Blog - zdrowie i diagnostyka

Najczęściej czytane

22 września 2020

Przeziębienie, grypa czy koronawirus? Jak odróżnić objawy?

Wraz z nadchodzącą jesienią nadejdzie kolejny sezon grypowy. Przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach, mniejsza ekspozycja na słońce, wyziębienie organizmu oraz sezonowa aktywność niektórych patogenów sprzyjać też będzie chorobie przeziębieniowej. Jednakże w tym roku przyjdzie się nam zmierzyć z dodatkowym zagrożeniem, jakim jest COVID-19. Jak ocenić, czy dotknęła Cię grypa czy koronawirus, wywołujący COVID-19? Jak odróżnić przeziębienie od koronawirusa SARS- CoV-2? Niestety, trudno jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania, bowiem objawy tych chorób mogą być do siebie bardzo zbliżone. Czym jest przeziębienie? Przeziębienie, a bardziej fachowo choroba przeziębieniowa lub wirusowe zapalenie nosogardła, związane jest z infekcją wirusową, za którą może odpowiadać ogromna ilość różnych wirusów. Szacuje się, że w niemal połowie przypadków przyczyną jest zakażenie rynowirusem, w pozostałych są to: koronawirusy, adenowirusy, enterowirusy i inne. Główną drogą przenoszenia jest droga kropelkowa, ale w zależności od rodzaju patogenu można zarazić się także poprzez bezpośredni kontakt czy drogę pokarmową. W przeciwieństwie do grypy, tu choroba zaczyna się zazwyczaj łagodnie. Częstymi objawami są ogólne rozbicie, bóle głowy i mięśni, zapalenie gardła i kaszel. Katar początkowo wodnisty i spływający do gardła, później może być gęsty, zatykać nos i zaburzać zmysł węchu. Gorączka może się pojawić, ale najczęściej nie jest wysoka. Niektóre wirusy mogą też powodować wysypkę czy zapalenie spojówek. Choroba przeziębieniowa ma najczęściej łagodny przebieg ze szczytowym nasileniem objawów w 2-3 dniu. Niepowikłana, ustępuje samoistnie do 7-10 dni (choć warto wiedzieć, że kaszel poinfekcyjny trwa czasem nawet kilka tygodni). Czym jest grypa sezonowa? Sezon grypy przypada w Polsce na okres od października do kwietnia. Czynnikiem etiologicznym jest wirus grypy typu A lub w niewielkim stopniu typu B. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą kropelkową, rzadziej poprzez skażone dłonie czy przedmioty. Podstawowe czynniki ryzyka to bezpośredni kontakt z chorym oraz dłuższe przebywanie w odległości poniżej 1,5 metra od osoby chorej na grypę. Spędzanie czasu w dużych ludzkich skupiskach i brak dostatecznej dbałości o higienę rąk sprzyjają zachorowaniu. Objawy grypy pojawiają się nagle. Występuje gorączka i dreszcze, osłabienie i wzmożona męczliwość, bóle głowy, bóle mięśni i ogólne złe samopoczucie. Po kilku dniach dochodzi do nich zwykle suchy i uciążliwy kaszel, ból gardła i katar. Grypa charakteryzuje się zwykle cięższym obrazem klinicznym niż przeziębienie, choć w przypadku braku powikłań ustępuje w ciągu tygodnia (złe samopoczucie i kaszel mogą utrzymywać się dłużej). Warto jednak pamiętać, że grypa jest niebezpieczną chorobą, a do pogorszenia stanu chorego może dojść bardzo szybko. Ciężki przebieg choroby (występowanie duszności, objawów neurologicznych, dużego odwodnienia czy wtórnych powikłań np. zapalenia mięśnia sercowego) nierzadko wymaga intensywnego leczenia w szpitalu.   Czym jest COVID-19? COVID-19 to choroba wywoływana przez nieznanego dotąd koronawirusa SARS-CoV-2. Pierwsze przypadki odnotowano pod koniec ubiegłego roku, stąd wiele kwestii nadal pozostaje niejasnych i niepewnych. Za najczęstsze objawy COVID-19 uważa się gorączkę, suchy kaszel i ogólne zmęczenie. Choroba może manifestować się także utratą węchu oraz smaku, bólami mięśni i głowy, dusznością i trudnościami w oddychaniu, bólem gardła, nieżytem nosa, biegunką, zapaleniem spojówek czy wysypką. Choroba przenosi się drogą kropelkową oraz poprzez skażone dłonie i przedmioty. Z dotychczasowej wiedzy na temat COVID-19, wynika, że większość osób (około 80%) przechodzi infekcję w sposób łagodny lub umiarkowany i nie wymaga hospitalizacji. Niestety, pozostałe 20% może rozwinąć poważne problemy z oddychaniem prowadzące nawet do niewydolności oddechowej. Koronawirus a grypa – objawy mogą być podobne Grypa czy koronawirus SARS-CoV-2? Przeziębienie czy koronawirus SARS-CoV-2? Takie pytania zada sobie wiele osób podczas nadchodzących miesięcy. Niestety, nie ma na nie prostej i oczywistej odpowiedzi. Jak sam widzisz, w przebiegu COVID-19 mogą występować objawy podobne do grypy lub przeziębienia. Zatem jak odróżnić grypę od koronawirusa SARS-CoV-2, a raczej choroby, którą powoduje, czyli COVID-19? Czy jest na to sposób? Na podstawie samych objawów może być to naprawdę trudne. Istnieje jednak możliwość wykonania badań laboratoryjnych. Najdokładniejszą metodą potwierdzenia grypy jest wykrycie materiału genetycznego wirusa, RNA metodą real time RT-PCR (ang. real time Reverse Transcription-PCR), choć czasem korzysta się z szybszych i tańszych metod, np. szybkich testów diagnostycznych wykrywających antygen wirusa. Cechują się one jednak mniejszą czułością. Metoda real time RT-PCR jest także jedynym sposobem potwierdzenia infekcji SARS-CoV-2. Materiał do badania stanowią najczęściej wymazy z nosogardzieli, rzadziej próbki pobrane z dolnych dróg oddechowych czy plwocina. Alternatywne metody (np. badania serologiczne) również mogą być przydatne w niektórych sytuacjach, ale poza tzw. testami antygenowymi, wskazują raczej na infekcję przebytą w przeszłości. Warto wiedzieć, że jedno zakażenie nie wyklucza drugiego. Koinfekcje mogą się zdarzyć, wobec czego dodatni test na grypę niestety nie daje pewności o braku infekcji koronawirusem. Przeziębienie, grypa czy koronawirus? Jak widzisz, odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Objawy wszystkich tych chorób mogą być podobne. Co więcej, każda z nich może przebiegać nieco mniej typowo (np. w przebiegu grypy mogą pojawić się nudności, wymioty czy biegunka), co jeszcze bardziej utrudni ocenę sytuacji. Zwróć także uwagę, że zarówno zakażenia wirusem grypy, jak i SARS-CoV-2 mogą być zupełnie bezobjawowe. Jeśli zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, koniecznie skonsultuj się telefonicznie ze swoim lekarzem, który być może zaprosi Cię na osobistą wizytę lub zleci wykonanie testów w kierunku COVID-19 czy też grypy. Takie badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Informacje o rodzajach testów w kierunku koronawirusa w ofercie DIAGNOSTYKI znajdziesz tutaj. Bibliografia: Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik WHO gov.pl

29 września 2017

Co może oznaczać ból brzucha po lewej stronie?

Ból brzucha, szczególnie ból brzucha po lewej stronie, zawsze jest niepokojącym objawem, ponieważ może towarzyszyć groźnym chorobom wymagającym szybkiej interwencji chirurgicznej. W większości poważnych przypadków ból jest bardzo silny, dobrze zlokalizowany, uniemożliwia normalne funkcjonowanie i wymusza przyjęcie pozycji, w której jego natężenie jest najmniejsze. Zdarza się jednak, że niepokojące jest nie tyle natężenie bólu, ile jego nawracający charakter. Opisuje się to jako „pobolewanie” brzucha trwające pewien czas, później ustępujące i powracające po kilku godzinach albo kilku dniach. Taki ból kojarzymy z silnymi emocjami towarzyszącymi np. problemom w pracy, a u dzieci w szkole lub w domu. Tego typu objawów nie należy lekceważyć, ponieważ mogą świadczyć nie o stresie, lecz o trwającym procesie zapalnym. Zazwyczaj ból brzucha lokalizujemy w okolicy, w której znajduje się chory narząd. Prawy dolny kwadrat brzucha często oznacza problemy z wyrostkiem robaczkowym, prawy górny z wątrobą lub pęcherzykiem żółciowym, po lewej u góry zlokalizowana jest trzustka i śledziona. Ból rozlany w górnej lub dolnej części brzucha może świadczyć o uogólnionym problemie, np. zapaleniu otrzewnej. A jeśli doświadczamy bólu brzucha po lewej stronie? Większość pacjentów nie kojarzy tego miejsca z żadnym konkretnym narządem. Wiemy, że w tej okolicy przebiega część okrężnicy, to znaczy jelita grubego. Ale skąd ból? Zwłaszcza względnie łagodny, choć długotrwały? Przyczyną bólu brzucha po lewej stronie mogą być uchyłki jelita grubego, tzn. wgłębienia w ścianie jelita, czasami o długości wielu milimetrów. Powstają, kiedy ściana jelita traci swoją elastyczność, a od wewnątrz działa na nią duże ciśnienie. Taka sytuacja najczęściej ma miejsce u osób, które przekroczyły 40. rok życia i przez wiele lat utrzymywały dietę ubogoresztkową (tzn. dietę ubogą w błonnik). Szacuje się, że około 30% sześćdziesięciolatków ma uchyłki jelita grubego, chociaż nie zawsze dają one jakiekolwiek objawy. Ból brzucha po lewej stronie może świadczyć o tym, że wewnątrz jednego lub kilku uchyłków toczy się proces zapalny. Jeśli uchyłek jest długi, a jego ujście zostanie zamknięte przez masę kałową albo niestrawione resztki pożywienia, wówczas rozwija się proces, którego mechanizm przypomina zapalenie wyrostka robaczkowego. Można go zidentyfikować, jak każdy proces zapalny, wykonując proste badania laboratoryjne: OB CRP morfologię krwi Charakterystyczne dla stanów zapalnych są: przyspieszone opadanie (podniesione OB), wzrost stężenia białka CRP oraz zwiększona liczba krwinek białych. Ten podstawowy zestaw badań jest niedrogi, można go wykonać bez skierowania, a do pobrania krwi należy zgłosić się na czczo. Poza tym badanie to nie wymaga specjalnego przygotowania. Jeśli wyniki będą odbiegały od normy albo jeśli objawy ze strony jamy brzusznej będą się utrzymywały prze dłuższy czas, należy skonsultować się z lekarzem. Dalsza diagnostyka obejmie zapewne ultrasonografię jamy brzusznej (USG), być może także kolonoskopię. Badania obrazowe umożliwiają ustalenie rozpoznania i podjęcie właściwego leczenia. Bólu brzucha, przede wszystkim bólu brzucha po lewej stronie, nie wolno lekceważyć ani walczyć z nim przy pomocy coraz większych dawek leków przeciwbólowych przyjmowanych z własnej inicjatywy, bez konsultacji z lekarzem. Możemy w ten sposób zamaskować poważną chorobę, np. niedrożność jelit. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. ZOBACZ e-PAKIET BRZUSZNY

28 lutego 2020

Ból brzucha po prawej stronie – jakie mogą być jego przyczyny?

