Helicobacter pylori – objawy. Jak rozpoznać zakażenie bakterią żołądkową?

Zakażenie bakterią Helicobacter pylori najczęściej manifestuje się objawami ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak bóle lub dyskomfort w nadbrzuszu, uczucie pełności po posiłku, nudności czy wzdęcia. W wielu przypadkach infekcja przebiega jednak bezobjawowo, co utrudnia jej wczesne rozpoznanie. W literaturze naukowej opisuje się również możliwe powiązania bakterii z chorobami pozajelitowymi, w tym z niektórymi schorzeniami neurologicznymi oraz dermatologicznymi. Choć zależności te nie są jeszcze w pełni wyjaśnione i wymagają dalszych badań, sugeruje się, że mogą wynikać z wpływu przewlekłego stanu zapalnego oraz reakcji immunologicznych indukowanych przez zakażenie.

Helicobacter pylori – co to jest?

Helicobacter pylori (H. pylori) to Gram-ujemna spiralna bakteria należąca do rodziny Helicobacteraceae, znana również pod dawną nazwą Campylobacter pylori. Bytuje głównie w żołądku – bakteria wytwarza ureazę, która jest enzymem rozkładającym mocznik do amoniaku i dwutlenku węgla. Proces ten neutralizuje kwaśne środowisko żołądka, umożliwiając drobnoustrojowi przetrwanie oraz skuteczną kolonizację błony śluzowej.

Bakteria Helicobacter pylori po raz pierwszy została wyizolowana i scharakteryzowana przez Barry’ego J. Marshalla oraz Robina Warrena w 1983 roku. Badacze wykazali również jej związek z rozwojem chorób żołądka, za co w 2005 roku zostali uhonorowani Nagrodą Nobla.

Helicobacter pylori – objawy ze strony żołądka

Zakażenie Helicobacter pylori często przebiega bezobjawowo, dlatego wiele osób przez długi czas nie jest świadomych obecności bakterii w organizmie. W przypadku rozwoju stanu zapalnego błony śluzowej żołądka (niekiedy prowadzącego do rozwoju nowotworu złośliwego) lub choroby wrzodowej mogą jednak pojawić się różnorodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej zgłaszanym objawem jest ból lub uczucie pieczenia w nadbrzuszu, które może nasilać się między posiłkami lub w nocy. Pacjenci często skarżą się również na uczucie pełności po spożyciu niewielkiej ilości pokarmu, wzdęcia, odbijanie oraz dyskomfort w górnej części jamy brzusznej.

Do innych objawów mogą należeć nudności, sporadycznie wymioty oraz utrata apetytu, co w dłuższej perspektywie zwykle prowadzi do niezamierzonej utraty masy ciała. Nasilenie objawów jest zróżnicowane i zależy między innymi od stopnia uszkodzenia błony śluzowej żołądka oraz indywidualnej reakcji organizmu na zakażenie. W przypadku gdy infekcja doprowadza do powstania wrzodów żołądka lub dwunastnicy, dolegliwości bólowe stają się zwykle bardziej dokuczliwe i mogą mieć charakter nawracający.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/helicobacter-pylori-jaka-diete-stosowac-podczas-leczenia-zakazenia/

Helicobacter pylori – objawy jelitowe

Helicobacter pylori jest bakterią zasiedlającą błonę śluzową żołądka, dlatego wywoływane przez nią dolegliwości dotyczą głównie górnego odcinka przewodu pokarmowego. Obecnie nie wyróżnia się charakterystycznych objawów jelitowych, które można byłoby uznać za swoiste dla zakażenia tym drobnoustrojem. U części osób zakażonych bakterią mogą występować – jak wspomniano wcześniej – wzdęcia, uczucie pełności w jamie brzusznej, jednak objawy te mają nieswoisty charakter i mogą towarzyszyć wielu innym schorzeniom przewodu pokarmowego.

Helicobacter pylori – objawy w jamie ustnej

Zakażenie Helicobacter pylori stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju choroby wrzodowej żołądka oraz nowotworów błony śluzowej tego narządu. Zakłada się jednak, że jednym z miejsc bytowania bakterii może być również jama ustna, która potencjalnie uczestniczy w jej przenoszeniu między osobami (bywa, że patogen jest obecny w ślinie, na grzbietowej części języka oraz śluzówce jamy ustnej). Zauważono, że zakażenie bakterią może wiązać się przewlekłym, nieprzyjemnym zapachem z ust (tzw. halitozą), która u części osób ustępuje po skutecznym leczeniu zakażenia. Przedmiotem badań jest zależność między obecnością Helicobacter pylori a próchnicą zębów, stanami zapalnymi i owrzodzeniami błony śluzowej oraz chorobami przyzębia – mechanizm tego związku nie został dotychczas jednoznacznie wyjaśniony, a opinie na ten temat pomiędzy naukowcami są podzielone.

