Gorące stopy – jakie mogą być przyczyny?

Czasem stopy mogą sprawiać wrażenie, jakby były rozgrzane od środka, mimo że nie ma ku temu wyraźnego powodu. Zjawisko bywa zupełnie niegroźne, ale jego charakter i towarzyszące objawy dostarczają ważnych wskazówek dotyczących przyczyny tej dziwnej dolegliwości. Co może stać za uczuciem gorąca w stopach?

Uczucie gorąca w stopach – nietypowy objaw problemów zdrowotnych

Uczucie gorąca w stopach, określane również jako zespół piekących stóp, to nieprzyjemne wrażenie nadmiernego ciepła. Objaw może przybierać dwie postaci:

• rzeczywiste ocieplenie stóp – skóra jest wyraźnie cieplejsza w dotyku, może być też zaczerwieniona i obrzęknięta,
• subiektywne uczucie gorąca – stopy wydają się bardzo rozgrzane lub piekące, mimo że ich temperatura i wygląd pozostają prawidłowe.

Drugiej sytuacji często towarzyszą zaburzenia czucia, np. mrowienie, kłucie czy drętwienie, a także tępy, piekący lub ostry ból. Dolegliwości zwykle obejmują podeszwy stóp, ale mogą rozprzestrzeniać się też na grzbiet, okolice kostek, a nawet podudzia. Ich nasilenie może być różne – od łagodnego dyskomfortu po objawy na tyle silne, że utrudniają zasypianie i zakłócają sen. Zwykle wieczorem i w nocy są one bardziej dokuczliwe, podczas gdy w ciągu dnia mogą częściowo ustępować.

Gorące stopy – przyczyny

Uczucie gorąca w stopach nie stanowi odrębnej jednostki chorobowej – to objaw, który może wynikać z wielu przyczyn. Należą do nich np.:

• neuropatie obwodowe – uszkodzenie nerwów odpowiedzialnych za odbieranie bodźców czuciowych może powodować pieczenie, ból, mrowienie i uczucie gorąca w stopach. Neuropatia rozwija się m.in. w przebiegu cukrzycy, nadużywania alkoholu czy niewydolności nerek,
• choroby przewlekłe – np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy przewlekła choroba nerek,
• niedobory witamin z grupy B – szczególnie niedobór witaminy B12 może prowadzić do uszkodzenia układu nerwowego i powodować parestezje, drętwienie, pieczenie oraz ból kończyn,
• schorzenia neurologiczne – zaburzenia czucia w stopach mogą występować m.in. w stwardnieniu rozsianym czy chorobie Charcota-Mariego-Tootha,
• choroby skóry – uczucie gorąca w stopach może być związane m.in. z grzybicą, której często towarzyszą świąd, szczypanie i zmiany skórne, a także alergicznym lub kontaktowym zapaleniem skóry,
• przeciążenia i urazy – zbyt ciasne obuwie, długotrwały ucisk na stopę, intensywny wysiłek fizyczny lub kontuzja mogą prowadzić do przejściowego pieczenia, bólu i uczucia rozgrzania stóp,
• czynniki psychogenne – silny stres i niektóre zaburzenia lękowe wiążą się z występowaniem pieczenia lub nadmiernego ciepła.

Do rzadkich przyczyn gorących stóp należy m.in. erytromelalgia – zaburzenie charakteryzujące się napadowym pieczeniem i bólem, któremu towarzyszą wyraźne zaczerwienienie oraz zwiększenie temperatury skóry. Rzadziej uczucie gorąca w stopach może występować w przebiegu innych chorób, m.in. zespołu Gitelmana czy malformacji tętniczo-żylnych rdzenia kręgowego.

Z czego mogą wynikać gorące stopy u dziecka?

U dziecka gorące stopy najczęściej nie są objawem poważnej choroby – mogą wynikać z naturalnej termoregulacji, przegrzania lub podwyższonej temperatury ciała w przebiegu infekcji. Do rzadszych przyczyn należą m.in. niedobory witamin, schorzenia genetyczne (np. choroba Charcota-Mariego-Tootha) czy zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca typu 1. Dlatego, jeśli dolegliwości u dziecka utrzymują się przez dłuższy czas, nasilają lub towarzyszą im zaburzenia czucia, osłabienie mięśni czy problemy z chodzeniem, warto poszukać ich źródła.

Uczucie gorąca w stopach podczas ciąży

Uczucie ciepła lub pieczenia stóp może pojawić się również w ciąży. Sprzyjają temu zmiany hormonalne, zwiększenie objętości krwi krążącej oraz zatrzymywanie płynów w organizmie, które mogą prowadzić do obrzęków i uczucia ciężkości kończyn. Dodatkowo rosnąca macica utrudnia odpływ krwi żylnej z nóg, szczególnie w późniejszych miesiącach ciąży.

Choć gorące stopy zwykle nie są powodem do niepokoju, każdy nowy lub utrzymujący się objaw warto omówić z lekarzem prowadzącym ciążę. Szybka konsultacja jest konieczna zwłaszcza wtedy, gdy towarzyszą mu symptomy alarmowe – nagły obrzęk, zaczerwienienie, wyraźne ocieplenie i ból jednej nogi, a także duszność lub ból w klatce piersiowej.

Gorące stopy – jakie badania warto wykonać?

W celu ustalenia przyczyny gorących stóp lekarz przeprowadza najpierw wywiad i badanie fizykalne. Ważna jest ocena wyglądu stóp, czucia i odruchów, a także charakter i czas trwania dolegliwości, choroby przewlekłe oraz przyjmowane leki. W zależności od objawów mogą być potrzebne również badania laboratoryjne, m.in.:

• morfologia krwi,
• glukoza na czczo,
• parametry nerkowe – kreatynina i eGFR
• TSH,
• witamina B12.

Jeśli istnieje podejrzenie neuropatii, lekarz może zlecić badania elektrofizjologiczne, które pozwalają ocenić funkcjonowanie nerwów obwodowych. W przypadku podejrzenia podłoża psychogennego wskazana jest także konsultacja psychiatryczna.

Jak złagodzić uczucie gorąca w stopach?

Leczenie uczucia gorąca w stopach może obejmować zarówno usunięcie czynnika wywołującego objawy, jak i odpowiednie leki. W przypadku grzybicy stosuje się miejscowe preparaty przeciwgrzybicze, a przy potwierdzonych niedoborach – suplementację. Jeśli objawy wynikają z uszkodzenia nerwów, lekarz może zastosować leki łagodzące ból neuropatyczny, m.in. pregabalinę czy wybrane antydepresanty. W przypadku cukrzycy istotne jest również prawidłowe wyrównanie glikemii.

Ponadto doraźną ulgę mogą przynieść domowe sposoby, np.:

• moczenie stóp w chłodnej wodzie przez ok. 15 minut dziennie,
• unikanie nadmiernego ciepła i przegrzewania,
• zimne kompresy przykładane do podeszew stóp,
• dobrze dopasowane obuwie, które pozwoli ograniczyć ucisk,
• odpoczynek z uniesionymi kończynami – może zmniejszać dyskomfort i obrzęk,
• codzienna kontrola stóp – szczególnie u osób z cukrzycą, które powinny zwracać uwagę na pęcherze, otarcia, rany i owrzodzenia.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Mgr Aleksandra Drążkiewicz