Ból brzucha może sygnalizować wiele różnych chorób, a także może być objawem rozwijającej się infekcji. Niekiedy oznacza niestrawność lub zatrucie pokarmowe. W innej sytuacji to alarmujący sygnał, który wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Ból w prawej części brzucha – co może oznaczać? Ból z prawej strony podbrzusza – Czy zawsze jest objawem choroby? Dyskomfort po prawej stronie brzucha może występować stosunkowo często, jednak nie zawsze stanowi jasny powód do niepokoju. Niekiedy oznacza chwilową dysfunkcję układu pokarmowego lub jest reakcją obronną ze strony organizmu. Ucisk po prawej stronie brzucha może wystąpić po zjedzeniu ciężkostrawnego posiłku, wzdymających produktów takich jak kapusta, fasola czy groch. To także prawdopodobny efekt nadmiernego wysiłku fizycznego – zwłaszcza, gdy przed treningiem wypiłeś znaczną ilość wody. Jeżeli jednak podejrzewasz, że w Twoim przypadku ból może sygnalizować rozwijającą się chorobę, nie lecz się sam – udaj się do lekarza i wykonaj niezbędne badania. Ból brzucha po prawej stronie na dole możemy podzielić na ostry lub przewlekły. Ból brzucha ostry pojawia się nagle – zazwyczaj jest ograniczony, może nasilać go kaszel, ruch, intensywne oddychanie, szybka zmiana pozycji. W wielu przypadkach sygnalizuje rozwijającą się chorobę o ostrym przebiegu, która nieleczona może oznaczać zagrożenie dla zdrowia lub życia chorego. Drugi rodzaj to ból brzucha przewlekły. Może objawiać się jako kłucie w brzuchu po prawej stronie lub ucisk po prawej stronie brzucha. Przewlekły ból w prawej części brzucha może trwać miesiącami lub latami – dawać mniej lub bardziej bolesne dolegliwości. Pacjentowi może być trudno go dokładnie zlokalizować. Często towarzyszą mu nudności, wymioty lub biegunka, niekiedy podwyższona temperatura, czasem może się nasilać w spoczynku. Ból brzucha po prawej stronie na dole – nieswoisty objaw wielu chorób Ból z prawej strony podbrzusza może być objawem wielu chorób, dlatego nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty, gdyż wydłużony czas oczekiwania może pogarszać stan chorego, a w najgorszym przypadku – prowadzić do groźnych powikłań. Ból w prawym górnym kwadrancie może oznaczać zapalenie pęcherzyka żółciowego lub dróg żółciowych, kolkę żółciową, ostre zapalenie wątroby, zapalenie trzustki lub przełyku, chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy. To także prawdopodobny sygnał, że pacjent cierpi na nieswoiste zapalenie jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego położonego zakątniczo, ma kolkę nerkową, odmiedniczkowe zapalenie jelit, a nawet zapalenie dolnego płata płuca prawego czy też zastoinową niewydolność serca. Samodzielne ustalenie przyczyny dolegliwości jest niemożliwe do ustalenia. Ból w prawej części brzucha na dole, czyli w prawym dolnym kwadrancie, bywa symptomem zapalenia wyrostka robaczkowego, zapalenia jelita cienkiego lub grubego – niedrożności lub nieswoistego zapalenia jelit, zapalenia układu moczowo-płciowego, w tym kolki nerkowej, zapalenia przydatków, torbieli, skrętu lub pęknięcia jajnika. Kłucie w brzuchu po prawej stronie może się wiązać z ciążą pozamaciczną, zapaleniem stawu krzyżowo-biodrowego oraz przepukliną. By potwierdzić przypuszczenia, konieczne jest wykonanie wszystkich zalecanych badań. Ból w prawej części brzucha – badania i leczenie Silny dyskomfort po prawej stronie brzucha musi zostać skonsultowany z lekarzem – szczególnie, gdy nasila się i nie ustępuje samoistnie. Lekarz, po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu z pacjentem oraz przeprowadzeniu badania fizykalnego, zleca zazwyczaj podstawowe badania laboratoryjne. Należą do nich morfologia krwi, CRP lub OB., stężenie elektrolitów, aktywność AST, ALT, GGTP i ALP, stężenie kreatyniny i glukozy w surowicy, badanie ogólne moczu, w określonych sytuacjach także EKG. Dalsze badania, które mogą być niezbędne, to stężenie amylazy, bilirubiny, lub troponiny sercowej. Wskazane może być wykonanie testu na obecność krwi utajonej w kale. Na następnym etapie diagnostyki może być potrzebne wykonanie USG jamy brzusznej, a także badań endoskopowych, takich jak gastroskopii lub kolonoskopii oraz RTG. Leczenie bólu brzucha po prawej stronie zależy od ostatecznej diagnozy i ogólnego stanu zdrowia chorego. W przypadku zatrucia pokarmowego, biegunki, nudności i wymiotów, a także tzw. grypy żołądkowej wystarczy niekiedy odpoczynek, właściwe nawodnienie, unikanie przez kilka dni nadmiernej aktywności fizycznej, a także lekkostrawna i wartościowa dieta. Gdy pacjent jest odwodniony, lekarz może zlecić uzupełnienie elektrolitów lub zażywanie leków przeciwbiegunkowych. Gdy ból brzucha związany jest ze stresem, długotrwałym zmęczeniem, które skutkują dyskomfortem w podbrzuszu, brakiem apetytu lub zaparciami, konieczna może być konsultacja psychologiczna oraz nauczenie pacjenta odpowiednich technik relaksacyjnych. Jeżeli ból brzucha jest jednym z objawów tzw. ostrego brzucha, wymagana jest natychmiastowa interwencja chirurgiczna. Wysoka gorączka, ból brzucha uniemożliwiający poruszanie i codzienną egzystencję to znak, że powinieneś jak najpilniej udać się do lekarza – niekiedy kilka godzin stanowi o dalszym postępowaniu i prawdopodobieństwie rozwoju poważnej choroby na całe życie. Bibliografia: Ból brzucha [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s. 44-46. Endoskopia przewodu pokarmowego [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s. 1592–1596.

31 maja 2022

Erytrocyty w moczu – co oznaczają?