Helicobacter pylori – objawy neurologiczne

Nie ma obecnie jednoznacznych dowodów, że zakażenie Helicobacter pylori wywołuje charakterystyczne objawy neurologiczne. Większość badań w tym obszarze analizuje jedynie możliwe związki między zakażeniem a określonymi chorobami neurologicznymi. W wielu przypadkach zależności te pozostają niejednoznaczne i wymagają dalszych badań.

Przypuszcza się, że wpływ zakażenia Helicobacter pylori na układ nerwowy może być związany z zaburzeniem funkcjonowania osi jelitowo-mózgowej oraz zmianami w składzie mikrobiomu jelitowego. Kolonizacja przewodu pokarmowego przez bakterię może prowadzić do indukowania lokalnych procesów immunologicznych i zapalnych, które potencjalnie oddziałują na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego.

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/badania-na-helicobacter-pylori-jakie-wybrac/

Obecnie przedmiotem licznych badań jest potencjalny związek zakażenia Helicobacter pylori z chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Parkinsona czy choroba Alzheimera. Choroba Parkinsona charakteryzuje się przede wszystkim drżeniem spoczynkowym, spowolnieniem ruchowym, sztywnością mięśni oraz zaburzeniami chodu i równowagi. Choroba Alzheimera natomiast przebiega z postępującymi zaburzeniami pamięci, problemami z orientacją, trudnościami w myśleniu i planowaniu oraz stopniowym pogorszeniem funkcji poznawczych. Wyniki części badań sugerują, że obecność Helicobacter pylori może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wymienionych schorzeń. Ponadto wskazuje się na możliwy wpływ zakażenia na przebieg chorób oraz skuteczność stosowanego leczenia.  Ze względu na niejednoznaczność dostępnych danych, zagadnienie to wymaga jednak dalszych badań – nie ma udowodnionego związku przyczynowo-skutkowego między Helicobacter pylori a wyżej wspomnianymi schorzeniami.

Dotychczasowe badania dotyczące związku zakażenia Helicobacter pylori ze stwardnieniem rozsianym również przyniosły niejednoznaczne wyniki. Część z nich wskazuje na potencjalne działanie ochronne bakterii w zakresie ograniczania procesów autoimmunologicznych. Z kolei inne badania sugerują możliwy udział Helicobacter pylori w patogenezie stwardnienia rozsianego, wskazując na jej potencjalny związek z rozwojem lub progresją choroby. Na podstawie dostępnych danych nie można więc jednoznacznie określić, czy zakażenie działa korzystnie, czy niekorzystnie w przebiegu stwardnienia rozsianego. Ze względu na rozbieżności w wynikach oraz fakt, że wiele badań przeprowadzono na stosunkowo niewielkich grupach osób, konieczne są kolejne działania naukowe w celu wyjaśnienia tej zależności. Przy okazji warto przypomnieć, że do charakterystycznych objawów stwardnienia rozsianego należą: zaburzenia widzenia, osłabienie i drętwienie kończyn, problemy z równowagą i koordynacją, a także zmęczenie i trudności z poruszaniem się.

Badane są również zależności pomiędzy zakażeniem Helicobacter pylori a takimi schorzeniami układu nerwowego jak np. zespół Guillaina-Barrégo czy zespół Devica.

Helicobacter pylori – objawy skórne

Nie ma jednoznacznych dowodów, że Helicobacter pylori bezpośrednio wywołuje choroby skóry, ale są opisane związki w badaniach klinicznych pomiędzy zakażeniem a występowaniem niektórych objawów skórnych.

Niektóre badania naukowe wskazują, że zakażenie Helicobacter pylori może być związane z występowaniem przewlekłej pokrzywki spontanicznej, choć związek ten nie jest jednoznacznie przyczynowy. W części badań obserwuje się, że u zakażonych bakterią osób częściej występuje pokrzywka, a podjęcie leczenia eradykacyjnego może u części chorych wiązać się z poprawą objawów.

W badaniach obserwuje się możliwy związek między zakażeniem Helicobacter pylori a trądzikiem różowatym. Niektóre analizy sugerują częstsze współwystępowanie objawów skórnych u osób zakażonych bakterią oraz potencjalną poprawę objawów po leczeniu eradykacyjnym. Mechanizm tego zjawiska może wiązać się z wpływem bakterii na układ immunologiczny i nasilenie stanu zapalnego. Jednocześnie wyniki badań są niespójne, a różnice w skuteczności terapii nie zawsze są istotne statystycznie. Oznacza to, że obecnie nie ma jednoznacznych dowodów na bezpośredni związek przyczynowy między Helicobacter pylori a trądzikiem różowatym, a sama infekcja może być jedynie czynnikiem współistniejącym lub pośrednio wpływającym na przebieg dermatozy.

Helicobacter pylori – objawy u dziecka

U dzieci zakażenie Helicobacter pylori  bardzo często przebiega bezobjawowo, a jeśli symptomy się pojawiają, to są one mało swoiste i słabo nasilone. Najczęściej dotyczą układu pokarmowego i przypominają zwykłą niestrawność: ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, nudności, czasem wymioty, uczucie pełności lub wzdęcia. U części dzieci może też występować niedokrwistość widoczna w badaniach laboratoryjnych krwi.