objawami mogącymi świadczyć o chorobie gruczołu, w tym również nowotworze stercza, takimi jak: utrudnione, bolesne i/lub częste oddawanie moczu ból w okolicy lędźwiowej ból w obszarze miednicy małej Ponieważ objawy te obserwuje się w szeregu innych chorób stercza, również w zakażeniu i zapaleniu gruczołu krokowego, często zleca się również inne badania, np. badanie na posiew moczu. Schorzenia te mogą powodować czasowy wzrost stężenia PSA – zazwyczaj o miernym nasileniu. Jeżeli poziom całkowitego PSA jest podwyższony, to lekarz powinien zlecić powtórne wykonanie oznaczenia po kilku tygodniach, w celu sprawdzenia czy stężenie antygenu wróciło do normy. Badanie PSA u chorych na raka prostaty Oznaczenia PSA wykonuje się u chorych na raka prostaty przed rozpoczęciem leczenia, systematycznie w kontroli chorych po jego zakończeniu dla wczesnego wykrycia nawrotu choroby, a także dla monitorowania niektórych form terapii. W zaawansowanym stadium choroby istotniejsze jest śledzenie zmian poziomu PSA niż sugerowanie się pojedynczym wynikiem. Jak się pobiera próbkę do badania? Próbka krwi pobierana jest z żyły łokciowej, a oznaczenie wykonuje się w surowicy lub w osoczu. Krew należy pobrać przed wykonaniem badania per rectum (DRE) oraz przed biopsją stercza (lub kilka tygodni później). Co jest oznaczane? Najczęściej oznacza się stężenie PSA całkowitego (tPSA), czyli sumę wolnego PSA (fPSA) i PSA związanego z białkami osocza (cPSA). tPSA = fPSA + cPSA Zlecenie przez lekarza “badania PSA” najczęściej oznacza wykonanie PSA całkowitego. W przypadku, gdy stężenie PSA jest podwyższone w stopniu niewielkim, lekarz może osobno zlecić wykonanie oznaczenia wolnego PSA, PSA związanego z białkami oraz ich zawartości w całkowitym PSA. Wyniki tych oznaczeń umożliwiają lepsze zróżnicowanie między rakiem prostaty, a innymi chorobami tego gruczołu oraz podjęcie decyzji czy konieczna jest biopsja prostaty. wzrost cPSA – wzrost ryzyka zachorowania na nowotwór prostaty spadek cPSA – spadek ryzyka zachorowania na nowotwór prostaty fPSA/tPSA – niższa zawartość odsetkowa fPSA u chorych na raka prostaty niż u zdrowych lub chorych na łagodny przerost gruczołu cPSA/tPSA – wyższa u chorych na raka prostaty niż u zdrowych lub chorych na łagodny przerost gruczołu Jaki jest prawidłowy poziom PSA we krwi? Ponieważ poziom PSA w naturalny sposób wzrasta wraz z wiekiem, proponuje się dostosowanie prawidłowych zakresów do wieku pacjenta. Zakresy wartości prawidłowych mogą się różnić w zależności od zastosowanych metod oznaczenia markerów. Na zakończenie należy podkreślić, że każdy mężczyzna po 50. roku życia powinien być okresowo badany przez urologa. Pacjent może zgłosić się do lekarza urologa na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego lub lekarza pierwszego kontaktu. Wczesne wykrycie raka gruczołu krokowego daje szansę na podjęcie skutecznych kroków w walce z tą groźną chorobą. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. ZOBACZ e-PAKIET DLA MĘŻCZYZN Pobierz ulotkę PSA Mgr Aldona Marcinkowska Diagnosta laboratoryjny Laboratoria medyczne DIAGNOSTYKA
Powiązane badania

Testosteron
  Oznaczanie testosteronu całkowitego w krwi. Przydatne w diagnozowaniu i leczeniu chorób i stanów  związanych z nadmiarem lub niedoborem  testosteronu. Określenie przyczyn nieprawidłowej androgenizacji ustroju.
Powiązane pakiety

e-PAKIET DLA MĘŻCZYZN
Zestaw badań w pakiecie obejmuje podstawowe parametry biochemiczne pozwalające na ocenę ogólnego stanu zdrowia, odżywienia i funkcji istotnych narządów: wątroby, nerek i tarczycy. Stwierdzane nieprawidłowości mogą być sygnałem przebiegających chorób lub wskaźnikami ryzyka chorób zagrażających: cukrzycy, miażdżycy, chorób sercowo-naczyniowych (m.in. nadciśnienia tętniczego, zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu), chorób nerek i zaburzeń elektrolitowych, chorób wątroby i stawów, zaburzeń krzepnięcia krwi, a także wskaźnikiem przebiegającego stanu zapalnego i zakażenia. Znajomość poziomu testosteronu ułatwia zdefiniowanie przyczyn spadku libido i obniżenia ogólnej kondycji fizycznej i umysłowej, zależnych również od prawidłowego działania tarczycy. Badania są wykonywane we krwi. Morfologia (obraz) krwi jest badaniem podstawowym, umożliwiającym rozpoznanie anemii i niedoborów żelaza, zaburzeń krzepnięcia krwi (wraz z oznaczanym osobno firbrynogenem), odporności, stanów zapalnych i infekcji oraz zarażeń pasożytniczych, chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. W diagnostyce zapalenia i zakażenia, wnioski płynące z obrazu krwi weryfikowane są przez wynik OB i stężenie białka C-reaktywnego (CRP). Stężenie glukozy jest decydującym kryterium rozpoznania zaburzeń metabolizmu węglowodanów i cukrzycy. Lipidogram (pomiar cholesterolu i jego frakcji) pozwala na oceną gospodarki lipidowej oraz ocenę ryzyka miażdżycy, chorób krążenia i nadciśnienia, ryzyka zwiększonego w przypadku współistniejącego wysokiego stężenia homocysteiny. Ryzyko chorób krążenia związanych z wewnątrznaczyniowym wykrzepianiem krwi określone jest poziomem D-dimerów. Nieprawidłowe stężenie kwasu moczowego świadczy o zaburzeniach przemian białka i jest przydatne w rozpoznawaniu dny moczanowej (podagry). Testy wątrobowe (ALT, GGTP) w zestawieniu z lipidogramem i OB obrazują funkcje wątroby; stężenie mocznika i kreatyniny, łącznie ze stężeniem głównych elektrolitów: sodu i potasu, są wskaźnikiem pracy nerek. Stwierdzenie spadku stężenia testosteronu i TSH tłumaczy obniżenie nastroju, sprawności umysłowej i fizycznej i narastającą otyłość. PSA marker przerostu prostaty - jest pomocny w profilaktyce nowotworów prostaty. Ze względu na ograniczenia w fazie przedanalitycznej badań, e-pakiet dla mężczyzn powinien być realizowany w punkcie pobrań realizującym "badania wrażliwe".