W osadzie moczu zdrowego człowieka, który uzyskuje się po odwirowaniu próbki moczu, nie powinny znajdować więcej niż 2* erytrocyty w przeglądanym pod mikroskopem jednym polu widzenia. Zwiększona ilość erytrocytów w moczu może świadczyć o procesie chorobowym układu moczowego, ale także być efektem stosowanej farmakoterapii. Jakie są przyczyny zwiększonej ilości erytrocytów w moczu i jakie objawy mogą jej towarzyszyć? * Myśliwiec M. (red.). Nefrologia. Wielka interna. Medical Tribune Polska, Warszawa 2017. Erytrocyturia – erytrocyty w moczu Zwiększoną ilość erytrocytów w moczu określa się mianem erytrocyturii, krwinkomoczu lub krwiomoczu. W przypadku krwinkomoczu, ilość wydalanych z moczem erytrocytów nie powoduje zmiany zabarwienia próbki moczu. W przypadku krwiomoczu mamy do czynienia z próbką moczu o czerwonym zabarwieniu w różnym stopniu nasilenia, a w mikroskopowym badaniu osadu moczu erytrocyty pokrywają całe pole widzenia. Erytrocyty w moczu – przyczyny zwiększonej ilości erytrocytów w moczu Obecność erytrocytów w moczu spowodowana jest najczęściej procesem chorobowym w obrębie układu moczowego. Do przyczyn erytrocyturii zalicza się schorzenia urologiczne (guz nerki lub pęcherza, kamicę nerkową, krwotoczne zapalenie pęcherza) oraz nefrologiczne (głównie kłębuszkowe zapalenia nerek). Przyczyną obecności zwiększonej ilości erytrocytów w moczu może być nieprawidłowe pobranie próbki, szczególnie przez kobiety. Nie powinno pobierać się moczu do badania ogólnego w trakcie miesiączki, ze względu na możliwość zanieczyszczenia próbki moczu krwią menstruacyjną i uzyskanie niewiarygodnych wyników badania. Wśród innych przyczyn obecności erytrocytów w moczu wymienia się również terapię lekami przeciwzakrzepowymi, zaburzenia krzepnięcia (skaza krwotoczna) oraz uraz nerki. Objawy towarzyszące erytrocyturii Zwiększona ilość erytrocytów w moczu często jest konsekwencją poinfekcyjnego kłębuszkowego zapalenia nerek, które przebiega pod postacią tzw. zespołu nefrytycznego. W zespole nefrytycznym, wywołanym np. przez anginę lub paciorkowcowe zapalenie wsierdzia, do charakterystycznych objawów należą: nadciśnienie tętnicze, zmniejszona objętość oddawanego moczu (oliguria) z obecnością białka wydalanego w ilości <3g/dobę, krwinkomocz lub nawet krwiomocz, dający czerwono-brunatne zabarwienie moczu, z obecnością charakterystycznych dla schorzenia wałeczków czerwonokrwinkowych. Jeśli pojawiają się obrzęki, dotyczą twarzy, w szczególności okolicy oczodołowej i powiek. W przypadku erytrocyturii spowodowanej przez kamicę moczową objawami towarzyszącymi jest ból nerki o charakterze kolki, najczęściej zlokalizowany jednostronnie w okolicy lędźwi, czyli dolnej części pleców, promieniujący do krocza, pęcherza i cewki moczowej. Można określić go jako pulsujący i falujący, a momenty jego natężenia wynikają z cyklicznego ruchu moczowodów, zastoju moczu i wzrostu napięcia torebki nerkowej. W 95% przypadków urazów nerek (uderzenie, upadek, stłuczenie) objawem jest krwiomocz. Towarzyszy mu ból, wywołany obecnością krwiaka rozciągającego bogato unerwioną torebkę nerkową. Dolegliwości bólowe dotyczą okolicy lędźwiowej lub okolicy bocznej pleców. Często promieniują do jamy brzusznej lub klatki piersiowej. Na uraz i przyczynę krwiomoczu wskazuje zasinienie „uderzonego” miejsca. W przypadku zwiększonej ilości erytrocytów w moczu wywołanej przez nowotwory układu moczowego charakterystyczna jest tzw. triada objawów. Poza krwiomoczem wśród objawów wymienia się wyczuwalny guz w obrębie jamy brzusznej oraz ból, zlokalizowany najczęściej w okolicy lędźwiowej. Erytrocyturia – diagnostyka W zależności od objawów towarzyszących zwiększonej ilości erytrocytów w moczu przeprowadza się diagnostykę w kierunku chorób, które mogą być jej przyczyną (np. diagnostyka w kierunku tocznia układowego, u pacjenta z temperaturą posiew w kierunku czynników infekcyjnych). W mikroskopowym badaniu osadu moczu bardzo ważna jest dokładna charakterystyka znajdujących się w polu widzenia erytrocytów. Powinien być określony ich kształt (np. dysmorficzne erytrocyty towarzyszą kłębuszkowemu zapaleniu nerek, a te o prawidłowym kształcie pochodzą z dolnych dróg moczowych) oraz zawartość barwnika (wyługowane lub świeże). Istotną informacją jest to, czy erytrocyty tworzą tzw. wałeczki. W przypadkach, w których nie można ustalić przyczyny zwiększonej ilości erytrocytów w moczu, badaniem rozstrzygającym jest biopsja nerki. Czy erytrocyturię się leczy? Erytrocyturia jest objawem schorzenia, więc samej erytrocyturii się nie leczy. Należy jednak dociekać jej przyczyn i zwalczać chorobę odpowiedzialną za nieprawidłową ilość erytrocytów w moczu.

31 maja 2022

Mocz – najważniejsze parametry. Co warto wiedzieć?

Mocz jest płynem powstającym w procesie filtrowania (oczyszczania) krwi przez nerki. W skomplikowanym procesie filtracji, substancje nadal potrzebne w funkcjonowaniu organizmu (np. białka, glukoza) są odzyskiwane i powracają do krwioobiegu. Wszystkie niepotrzebne, wręcz toksyczne produkty przemiany materii zachodzącej w organizmie (np. mocznik) trafiają do moczu, który wydalany jest w ilości ok. 1,5 litra na dobę. Co powinno znajdować się w moczu, a co świadczy o procesie chorobowym? Etapy powstawania moczu Filtracja, czyli wieloetapowy proces powstawania moczu odbywa się w wyspecjalizowanych strukturach, określanych mianem nefronów. Nefron to podstawowa jednostka budująca nerkę, w skład której wchodzi kłębuszek oraz cewki nerkowe. W pierwszym etapie filtrowania krwi przez kłębuszki nerkowe powstaje tzw. mocz pierwotny. Poza toksycznymi produktami przemiany materii zawiera on sole mineralne, aminokwasy, witaminy i wodę, czyli produkty, które ponownie mogą być wykorzystane przez organizm. Drugi etap filtracji zachodzi w cewkach nerkowych i polega na odzyskiwaniu życiowo ważnych substancji z moczu pierwotnego w tzw. procesie wchłaniania zwrotnego.  Po zakończeniu tego procesu powstaje końcowy, zagęszczony produkt filtracji tzw. mocz ostateczny. Kolor moczu – dlaczego mocz jest żółty? Mocz powinien mieć zabarwienie słomkowe lub jaskrawo żółte. Za żółtawy kolor moczu odpowiada bilirubina, czyli produkt powstający w wyniku przemian hemoglobiny – białka zawartego w krwinkach czerwonych. Ciemniejsze – bursztynowe lub ciemnożółte zabarwienie moczu jest przesłanką świadczącą o zbyt małej ilości spożywanych płynów. Może być także spowodowane zwiększonym wydalaniem bilirubiny do moczu, co jest konsekwencją chorób wątroby lub nasilonego procesu niszczenia krwinek czerwonych tzw. hemolizy. Inna niż żółta barwa moczu może być wynikiem obecności w moczu krwinek czerwonych (krwiomocz – czerwony), zjedzenia buraków (czerwony) lub szpinaku (zielony), czy też spożywania leków (furazydyna – pomarańczowy). Ciężar właściwy moczu Ciężar właściwy moczu to nic innego jak masa jednego mililitra moczu. Prawidłowy ciężar właściwy moczu powinien mieścić się w przedziale od 1,020 do 1,035 g/ml i zależy przede wszystkim od stopnia zagęszczenia moczu i ilości spożywanych płynów (np. po 8h bez płynów powinien przekraczać >1,020 g/ml). Obniżony ciężar właściwy może świadczyć zarówno o dużej ilości spożywanych płynów, jak również być wynikiem choroby nerek, np. jej przewlekłej niewydolności i utraty zdolności do zagęszczania moczu. Wartości >1,035 g/ml mogą wynikać z obecności w moczu substancji, które nie powinny się w nim znajdować np. glukozy lub białka. Ph moczu Mocz zdrowego człowieka powinien mieć odczyn lekko kwaśny (6 – 6,5). Kwaśne pH moczu to jedna z fizjologicznych barier układu moczowego, zapobiegająca w naturalny sposób przyleganiu bakterii do nabłonka układu moczowego. Zasadowe pH moczu często jest wynikiem stosowania diety wegetariańskiej, może także świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. Zapach moczu Mocz zdrowego człowieka ma charakterystyczny, lekko kwaśny zapach. Zmiana zapachu jest objawem niepokojącym, który może świadczyć o toczącym się w organizmie procesie chorobowym. U osób z niekontrolowaną cukrzycą, obecność glukozy w moczu oraz ciał ketonowych może nadawać mu owocową lub acetonową woń.  Zapach amoniaku może świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. „Mysi” zapach moczu u noworodka jest objawem choroby genetycznej, czyli fenyloketonurii. Zapach moczu może zmieniać się pod wpływem diety (czosnek, szparagi, chrzan) oraz stosowanej farmakoterapii. Badanie moczu Wymienione cechy fizyczne i parametry moczu, oceniane są w tzw. badaniu ogólnym moczu. Jest to badanie, które ze względu na ogromną diagnostyczną wartość wyników jest jedną z najczęściej zlecanych i wykonywanych analiz laboratoryjnych. Jest również badaniem przesiewowym, pozwalającym na wykrycie patologii układu moczowego jeszcze w okresie bezobjawowym. Wykonuje się go głównie w laboratoriach medycznych w pracowni analitycznej, ale także na Oddziałach Intensywnej Opieki Medycznej. Po odpowiednim poinstruowaniu, badanie ogólne moczu po części może zostać wykonane samodzielnie w domu pacjenta. Poranną próbkę moczu do analizy ogólnej pozyskuje się głównie w trakcie mikcji oraz zabiegów: cewnikowania lub przez nakłucie nadłonowe. Początkowa analiza odbywa się przy użyciu wieloparametrowych testów paskowych, wykrywających związki chemiczne i składniki moczu, czyli albuminę, azotyny, glukozę, bilirubinę, ciała ketonowe, ciężar właściwy, pH, urobilinogen, kwas askorbinowy, ale także erytrocyty i leukocyty. Reakcja chemiczna odczynników umieszczonych na pasku testowym ze związkami zawartymi w moczu, prowadzi do zmiany zabarwienia pola testowego. Wyniki otrzymuje się przez odczytanie za pośrednictwem analizatora lub wzroku, zmiany zabarwienia pól reakcyjnych. Drugi etap badania polega na mikroskopowej ocenie osadu moczu, który uzyskuje się po odwirowaniu próbki w wystandaryzowanych warunkach. Na tym etapie badania zlicza się w określonej ilości pól widzenia elementy morfotyczne osadu (krwinki białe, czerwone, komórki nabłonkowe, wałeczki, pasma śluzu, bakterie, kryształy). Mikroskopowe badanie osadu pozwala ustalić pochodzenie erytrocytów i komórek nabłonkowych, oraz przed wykonaniem badania mikrobiologicznego bliżej określić przyczynę infekcji (bakterie, grzyby, pierwotniaki).

