Katar z krwią – o czym może świadczyć?

Katar z krwią może budzić niepokój, ale w większości przypadków nie jest objawem poważnej choroby. Najczęściej towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych i wynika z drobnych uszkodzeń lub podrażnień błony śluzowej nosa. Jednak istnieje też całkiem sporo rzadszych i nieco mniej oczywistych przyczyn – katar z krwią może pojawić się w wyniku dolegliwości miejscowych lub ogólnoustrojowych. Kiedy więc możemy uznać go za niegroźny objaw, a w jakich sytuacjach powinien skłonić do konsultacji lekarskiej?

Miejscowe przyczyny kataru z krwią

Obecność krwi w wydzielinie z nosa wynika najczęściej z pęknięcia drobnych naczyń krwionośnych znajdujących się w śluzówce. Są one bardzo delikatne i łatwo ulegają uszkodzeniu, zwłaszcza gdy tkanka jest osłabiona, przesuszona lub podrażniona. Traci wtedy elastyczność, łatwo pęka i staje się podatna na mikrourazy, nawet przy delikatnym wydmuchiwaniu nosa. Przyczyniają się do tego:

• infekcje górnych dróg oddechowych – w ich przebiegu rozwija się stan zapalny, który powoduje przekrwienie błony śluzowej i zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych,
• suche powietrze – to częsty problem w sezonie grzewczym oraz w pomieszczeniach z klimatyzacją,
• alergiczny nieżyt nosa – towarzyszy mu przewlekły stan zapalny, który również powoduje obrzęk i przekrwienie śluzówki,
• kontakt z zanieczyszczeniami, np. smogiem, pyłem czy dymem tytoniowym,
• zimne powietrze – zaburza funkcje ochronne błony śluzowej.

Wszystkie powyższe przyczyny wynikają z naturalnych mechanizmów fizjologicznych, dlatego sporadyczne pojawienie się kataru z krwią przy zapaleniu zatok, podczas alergii czy w przypadku podrażnienia czynnikami zewnętrznymi nie powinno wzbudzać niepokoju.

Paradoksalnie do krwawienia mogą przyczynić się także popularne metody łagodzenia objawów infekcji, zwłaszcza niektóre preparaty donosowe. Dotyczy to głównie aerozoli obkurczających błonę śluzową (np. z ksylometazoliną lub oksymetazoliną), które doraźnie poprawiają komfort oddychania przy katarze. Niestety przy okazji silnie wysuszają śluzówkę, dlatego nie powinny być stosowane dłużej niż 5-7 dni. Po tym czasie mogą powodować podrażnienia i krwawienie, a także wtórne nasilenie objawów – tzw. katar polekowy.

Do pozostałych miejscowych przyczyn krwistej wydzieliny należą:

• urazy mechaniczne spowodowane np. zbyt silnym wydmuchiwaniem nosa,
• obecność ciała obcego w górnych drogach oddechowych,
• perforacja przegrody nosowej,
• polipy – to miękkie narośla na błonie śluzowej, które również mogą być przyczyną kataru z krwią z zatok.

Katar z krwią – przyczyny ogólnoustrojowe

Choć rzadziej, katar z krwią może mieć związek ze schorzeniami przewlekłymi spoza układu oddechowego. Należą do nich np. choroby układu krążenia, takie jak nadciśnienie tętnicze czy miażdżyca, ponieważ prowadzą one do zmian w ścianach naczyń krwionośnych i mogą sprzyjać krwawieniom. Inną potencjalną przyczyną są problemy z wątrobą i nerkami, które wpływają na procesy krzepnięcia krwi lub osłabiają strukturę tętnic i żył. Należą do nich m.in.:

• hemofilia,
• niedobór witaminy K,
• choroba Rendu-Oslera-Webera.

Katar z krwią może pojawić się także w wyniku stosowania leków przeciwzakrzepowych, które osłabiają naturalne mechanizmy krzepnięcia i zwiększają ryzyko krwawień. Dotyczy to zarówno preparatów starszej generacji, takich jak warfaryna, jak i tych bardziej nowoczesnych, np. rywaroksabanu, dabigatranu czy apiksabanu. Tego typu skutki uboczne są charakterystyczne również dla leków przeciwpłytkowych (np. klopidogrelu czy kwasu acetylosalicylowego dostępnego bez recepty), mimo że mają one inny mechanizm działania.

Katar z krwią u dziecka – czy to powód do niepokoju?

Katar z krwią to dość powszechne zjawisko wśród dzieci – szacuje się, że przynajmniej raz doświadcza go ok. 75% z nich. Zwykle wynika ono z uszkodzenia śluzówki w wyniku infekcji, podczas zabawy czy choćby intensywnego wydmuchiwania lub pocierania nosa. Częstym problemem wśród najmłodszych pacjentów jest też obecność ciała obcego, które może wywołać krwawienie (zwykle jednostronne) i stan zapalny.

Jednak każdy przypadek kataru z krwią u dziecka powinien skłonić do uważnej obserwacji malucha i kontaktu z lekarzem w razie wystąpienia niepokojących objawów. Jednym z przykładów rzadkiej, poważniejszej przyczyny tej dolegliwości jest włókniak młodzieńczy, czyli nowotwór występujący praktycznie wyłącznie u nastoletnich chłopców. Mogą na niego wskazywać nawracające, jednostronne krwawienia, połączone z niedrożnością nosa. Niepokój powinien wzbudzić także katar z krwią u niemowlaka, który zawsze wymaga konsultacji z lekarzem.

Katar z krwią – jakie badania wykonać, żeby ustalić jego przyczynę?

Jeśli podejrzewamy, że krwawienia z nosa mają poważniejsze podłoże, warto porozmawiać na ten temat ze specjalistą. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy problem ten często nawraca, jest jednostronny, a domowe sposoby leczenia nie przynoszą poprawy. Poszukiwanie przyczyny możemy zacząć od lekarza rodzinnego, który zleci podstawowe badania laboratoryjne, np. morfologię krwi czy parametry krzepnięcia, a w razie potrzeby skieruje do laryngologa. Pogłębiona diagnostyka obejmuje np.:

• rynoskopię przednią – to podstawowe badanie wziernikiem,
• endoskopię nosa – pozwala ocenić głębsze struktury,
• angiografię – w przypadku podejrzenia uszkodzeń naczyń (np. po urazie).

Jak wyleczyć katar z krwią?

W większości przypadków leczenie kataru z krwią opiera się na nawilżaniu i ochronie błony śluzowej nosa oraz wspomaganiu jej regeneracji. W tym celu możemy zastosować miejscowe preparaty, takie jak:

• woda morska w aerozolu,
• nebulizacje z soli fizjologicznej z dodatkiem kwasu hialuronowego lub ektoiny,
• spraye łagodzące podrażnienia, zawierające np. olej sezamowy, pantenol czy witaminy,
• maści i żele donosowe z kwasem hialuronowym lub olejami roślinnymi.

Warto także wdrożyć działania profilaktyczne, które zmniejszą ryzyko wystąpienia kataru z krwią. Najważniejsze jest utrzymywanie błony śluzowej w dobrej kondycji, co możemy uzyskać poprzez odpowiednie nawodnienie organizmu (czyli picie co najmniej 2-2,5 l płynów dziennie), dbanie o właściwą wilgotność w pomieszczeniach (na poziomie 40-60%) oraz unikanie kontaktu z czynnikami drażniącymi.

Mgr Aleksandra Drążkiewicz