31 maja 2022

Tężec – objawy, przyczyny, leczenie

Obecnie, dzięki szczepieniom ochronnym w Polsce tężec występuje rzadko. W przypadku rozwoju tej choroby może jednak dojść do pojawienia się ciężkich dolegliwości oraz licznych, niebezpiecznych dla zdrowia (a nawet życia) powikłań. Z tego powodu warto wiedzieć w jaki sposób dochodzi do zakażenia, jakie są pierwsze objawy tężca oraz na czym polega diagnostyka i leczenie tego schorzenia. Co to jest tężec? Tężec to choroba bakteryjna wywoływana przez patogeny z gatunku Clostridium tetani, czyli laseczki tężca. Do zakażenia tą bakterią dochodzi poprzez zanieczyszczenie rany powstałej w wyniku np. skaleczenia, ukłucia lub cięcia. Zanieczyszczenie, które niesie za sobą największe ryzyko rozwoju tężca związane jest z kontaktem uszkodzonej skóry z glebą, jednak możliwe jest także wniknięcie bakterii do organizmu poprzez ugryzienie zwierząt lub kontakt z innym ciałem obcym. Za rozwój objawów choroby odpowiada specyficzna toksyna produkowana przez beztlenowe laseczki Clostridium tetani, namnażające się w okolicznych do urazu tkankach. Nieleczony, tężec w krótkim czasie może prowadzić do pojawienia się znaczących zaburzeń funkcjonowania całego organizmu, a nawet śmierci osoby dotkniętej tym schorzeniem. Obecnie w Polsce co roku stwierdza się kilkanaście przypadków występowania tężca. Tak znaczące ograniczenie występowania tej choroby możliwe było do osiągnięcia poprzez szerokie wdrożenie obowiązkowych szczepień ochronnych. W obecnym programie szczepień szczepionka przeciwko tężcowi podawana jest łącznie 7 razy – pierwszy raz w drugim miesiącu życia, ostatni w 19 roku życia. W celu skutecznej ochrony przed rozwojem tężca warto pamiętać, aby po zakończeniu obowiązkowego programu stosować szczepienia przypominające, w odstępach nie większych niż 10 lat. Przyjmowanie dawek przypominających jest szczególnie istotne w przypadku osób po 60 r. ż. u których obserwuje się znaczny spadek odporności. Tężec – przyczyny Bezpośrednią przyczyną rozwoju tężca jest wniknięcie do uszkodzonych tkanek przetrwalników bakterii Clostridium tetani. Przetrwalniki te mogą bytować w wielu miejscach – najczęściej jest to gleba lub zanieczyszczone nią przedmioty. Omawiane bakterie są odporne na działanie zmiennych temperatur oraz wielu innych czynników środowiskowych. Laseczki tężca najlepiej funkcjonują w warunkach beztlenowych. Z tego powodu szczególnym ryzykiem zakażenia obarczone są głębsze rany (np. zakłucia), jako że panują w nich bardziej beztlenowe warunki niż na powierzchni skóry. W przypadku niewielkich skaleczeń lub zadrapań ryzyko rozwoju tężca jest niższe. Po wniknięciu do organizmu laseczki tężca miejscowo namnażają się oraz produkują neurotoksyny, z których najbardziej istotna klinicznie jest tetanospazmina. Ta substancja chemiczna wiąże się z okolicznymi nerwami obwodowymi, skąd przemieszcza się do rdzenia kręgowego oraz blokuje fizjologiczne przekazywanie sygnału pomiędzy poszczególnymi aksonami neuronalnymi. Zjawisko to prowadzi do wystąpienia charakterystycznych objawów tężca. Tężec – objawy Do rozwoju pierwszych objawów tężca najczęściej dochodzi w przeciągu od 2 dni do 3 tygodni po wniknięciu patogenów do organizmu. Początkowe fazy choroby może wyprzedzać pojawienie się tzw. objawów zwiastujących (prodromalnych), które obejmują uogólnione dolegliwości, takie jak ból głowy, gorączkę, bezsenność oraz pogorszenie samopoczucia. Pierwsze dolegliwości miejscowe mogą manifestować się w postaci zaburzeń czucia (parestezji) w okolicy uszkodzonych tkanek. Główny objaw tężca bezpośrednio związany jest z nazwą tej choroby. Po objawach prodromalnych dochodzi do pojawienia się silnych, niemożliwych do przerwania skurczów. Początkowo skurczami objęte mogą być tylko mięśnie zlokalizowane w pobliżu rany. Z czasem dochodzi jednak do dalszej produkcji neurotoksyny przez bakterie oraz szerzenia się skurczów na pozostałe partie ciała. W przypadku uogólnionej postaci tężca dochodzi do rozwoju silnych, niezwykle bolesnych skurczów licznych grup mięśniowych, co prowadzi do pojawienia się charakterystycznego, łukowatego wyprężenia całego ciała. Dodatkowo można wówczas zaobserwować szczękościsk, tzw. „uśmiech sardoniczny”, zaburzenia przełykania, kurczowe przygięcie kończyn górnych oraz wyprost kończyn dolnych. W przeciągu kilku dni od pojawienia się uogólnionych skurczów mięśni dochodzi do rozwoju dodatkowych objawów, takich jak zaburzenia ciśnienia tętniczego, gorączka, zatrzymanie oddawania moczu, zaburzenia oddychania (związane z porażeniem mięśni oddechowych) oraz zaburzenia rytmu serca, co najczęściej stanowi przyczynę zgonu w przebiegu tężca. Tężec – diagnostyka i leczenie Rozpoznanie tężca najczęściej stawiane jest na podstawie historii choroby (w której obecny jest uraz i następujące zanieczyszczenie rany) oraz charakterystycznego zestawu objawów klinicznych prezentowanych przez pacjenta. W celu zapobiegania tężcowi w przypadku urazu związanego z ryzykiem rozwoju tej choroby najczęściej podaje się antytoksynę tężcową, która stanowi skuteczną profilaktykę poekspozycyjną. Należy także stosować się do zaleceń związanych ze szczepieniami ochronnymi, jako że zapewniają one skuteczną ochronę przed rozwojem tej ciężkiej choroby, nawet w sytuacji, gdy potencjalnie niebezpieczna rana nie zostanie zaopatrzona w warunkach szpitalnych. W przypadku wystąpienia pełnoobjawowego tężca niezbędne może być wdrożenie leczenia na oddziale intensywnej terapii medycznej, aby skutecznie utrzymywać niezbędne do przeżycia funkcje organizmu. Dodatkowo stosowana jest wówczas intensywna antybiotykoterapia oraz leczenie spazmolityczne. Źródła: https://medycynatropikalna.pl/choroba/tezec https://www.cdc.gov/tetanus/index.html https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tetanus/symptoms-causes/syc-20351625

31 maja 2022

RDW CV – co oznacza?

W badaniu pełnej morfologii oceniane jest wiele parametrów krwi żylnej. Jednym z nich jest RDW-CV, czyli rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów. Wskaźnik ten jest przydatny podczas diagnozowania wielu chorób związanych z zaburzeniami w obrębie czerwonych krwinek. Co oznacza ten parametr oraz z czym mogą być związane odchylenia od normy w zakresie RDW-CV? RDW-CV – co to jest? RDW-CV to skrót, który oznacza współczynnik zmienności rozkładu objętości erytrocytów (z ang. red blood cell distribution width – coefficient of variation). Parametr ten określa, jak bardzo krwinki czerwone obecne w badanej próbce różnią się od standardowej, uśrednionej objętości erytrocytu. RDW-CV obliczany jest na podstawie wzoru matematycznego, który uwzględnia odchylenie standardowe objętości erytrocytów oraz średnią objętość krwinek czerwonych. Wynik końcowy wyrażany jest w procentach, które świadczą o zmienności rozmiarowej erytrocytów we krwi osoby badanej. Podczas morfologii krwi żylnej może być także oznaczany parametr RDW-SD. Wskaźnik ten określa tę samą właściwość krwi, jednak w przeciwieństwie do RDW-CV jest on wyrażany w jednostkach objętości stosowanych do określania rozmiarów erytrocytów, czyli femtolitrach. Kiedy wykonuje się badanie RDW-CV? Badanie RDW-CV wykonywane jest jako jeden z elementów pełnej morfologii krwi żylnej. Podczas tego testu diagnostycznego oznaczane jest także wiele innych parametrów krwi, takich jak liczebność poszczególnych grup krwinek, ich średnia objętość, średnie stężenie hemoglobiny w erytrocytach oraz wiele innych. Oznaczenie parametru RDW-CV (wraz z innymi parametrami czerwonokrwinkowymi) wykorzystywane jest do diagnozowania różnego rodzaju zaburzeń w zakresie liczebności oraz budowy czerwonych krwinek. Dzięki badaniu pełnej morfologii krwi żylnej możliwe jest wykrycie niedokrwistości (anemii), a także wstępne określenie jej przyczyn. Rozwój anemii może być związany z niewystarczającą liczbą krwinek czerwonych lub też zbyt niskimi stężeniami hemoglobiny. Do podstawowych objawów anemii zalicza się następujące dolegliwości: Przewlekłe zmęczenie,Bladość skóry,Pogorszenie tolerancji wysiłku,Uczucie duszności,Wysokie tętno (tachykardia). W przypadku występowania tego typu objawów zaleca się wykonanie pełnej morfologii krwi, w której uwzględniony jest także parametr RDW-CV. RDW-CV – normy Wartości referencyjne dla RDW-CV zawierają się pomiędzy 11,5%, a 14,5%. Każdorazowo należy jednak zweryfikować otrzymane wyniki z normami dla poszczególnych parametrów, podanymi w  w dokumentacji, która wydawana jest osobie badanej. Zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie wartości RDW-CV mogą być związane z różnego typu procesami chorobowymi. Z tego powodu, w przypadku odbiegania uzyskanych wyników RDW-CV od wartości referencyjnych należy skonsultować się z lekarzem, który (jeżeli będzie to konieczne) zaplanuje dalsze, optymalne postępowanie diagnostyczne oraz lecznicze, dobrane indywidualnie dla danej osoby. Podwyższone RDW-CV – co to oznacza? Podwyższenie wartości wskaźnika RDW-CV nazywane jest anizocytozą. Stan ten świadczy o znaczącym zróżnicowaniu w rozmiarach erytrocytów obecnych w badanej próbce krwi. Istnieje wiele przyczyn podwyższonych wartości RDW-CV. Najczęściej zjawisko to wynika z niedokrwistości związanej z niedoborami żelaza lub też niedawnymi nasilonymi krwotokami. Możliwe jest także występowanie anizocytozy w przebiegu anemii o innych podłożach, na przykład związanych z niedoborami kwasu foliowego oraz witaminy B12. Inne przyczyny uzyskania podwyższonych wartości RDW-CV to m.in występowanie w niedalekiej przeszłości nasilonych stanów zapalnych, intensywny wysiłek fizyczny lub też transfuzja krwi. Do rozwoju tego zjawiska mogą przyczyniać się także określone choroby nowotworowe, w szczególności te związane z zaburzeniami w funkcjonowaniu układu krwiotwórczego, takie jak choroby szpiku. Wzrost RDW-CV może także być wywołany przez mniej niebezpieczne czynniki, jak np. suplementowanie kwasu foliowego (witaminy B9) lub też witaminy B12 jako leczenie niedokrwistości megaloblastycznej. W celu rozpoznania przyczyn podwyższonych wartości RDW-CV w morfologii krwi niezbędne jest zestawienie tego parametru z pozostałymi parametrami uwzględnionymi  w tym badaniu diagnostycznym. W przypadku występowania nieprawidłowości należy skonsultować się z lekarzem, aby w sposób prawidłowy zinterpretował wszystkie badane parametry, a także zaplanował dalszą diagnostykę oraz odpowiednie leczenie. Obniżone RDW-CV – co to oznacza? Obniżone RDW-CV świadczy o braku znaczących różnic rozmiarowych pomiędzy krwinkami czerwonymi obecnymi w badanej próbce krwi. Nie jest to stan patologiczny i nie powinien wywoływać zaniepokojenia osoby badanej. Prawidłowe wartości RDW-CV nie wykluczają jednak występowania opisywanych powyżej chorób, dlatego zawsze należy patrzeć na wyniki badania morfologii krwi w sposób kompleksowy, z uwzględnieniem wszystkich parametrów laboratoryjnych.  Źródła: https://medlineplus.gov/lab-tests/rdw-red-cell-distribution-width/ https://www.labce.com/spg579122_red_blood_cell_distribution_width_rdw_definition_a.aspx https://healthmatters.io/understand-blood-test-results/red-cell-distribution-width

31 maja 2022

Zespół nadnerczowo-płciowy – czym jest?

Zespół nadnerczowo-płciowy znany jest również jako wrodzony przerost nadnerczy. Pod nazwą zespołu nadnerczowo-płciowego kryją się najczęściej trzy kliniczne postacie schorzenia, wynikające z niedoboru jednego z enzymów, biorącego udział w przemianie hormonu steroidowego – kortyzolu. Czym się objawia zespół nadnerczowo-płciowy, kiedy pojawiają się pierwsze objawy i jak się diagnozuje? Zespół nadnerczowo-płciowy – przyczyny Zespół nadnerczowo-płciowy jest konsekwencją zaburzenia enzymatycznego, najczęściej polegającego na zmniejszeniu lub zahamowaniu aktywności 21α-hydroksylazy, ważnego enzymu w syntezie kortyzolu. Wskutek zaburzenia – kortyzol, czyli hormon kory nadnerczy produkowany jest w obniżonej ilości, przez co kora nadnerczy w mechanizmie ujemnego sprzężenia zwrotnego nieustannie pobudzana jest przez podwzgórze i przysadkę mózgową do jego produkcji. Stymulacja kory nadnerczy przez hormony nadrzędne (kortykoliberynę i adrenokortykotropinę) prowadzi do przerostu nadnerczy (stąd nazwa zaburzenia – wrodzony przerost nadnerczy) oraz nadmiernej produkcji innych hormonów np. androgenów nadnerczowych. W zależności od rodzaju mutacji genów, który prowadzi do defektu w wydzielaniu 21α-hydroksylazy, objawy zaburzenia mogą ujawniać się w okresie noworodkowym, u nastolatków lub u osób dorosłych. Przerost nadnerczy – objawy Postać klasyczna z utratą soli jest najczęstszą postacią zespołu nadnerczowo-płciowego (70-75% przypadków). Ze względu na całkowicie zahamowaną aktywność 21α-hydroksylazy, objawy pojawiają się już u noworodków i stanowią realne zagrożenie dla życia dziecka. U dziecka obserwuje się brak apetytu, brak przyrostu bądź utratę masy ciała, odwodnienie, biegunkę i wymioty.  W wynikach badań laboratoryjnych dominują zaburzenia gospodarki wodno – elektrolitowej (nieprawidłowe stężenia sodu, potasu), węglowodanowej (obniżone stężenie glukozy) oraz zaburzenia metaboliczne (kwasica). Chłopcy rodzą się z narządami płciowymi o prawidłowym wyglądzie, u dziewczynek dominują cechy ich maskulinizacji (narządy płciowe przypominają męskie narządy płciowe np. mocno przerośnięta łechtaczka). Postać klasyczna bez utraty soli stanowi około 30% przypadków zespołu nadnerczowo-płciowego i rozpoznawana jest u dzieci najczęściej w wieku przedszkolnym (2-4 lat). Ze względu na zmiany w wyglądzie w zewnętrznych narządów płciowych nieco wcześniej diagnozowana jest u dziewczynek. Zauważalnymi objawami tej postaci są przyspieszone tempo wzrastania (widoczne w bilansach na siatce centylowej, przyspieszony wiek kostny) oraz przyspieszone dojrzewanie płciowe (owłosienie łonowe i pachowe, powiększenie narządów płciowych zewnętrznych, trądzik, przetłuszczanie skóry, nasilony zapach potu). W postaci klasycznej bez utraty soli, enzym 21α-hydroksylaza wykazuje zaledwie 1-2% aktywności. Nieklasyczny przerost nadnerczy nazywany jest również postacią nieklasyczną o późnym początku. W tym typie zaburzenia ze względu na zachowaną nawet 50% aktywność 21α-hydroksylazy obserwowane są jedynie łagodne cechy androgenizacji (skutki nadmiaru androgenów – trądzik, łysienie, zaburzenia miesiączkowania, nadmierne owłosienie twarzy itp.). Zespół nadnerczowo-płciowy – niedobór innych enzymów Przyczyną zespołu nadnerczowo-płciowego może być również spadek aktywności enzymów innych niż 21α-hydroksylaza, ale również biorących udział w przemianach kortyzolu. Przykładem może być niedobór 11β-hydroksylazy, 17α-hydroksylazy, lub dehydrogenazy 3β-hydroksysteroidowej typu 2. Zespół nadnerczowo-płciowy – diagnostyka W diagnostyce zespołu nadnerczowo–płciowego kluczową rolę odgrywają badania hormonalne, w których oznacza się stężenia substratów i produktów enzymów, odpowiedzialnych za przemiany kortyzolu. W klasycznej postaci zespołu nadnerczowo-płciowego obserwuje się w związku z powyższym wysokie stężenia substratu dla 21α-hydroksylazy (17-hydroksyprogesteronu), wysokie stężenia androgenów i niskie stężenia mineralkortykoidów. Na chwilę obecną w Polsce badanie stężenia 17-hydroksyprogesteronu, w celu wykrycia klasycznej postaci zespołu nadnerczowo-płciowego, wykonuje się jako badanie przesiewowe u każdego noworodka najwcześniej w 2 dobie życia. O szczegółowym postępowaniu diagnostycznym w kontekście innych postaci wrodzonego przerostu nadnerczy decyduje lekarz prowadzący pacjenta. Przerost nadnerczy – leczenie Leczenie zespołu nadnerczowo-płciowego polega na uzupełnieniu hormonów, które w wyniku zaburzenia enzymatycznego produkowane są w ilości niewystarczającej oraz zahamowaniu wydzielania hormonów produkowanych w nadmiarze. Leczenie zapobiega zaburzeniom elektrolitowym, węglowodanowym i metabolicznym, umożliwia prawidłowy rozwój chorego w kontekście wysokości ciała, ale także dojrzewania płciowego i płodności. Piśmiennictwo: Endokrynologia wieku rozwojowego. Pyrżak B, Walczak M. PZWL 2018.

31 maja 2022

Dzień bez alkoholu – 1 czerwca

Pierwszy dzień czerwca najczęściej kojarzony jest z Międzynarodowym Dniem Dziecka. W tym dniu przypada jednak jeszcze jedno ważne, co ciekawe ustanowione w Polsce w 2006 roku święto. Jest nim Dzień Bez Alkoholu. Celem obchodów tego dnia jest zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat szkodliwego dla zdrowia wpływu alkoholu na organizm oraz podjęcie takich działań, które doprowadzą do ograniczenia jego spożycia. Alkohol to trucizna Mimo swojego negatywnego wpływu na organizm człowieka, alkohol etylowy (etanol) jest substancją łatwo dostępną i obecną w wielu produktach spożywczych i przemysłowych. Najczęściej spożywany jest w postaci napojów alkoholowych (piwo, wino, wódka, nalewki itp.), w mniejszych ilościach stanowi składnik ciast lub czekoladek. Alkohol bardzo szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, przenika również do organizmu przez skórę lub układ oddechowy. Najwyższe stężenie alkoholu we krwi od momentu spożycia stwierdza się po upływie 30 minut do 3 godzin. Nasilone objawy zatrucia alkoholowego u osoby dorosłej występują już po wypiciu 100 ml czystego alkoholu (100% etanol – spirytus). Wpływ alkoholu na poszczególne układy Układ nerwowy Alkohol oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy warunkując zmianę w zachowaniu człowieka. Z każdym spożytym kieliszkiem zmniejsza się zdolność prawidłowego osądu danej sytuacji, racjonalnego myślenia i rozumowania. Upośledzona zostaje precyzja ruchów, reakcja wzrokowa i słuchowa, często nasila agresję. W początkowym etapie upojenia powoduje pobudzenie organizmu. W miarę zwiększającej się ilości spożytego alkoholu pojawia się otępienie i senność. Duże dawki alkoholu ostatecznie prowadzą do głębokich zaburzeń w funkcjonowaniu układu oddechowego i układu krążenia, czego konsekwencją może być śmierć. Stężenie alkoholu we krwi przekraczające 4‰ (promile) uznaje się za stan zagrożenia życia. Układ pokarmowy Alkohol uszkadza delikatną śluzówkę układu pokarmowego, prowadząc m.in. do zapalenia przełyku. Jest czynnikiem zwiększającym ryzyko rozwoju choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Ze względu na zachodzące w niej przemiany metaboliczne, spożywanie alkoholu w sposób najbardziej doskwierający odbija się na funkcjonowaniu wątroby. Alkohol prowadzi do jej stłuszczenia (alkoholowe stłuszczenie wątroby), następnie do marskości, a ostatecznie do złośliwego procesu nowotworowego. Układ krążenia Alkohol niewątpliwie wywiera negatywny wpływ na układ sercowo – naczyniowy. Często jest przyczyną nadciśnienia, które z kolei zwiększa ryzyko kardiomiopatii, niewydolności serca, arytmii, miażdżycy i zawału serca. Alkohol a płodność Alkohol obniża płodność zarówno kobiety jak i mężczyzny. Zaburza syntezę hormonów odpowiedzialnych za regularność cykli miesiączkowych i owulację, powoduje pogorszenie parametrów nasienia, zwiększa również ryzyko poronienia. Spożywanie alkoholu skraca czas płodności, co oznacza, że kobiety wcześniej doświadczają okresu menopauzy. Układ odpornościowy Alkohol osłabia naszą odporność. Zwiększa podatność na infekcje wirusowe i bakteryjne, ale także predysponuje do rozwoju niektórych nowotworów. Wśród nich wymienia się raka jamy ustnej, gardła, przełyku, krtani, wątroby i raka piersi u kobiet. Jeśli musisz – pij mądrze! Jeśli nie jesteś w stanie całkowicie zrezygnować z alkoholu postaraj się „pić z głową”. Pamiętaj o pełnym żołądku. Okazuje się, że osoby spożywające alkohol na pusty żołądek odczuwają wcześniej efekty upojenia, ponieważ stężenie alkoholu rośnie u nich dwukrotnie szybciej. Może wybierz czerwone wino? Wykazano pozytywny wpływ spożywania czerwonego wina na zdrowie człowieka, jednak tylko w kontekście chorób układu krążenia. Polifenole zawarte w winie poprawiają profil lipidów, wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe oraz poprawiają funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych i wrażliwość tkanek na insulinę. Niestety, inne narządy (wątroba, mózg) nie podlegają już takiej protekcji. Pozytywne aspekty rezygnacji z alkoholu Odstawienie alkoholu przynosi wyłącznie korzyści dla zdrowia. Jego wyeliminowanie z diety zmniejsza ryzyko chorób wątroby, wpływa na jakość snu i poprawia nastrój. Ułatwia także zrzucenie zbędnych kilogramów. Badania naukowe nad spożywaniem alkoholu udowadniają, że jest on przyczyną wcześniejszych zgonów, a osoby regularnie go nadużywające, mogą stracić nawet do kilkunastu lat życia. Są to wystarczające argumenty, zachęcające do rezygnacji z alkoholu i cieszenia się z dłuższego i zdrowszego życia.

30 maja 2022

Zapalenie spojówek – jak rozpoznać i leczyć?

Zapalenie spojówek to powszechnie występująca choroba okulistyczna. W przebiegu tego schorzenia dochodzi do rozwoju procesu zapalnego w obrębie spojówki, która pełni funkcję ochronną dla oka. W zależności od przyczyny choroba może być całkowicie niegroźna lub też nieść za sobą istotne ryzyko rozwoju poważnych powikłań. Jakie są najczęstsze przyczyny zapalenia spojówek, jak wyglądają typowe objawy oraz co zrobić w przypadku ich wystąpienia? Zapalenie spojówek – co to jest? Zapalenie spojówek jest jednym z najczęstszych schorzeń okulistycznych. Choroba rozwija się w obrębie spojówki, czyli cienkiej błony śluzowej, która pokrywa przednią powierzchnię oka oraz wewnętrzną stronę powiek. Zapalenie spojówek może być wywoływane przez wiele czynników, zarówno infekcyjnych jak i nieinfekcyjnych. Ważne jest precyzyjne zróżnicowanie przyczyny, jako że bezpośrednio wpływa ona na przebieg choroby oraz dostępne metody leczenia. Wyróżnia się ostre oraz przewlekłe zapalenie spojówek. W zapaleniu ostrym objawy zazwyczaj pojawiają się nagle oraz występują z dużym nasileniem. W przypadku zapalenia przewlekłego dolegliwości mogą utrzymywać się o wiele dłużej, jednak nie są aż tak dotkliwe jak w przypadku zapaleń ostrych. W przypadku silnych objawów chorobowych lub też długiego czasu ich trwania należy udać się do lekarza okulisty, jako że nieleczone zapalenie spojówek może prowadzić do rozwoju licznych powikłań, które trwale mogą wpływać na jakość wzroku. Zapalenie spojówek – objawy Podstawowe objawy zapalenia spojówek wynikają z rozwoju nasilonego stanu zapalnego, który toczy się w obrębie oka. W przebiegu tego schorzenia najczęściej pojawiają się następujące dolegliwości: Zaczerwienienie oka (wynikające z przekrwienia spojówki),Uczucie pieczenia,Uczucie swędzenia,Nadmierne łzawienie oka,Nadwrażliwość na światło (światłowstręt),Obecność patologicznej wydzieliny. Dokładny zakres objawów oraz stopień ich nasilenia może różnić się pomiędzy poszczególnymi przypadkami. Zakres dolegliwości oraz ich charakterystyka zależne są przede wszystkim od czynnika etiologicznego, odpowiedzialnego za rozwój zapalenia spojówek u danej osoby. Zapalenie spojówek – przyczyny Zapalenie spojówek posiada wiele potencjalnych czynników etiologicznych. Do najczęściej występujących przyczyn zapalenia spojówek zalicza się: Wirusy – wirusowe zapalenie spojówek może rozwinąć się zarówno samoistnie, jak i w przebiegu innej infekcji wirusowej, np. zapalenia górnych dróg oddechowych podczas przeziębienia. Charakterystyczne dla tego typu zapalenia spojówek jest nasilone uczucie świądu oka oraz nadmierne łzawienie. Zazwyczaj zapalenie rozpoczyna się w jednym oku, jednak może rozprzestrzenić się także na drugie oko. Choroba po krótkim czasie ustępuje w sposób samoistny i nie wymaga wdrażania jakiegokolwiek leczenia. Związana jest jednak ze zwiększonym ryzykiem nadkażenia spojówki (np. poprzez pocieranie oczu dłońmi), co może prowadzić do rozwoju bakteryjnego zapalenia spojówek. Bakterie – bakteryjne zapalenie spojówek najczęściej rozpoczyna się nagle, w jednym oku. Po upływie kilku dni stan zapalny zazwyczaj obejmuje także drugie oko. W przebiegu tego typu zapalenia często występuje ropna wydzielina w oku, która może powodować sklejanie się brzegów powiek, zauważalne szczególnie nad ranem. Objawy obejmują także m.in. obrzęk powiek oraz znaczące zaczerwienienie oka. Tego typu zapalenie spojówek wymaga pilnej konsultacji lekarskiej oraz rozpoczęcia odpowiedniego leczenia, które może obejmować miejscowe stosowanie maści lub kropli z antybiotykiem. Alergiczne zapalenie spojówek – ten rodzaj zapalenia spojówek nie jest wywoływany przez jakiekolwiek drobnoustroje chorobotwórcze. Za rozwój typowych objawów odpowiada występujące u chorego uczulenie na określoną substancję, nazywaną alergenem. Jedną z częstszych przyczyn alergicznego zapalenia spojówek są pyłki roślinne, które w największych stężeniach w powietrzu obecne są w sezonie wiosennym oraz letnim. Do powstania dolegliwości związanych z zapaleniem spojówek przyczynia się wydzielana przez komórki tuczne histamina, która prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych spojówki, jej przekrwienia, obrzęku oraz nadmiernego łzawienia. Istnieją także rzadsze przyczyny zapalenia spojówki, jak np. infekcje grzybicze lub też zapalenie spojówki wywoływane przez narażenie na określone substancje chemiczne. Ich przebieg może być cięższy niż w przypadkach opisywanych powyżej, jednak jednostki chorobowe tego typu są względnie rzadkie w ogólnej populacji. Najczęściej ich rozwój związany jest z występowaniem określonego narażenia zawodowego lub też współwystępowania innych, ciężkich schorzeń (jak np. AIDS). Jak leczyć zapalenie spojówek? Aby skutecznie leczyć zapalenie spojówek należy rozpoznać jego przyczynę. Może to być trudne samodzielnie – z tego powodu, w przypadku zauważenia u siebie typowych objawów zapalenia spojówek należy zgłosić się do lekarza, który poprzez badanie przedmiotowe oraz zebranie wywiadu chorobowego będzie w stanie postawić trafną diagnozę oraz zaplanować skuteczne leczenie. Może ono obejmować m.in. stosowanie preparatów miejscowych z antybiotykiem lub też innymi substancjami leczniczymi. W zapaleniu spojówek o łagodnym przebiegu zaleca się stosowanie nawilżających kropli do oczu, które nie zawierają substancji konserwujących. W przypadku alergicznego zapalenia spojówek ulgę mogą przynieść stosowane przez pacjenta leki przeciwhistaminowe oraz przeciwzapalne. Warto także ograniczyć sytuacje, które mogą prowadzić do nadmiernego narażenia na alergen odpowiedzialny za rozwój objawów uczulenia u danej osoby. Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyspojowki/82507,bakteryjne-zapalenie-spojowek https://www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/ https://www.webmd.com/eye-health/eye-health-conjunctivitis

30 maja 2022

Zespół nerczycowy – czym się charakteryzuje?

Zespół nerczycowy to zbiór objawów chorobowych, do rozwoju których dochodzi w przebiegu określonych schorzeń nefrologicznych. Związany jest bezpośrednio ze zbyt duża utratą przez nerki białka wydalanego z moczem. Pojawienie się zespołu nerczycowego może prowadzić do wystąpienia licznych, niebezpiecznych powikłań. Jakie są najczęstsze przyczyny zespołu nerczycowego, jakie są jego objawy oraz w jaki sposób stawiane jest rozpoznanie? Co to jest zespół nerczycowy? Zespół nerczycowy to zbiorcze określenie na dolegliwości chorobowe, które rozwijają się w przebiegu nadmiernej utraty białka z organizmu wraz z moczem. Do rozpoznania zespołu nerczycowego niezbędne jest współwystępowanie kilku objawów. Są to: Znaczący białkomocz, który wynosi więcej niż 3,5 grama na dobę lub też więcej niż 50 miligramów na kilogram masy ciała na dobę,Występowanie charakterystycznych obrzęków,Spadek stężenia białka we krwi (ze względu na utratę białka wraz z moczem),Wzrost stężenia lipidów we krwi. Zespół nerczycowy może pojawiać się w przebiegu wielu schorzeń, które związane są z zaburzeniami czynności nerek. Należy uważać, aby nie pomylić zespołu nerczycowego z zespołem nefrytycznym. W zespole nefrytycznym białkomocz jest mniej nasilony, występuje jednak dodatkowo nadciśnienie tętnicze oraz obecność między innymi krwinek czerwonych w osadzie moczu. Zespoły te cechują się także różnymi przyczynami, przebiegiem oraz leczeniem. Zespół nerczycowy – objawy Objawy zespołu nerczycowego wynikają bezpośrednio z opisanych powyżej zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu. Najczęstsze dolegliwości, które można zaobserwować w przebiegu zaawansowanego zespołu nerczycowego to: Rozwój obrzęków – szczególnie na kończynach dolnych, w okolicach kostek oraz na twarzy;Bladość skóry;Pienienie się moczu, związane z obecnością dużych ilości białka;Uczucie duszności,Zwiększenie obwodu brzucha, wynikające z gromadzenia się płynu przesiękowego w otrzewnej (wodobrzusze);Rozwój niedokrwistości (anemii);Uogólnione pogorszenie samopoczucia;Pogorszenie apetytu. Czasami w przebiegu zespołu nerczycowego może pojawiać się nadciśnienie tętnicze, jednak nie jest to typowe dla tej jednostki chorobowej. W znaczącej większości przypadków zespołowi nerczycowemu będą towarzyszyły dodatkowe objawy, związane ze schorzeniem, które stanowi przyczynę rozwoju tego zaburzenia. W przypadku długotrwałego, nieleczonego zespołu nerczycowego może dochodzić do rozwoju groźnych powikłań zdrowotnych. Obejmują one m.in. zwiększone ryzyko rozwoju licznych zakażeń, rozwój całkowitej niewydolności nerek, a także powikłania związane z obrzękiem płuc i mózgu. Z tego powodu zespół nerczycowy oraz jego przyczyny każdorazowo wymagają pogłębionej diagnostyki i właściwego leczenia. Zespół nerczycowy – przyczyny Bezpośrednią przyczyną rozwoju zespołu nerczycowego są uszkodzenia naczyń krwionośnych, które tworzą kłębuszki nerkowe. Kłębuszki nerkowe to mikroskopijne struktury naczyniowe stanowiące element nefronów. Zlokalizowane są wewnątrz nerek i odpowiadają za powstawanie moczu pierwotnego na drodze filtracji kłębuszkowej. W przebiegu zespołu nerczycowego ten proces filtracji ulega zaburzeniu, a do moczu dostają się elementy, które w warunkach fizjologicznych nie powinny przenikać przez ściany naczyń krwionośnych. Wyróżnia się dwie główne grupy przyczyn zespołu nerczycowego. Dzieli się je na przyczyny pierwotne oraz przyczyny wtórne. Przyczyny pierwotne związane są bezpośrednio z uszkodzeniami tkanek budujących nerki. Zalicza się do nich m.in. choroby takie choroby jak: Zmiana minimalna (MCD) – choroba ta stanowi najczęstszą przyczynę omawianego zespołu u dzieci;Nefropatia błoniasta;Różnego typu kłębuszkowe zapalenia nerek;Ogniskowe, segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych;Zakrzepica żył nerkowych. Przyczyny wtórne zespołu nerczycowego to choroby ustrojowe, które wpływają na cały organizm, jednocześnie prowadząc do rozwoju zaburzeń w pracy nerek. Są to np.: Cukrzyca oraz towarzysząca jej nefropatia cukrzycowa,Toczeń rumieniowaty układowy,Zespół Sjögrena,Amyloidoza. Do wystąpienia zespołu nerczycowego może prowadzić także długotrwałe stosowanie niektórych leków, w tym niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz niektórych antybiotyków i leków stosowanych w farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Jakie badania wykonać w zespole nerczycowym? Podstawowym badaniem diagnostycznym, które pozwala na wykrycie zaburzeń związanych z zespołem nerczycowym są badania moczu. Dzięki przeprowadzeniu tych badań możliwe jest wykrycie proteinurii, czyli nadmiernego wydalania białka przez nerki. Dodatkowo, lekarz może zlecić inne badania diagnostyczne, które pozwolą na precyzyjne określenie stopnia nasilenia zmian chorobowych oraz na wykrycie bezpośrednich przyczyn rozwoju zespołu nerczycowego. Badania te obejmują m.in. dobową zbiórkę moczu, lipidogram, proteinogram krwi lub pomiar stężenia kreatyniny. Dokładny zakres badań diagnostycznych zależy jest od indywidualnych uwarunkowań chorobowych osoby badanej. Rozwój zespołu nerczycowego często wskazuje na różnego typu poważne choroby. Z tego powodu, w przypadku zaobserwowania opisywanych powyżej objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który na podstawie obrazu klinicznego prezentowanego przez pacjenta oraz jego historii dolegliwości będzie w stanie zaplanować odpowiednią diagnostykę oraz wdrożyć stosowne leczenie. Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51929,zespol-nerczycowy https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nephrotic-syndrome/symptoms-causes/syc-20375608 https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/nephrotic-syndrome-adults

30 maja 2022

Dieta na cukrzycę typu 2 – jakie ma znaczenie?

Cukrzyca typu drugiego zaliczana jest do chorób cywilizacyjnych. Jej rozwój ściśle związany jest ze złymi nawykami żywieniowymi oraz szeroko pojętym, niezdrowym stylem życia. Nieleczona, cukrzyca typu 2 może prowadzić do wystąpienia licznych, niebezpiecznych powikłań. Istotnym elementem postępowania medycznego w przypadku wykrycia cukrzycy typu 2 jest wdrożenie właściwej diety. Dlaczego dieta w cukrzycy jest taka ważna oraz z czego składa się dobrze dobrana dieta cukrzycowa? Czym jest cukrzyca typu 2? Cukrzyca to choroba metaboliczna, w przebiegu której dochodzi do rozwoju zaburzeń w przetwarzaniu węglowodanów przez organizm. Komórki nie są w stanie skutecznie wykorzystywać glukozy, co prowadzi do wzrostu stężeń tego cukru we krwi oraz związanych z tym objawów i zwiększonego ryzyka rozwoju powikłań chorobowych. Podstawowy podział cukrzycy wyróżnia 2 typy tego schorzenia: cukrzycę typu 1 oraz cukrzycę typu 2. Różnią się one od siebie mechanizmem rozwoju oraz przyczynami, jednak przebieg kliniczny pełnoobrazowej choroby jest dość podobny. Pierwsze objawy cukrzycy obejmują: Wzmożone pragnienie (polidypsja),Zwiększone oddawanie moczu (poliuria),Wzrost apetytu,Utratę masy ciała,Nudności. W przypadku wystąpienia tego typu objawów należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza w celu pomiaru stężenia glukozy we krwi oraz wykonania dodatkowych testów diagnostycznych w kierunku cukrzycy. Rozwój cukrzycy typu 1 warunkowany jest przez czynniki genetyczne, czyli wrodzone. Do pojawienia się pierwszych objawów chorobowych zazwyczaj dochodzi już w wieku dziecięcym. W przebiegu cukrzycy typu 1 uszkadzane są komórki trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny. Hormon ten warunkuje prawidłowe wykorzystywanie glukozy przez tkanki organizmu. Ze względu na uszkodzenia trzustki poziomy insuliny znacząco spadają, co prowadzi do rozwoju typowych objawów cukrzycy. Cukrzyca typu 2 nazywana jest także cukrzycą wieku dorosłego i stanowi ona ok. 90% wszystkich przypadków cukrzycy. Jej rozwój poprzedza pojawienie się insulinooporności, czyli uodpornienie się komórek organizmu na działanie insuliny, co także prowadzi do wzrostu stężeń glukozy we krwi. Za przyczyny rozwoju cukrzycy typu 2 w głównej mierze uznaje się obecnie czynniki środowiskowe, choć czynniki genetyczne mogą odgrywać rolę w jej patogenezie. Szczególnie narażone na rozwój cukrzycy typu 2 są osoby wykazujące czynniki ryzyka takie jak: Otyłość,Nadwaga,Siedzący tryb życia,Brak lub też niewielka ilość aktywności fizycznej,Nieodpowiednia dieta,Narażenie na przewlekły stres. W celu rozpoznania cukrzycy typu 2 przeprowadza się badania z krwi, które mają na celu uwidocznienie zaburzeń w obrębie metabolizmu węglowodanowego. Podstawowym testem diagnostycznym, nakierunkowanym na wykrycie insulinooporności lub cukrzycy jest pomiar stężeń glukozy we krwi żylnej na czczo. W przypadku uzyskania nieprawidłowych , zbyt wysokich wyników lekarz może skierować osobę badaną na OGTT, czyli doustny test obciążenia glukozą, nazywany także „krzywą cukrową”. Badanie to pozwala uwidocznić zmiany stężenia glukozy w czasie, dzięki czemu jest niezwykle przydatnym narzędziem wykorzystywanym do rozpoznawania zaburzeń metabolicznych związanych z cukrzycą. Znaczenie diety w cukrzycy typu 2 Leczenie cukrzycy typu 2 zależne jest od stopnia zaawansowania choroby oraz dodatkowych uwarunkowań zdrowotnych pacjenta. W wielu przypadkach może być konieczne przyjmowanie leków w formie tabletek lub zastrzyków podskórnych. Niezależnie od dobranej przez lekarza metody cel tego leczenia jest taki sam – utrzymywanie prawidłowych stężeń cukru (glukozy) we krwi pacjenta. Dieta w przebiegu leczenia cukrzycy typu 2 odgrywa niezwykle istotną rolę. Wdrożenie właściwych nawyków żywieniowych oraz korekta popełnianych dotychczas błędów może znacząco poprawić stan zdrowia pacjenta oraz bezpośrednio wpływać na lepsze kontrolowanie glikemii. Dzięki temu znacząco zmniejsza się ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Poza stosowaniem właściwej diety w przebiegu cukrzycy należy także zwiększyć stopień aktywności fizycznej oraz unikać spożywania alkoholu. Co jeść przy cukrzycy typu 2? Optymalnie, dieta w przebiegu cukrzycy typu 2 powinna zostać ułożona z pomocą lekarza diabetologa lub też wyspecjalizowanego dietetyka. Najważniejszym elementem jadłospisu cukrzycowego jest dbanie o właściwą kaloryczność spożywanych posiłków, szczególnie jeśli u danej osoby współwystępuje otyłość lub nadwaga. Warto pamiętać o zasadzie jedzenia mniejszych porcji, częściej w ciągu dnia. Dzięki temu można uniknąć napadowego głodu oraz spożywania nadmiernych ilości kalorii. Należy pamiętać, aby w diecie cukrzycowej zawierać jak najwięcej produktów nieprzetworzonych, takich jak np. makaron z mąki razowej, gruboziarniste kasze lub ryż niełuskany. Warto unikać spożywania cukrów prostych na rzecz węglowodanów złożonych. Oznacza to, że należy unikać spożywania czekolady, cukierków, wyrobów cukierniczych, soków owocowych oraz innego rodzaju słodkich przekąsek. Osobom z cukrzycą typu 2 zaleca się spożywanie pokarmów bogatych w błonnik, takich jak m.in. warzywa, rośliny strączkowe (soczewica, fasola) oraz pełnoziarniste produkty zbożowe. Dieta cukrzycowa powinna ograniczać także ilość spożywanych tłuszczów, które mogą przyczyniać się do wzrostu stężeń tzw. „złego cholesterolu”. Z tego powodu należy unikać spożywania tłuszczów nasyconych (obecnych np. w maśle, smalcu oleju palmowym), na rzecz tłuszczów nienasyconych. Jako źródło białka powinno wybierać się ryby oraz drób zamiast tłustych gatunków mięs, takich jak np. karkówka lub boczek. W celu uzyskania precyzyjnych zaleceń diagnostycznych najlepiej konsultować się z lekarzem prowadzącym danego pacjenta. Dobra dieta cukrzycowa powinna zostać dobrana indywidualnie, aby jak najlepiej spełniać potrzeby danej osoby oraz w sposób właściwy uzupełniać dobrane leczenie farmakologiczne. Źródła: https://www.su.krakow.pl/repozytorium-plikow/strefa-pacjenta/zalecenia-po-hospitalizacji/80-dp-05b-dieta-w-cukrzycy-typu-2-z-przykladowym-jadlospisem-dla-diety-1600-kcal/file https://www.nhs.uk/conditions/type-2-diabetes/food-and-keeping-active/ https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/enjoy-food/eating-with-diabetes/i-have-type-2-diabetes

30 maja 2022

Udar mózgu – objawy, przyczyny, leczenie

Udar mózgu to jednostka chorobowa, która stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia. W przebiegu udaru dochodzi do wystąpienia zaburzeń ukrwienia tkanki mózgowej, a w konsekwencji obumierania poszczególnych części ośrodkowego układu nerwowego. Ze zjawiskiem tym związany jest rozwój określonych deficytów neurologicznych, które mogą być nieodwracalne. W przypadku pojawienia się pierwszych oznak udaru należy jak najszybciej uzyskać profesjonalną pomoc medyczną. Z tego powodu warto wiedzieć jak rozpoznać udar, jakie są przyczyny udaru mózgu oraz co zwiększa ryzyko wystąpienia tej choroby? Udar mózgu – co to jest? Udar mózgu to określenie na zbiór objawów neurologicznych wywoływanych przez zaburzenia ukrwienia tkanki mózgowej. Dawniej udar mózgu nazywany był apopleksją, lub też „incydentem mózgowo-naczyniowym”. Wystąpienie udaru związane jest z obecnością określonych czynników ryzyka, z których najważniejszy jest wiek – im dana osoba jest starsza, tym bardziej narażona jest na udar mózgu. Szacuje się, że w Polsce co roku pojawia się ok. 60 tysięcy nowych przypadków udaru mózgu. Objawy tego schorzenia mogą być bardzo zróżnicowane, tak samo jak rokowania oraz możliwości dalszego leczenia. Po wystąpieniu udaru mózgu mogą pojawić się różnego typu deficyty neurologiczne. Dokładny obraz kliniczny w danym przypadku zależny jest od tego, które struktury mózgu zostały uszkodzone oraz jak rozległe są obszary niedokrwienia. Udary mózgu dzieli się na dwie główne grupy, ze względu na mechanizm ich rozwoju. Wyróżniany jest udar niedokrwienny (ok. 80-90% wszystkich przypadków) oraz udar krwotoczny (ok. 10%).   Udar niedokrwienny mózgu Udar niedokrwienny mózgu, nazywany także „zawałem mózgu” rozwija się w wyniku zatrzymania przepływu krwi przez określone naczynia tętnicze zaopatrujące tkanki mózgowe w tlen oraz składniki odżywcze. Najczęstszą przyczyną udaru niedokrwiennego jest zaawansowana miażdżyca. W przebiegu tej choroby dochodzi do odkładania się w ścianach tętnic złogów tłuszczowych (składających się głównie z cholesterolu). W wyniku narastania blaszek miażdżycowych następuje stopniowe zmniejszanie się światła naczynia krwionośnego, co prowadzi do utrudnionego przepływu krwi. W określonych przypadkach może dojść do całkowitego zamknięcia naczynia np. poprzez powstanie zakrzepu na blaszce miażdżycowej. Kolejną przyczyną niedokrwiennych udarów mózgu jest zator lokalizujący się wewnątrz jednej z tętnic mózgowych. Może on powstawać np. w wyniku migotania przedsionków serca, na skutek przebytego zwału mięśnia sercowego lub też w wyniku pęknięcia blaszki miażdżycowej zlokalizowanej w obrębie tętnic szyjnych. Udar krwotoczny mózgu Udar krwotoczny wywoływany jest przez uszkodzenia ścian naczyń tętniczych w obrębie mózgu oraz związany z nimi wylew krwi do struktur mózgowych. W wyniku tego zjawiska krew nie dopływa do struktur, które były zaopatrywane przez dalszą część uszkodzonej tętnicy. Dodatkowo, krew wydostająca się z uszkodzonego naczynia niszczy okoliczne struktury nerwowe oraz prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Z tego powodu udar krwotoczny może być związany z wystąpieniem uogólnionych objawów neurologicznych, nie tylko wynikających z niedokrwienia pojedynczych elementów mózgu. Dokładny zakres dolegliwości zależny jest od zlokalizowania wylewu. Podstawowo, wyróżnia się wylewy śródmózgowe oraz podpajęczynówkowe. W porównaniu z udarem niedokrwiennym udar krwotoczny zazwyczaj posiada cięższy przebieg, charakteryzuje się ograniczonymi możliwościami leczenia oraz gorszym rokowaniem. Udar mózgu – przyczyny Bezpośrednią przyczyną objawów udaru mózgu jest obumieranie poszczególnych neuronów, związane z niewystarczającym ich ukrwieniem. Podobnie jak inne komórki organizmu, neurony budujące mózg potrzebują ciągłego dostępu do tlenu oraz składników odżywczych, które dostarczane są im wraz z krwią. W sytuacji, gdy do tkanek mózgu nie dopływa wystarczająca ilość krwi zaczyna się proces ich nieodwracalnych uszkodzeń. Pojawienie się udaru mózgu w wielu przypadkach związane jest z współwystępowaniem innych schorzeń, które niekorzystnie wpływają na zdrowie naczyń krwionośnych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego oraz całego układu sercowo-naczyniowego. Ryzyko rozwoju udaru zwiększają także nieprawidłowe nawyki zdrowotne oraz szkodliwy styl życia. Najistotniejsze czynniki ryzyka wystąpienia udaru to m.in.: Nadciśnienie tętnicze,Choroby kardiologiczne (przede wszystkim migotanie przedsionków),Miażdżyca,Cukrzyca,Otyłość,Wysokie poziomy cholesterolu,Zaburzenia czynności nerek,Palenie tytoniu,Nadużywanie alkoholu,Siedzący tryb życia,Brak aktywności fizycznej. Niewielka część udarów wynika z czynników, na które dana osoba nie ma jakiegokolwiek wpływu. Jest to np. występowanie wrodzonych malformacji naczyń tętniczych w obrębie czaszki (tętniaków), które mogą samoistnie ulegać pęknięciu prowadząc do wystąpienia udaru krwotocznego mózgu. Jakie są objawy udaru mózgu? Udar mózgu wymaga niezwłocznej interwencji lekarskiej. W niektórych przypadkach, jeżeli leczenie zostanie podjęte odpowiednio szybko możliwe jest uniknięcie rozwoju poważnych, permanentnych deficytów neurologicznych. W przypadku wystąpienia pierwszych objawów liczy się każda minuta. Aby móc zapewnić osobie dotkniętej udarem niezwłoczną pomoc należy wiedzieć w jaki sposób rozpoznać udar mózgu. Wyróżnia się kilka podstawowych objawów, które bezpośrednio wskazują na rozwój udaru mózgu. Są to: Zaburzenia symetrii twarzy – mogą być widoczne jako opadanie kącika ust oraz powieki po jednej stronie twarzy;Zaburzenia mowy – mowa może być niewyraźna, niespójna;Jednostronne zaburzenia siły mięśniowej – problemy z poruszaniem jedną ręką lub/oraz nogą;Zaburzenia widzenia – dwojenie się obrazu, jednostronna utrata wzroku;Zaburzenia równowagi – mogą towarzyszyć temu problemy z chodzeniem;Nagły, silny ból głowy. W przypadku zauważenia tych dolegliwości należy niezwłocznie udać się do szpitala. Na miejscu lekarze ocenią stan pacjenta, wdrożą niezbędną diagnostykę oraz leczenie, które potencjalnie pozwoli przywrócić przepływ krwi przez naczynia tętnicze oraz uniknąć wystąpienia nieodwracalnych zaburzeń neurologicznych związanych z udarem. Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/udar/udar-mozgu/135796,udar-mozgu https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/stroke/symptoms-causes/syc-20350113 https://www.cdc.gov/stroke/about.html
  • 3 z 57