Czego unikać przy przewlekłej chorobie nerek? Produkty, na które warto uważać

Dieta może w istotny sposób wpływać na funkcjonowanie nerek. Odpowiednio zbilansowany sposób żywienia, uwzględniający między innymi ograniczenie nadmiernej ilości soli, dostosowaną podaż białka oraz właściwe nawodnienie, może przyczyniać się do utrzymania prawidłowej funkcji narządu. Znaczenie diety jest szczególnie istotne w przypadku osób z zaburzeniami funkcji nerek, u których sposób żywienia powinien być dostosowany do stopnia zaawansowania choroby i potrzeb organizmu.

Rola nerek w organizmie

Nerka to parzysty, przypominający kształtem fasolę narząd, zlokalizowany pozaotrzewnowo  na tylnej ścianie jamy brzusznej na wysokości od XII kręgu piersiowego do II kręgu lędźwiowego. Nerki zbudowane są między innymi z nefronów, które spełniają wiele ważnych funkcji. Odpowiadają np. za filtrację krwi i tworzenie moczu – dzięki tym procesom usuwają z organizmu zbędne produkty przemiany materii oraz regulują ilość wody i soli mineralnych w organizmie. Dodatkowo odpowiadają na stabilizację ciśnienia tętniczego. Nerki wpływają również na pH krwi i pełnią funkcję endokrynną – produkują hormony, ważne dla prawidłowej pracy organizmu.

Spożycie sodu a praca nerek

Nadmierne spożycie sodu może prowadzić do zatrzymywania wody w organizmie oraz wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Długotrwale podwyższone ciśnienie stanowi czynnik obciążający nerki i może przyczyniać się do pogorszenia ich funkcji. Z tego względu ograniczenie produktów charakteryzujących się wysoką zawartością soli, zwłaszcza wysoko przetworzonych produktów spożywczych, jest jednym z elementów prawidłowego postępowania żywieniowego.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/bol-nerek-o-czym-moze-swiadczyc/

Spożycie białka a praca nerek

Istotną rolę odgrywa również ilość i jakość spożywanego białka. Produkty powstające w wyniku przemian tego makroskładnika są usuwane z organizmu przede wszystkim za pośrednictwem nerek, dlatego nadmierna jego podaż może zwiększać obciążenie tych narządów. Ilość białka powinna być dostosowana do indywidualnego stanu zdrowia oraz potrzeb organizmu – w sprawie odpowiedniej ilości białka w diecie najlepiej skonsultować się z dietetykiem.

Fosfor i potas a praca nerek

Nerki odgrywają istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego poziomu w organizmie obu tych pierwiastków . Filtrują one krew i pomagają regulować ilość elektrolitów oraz składników mineralnych. Nadmiar potasu i fosforu jest w dużej mierze usuwany wraz z moczem, dzięki czemu stężenie pierwiastków we krwi może pozostawać na odpowiednim poziomie. Przy dużym i długotrwałym spożyciu fosforu i potasu, szczególnie w połączeniu z nieprawidłową funkcją nerek, utrzymanie odpowiedniej równowagi może być trudniejsze.

Wpływ właściwego nawodnienia organizmu na pracę nerek

Dla poprawnego funkcjonowania nerek, znaczenie ma także odpowiednie nawodnienie. Woda jest niezbędna do prawidłowego przebiegu procesów zachodzących w organizmie oraz umożliwia wydalanie produktów przemiany materii wraz z moczem. Zarówno niedostateczna, jak i nadmierna podaż płynów może być niekorzystna w określonych sytuacjach, dlatego ich ilość w codziennej diecie powinna uwzględniać stan zdrowia oraz indywidualne potrzeby organizmu.

Przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek to uszkodzenie nerek utrzymujące się dłużej niż 3 miesiące. Przyczynami schorzenia są najczęściej: cukrzycowa choroba nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze i miażdżyca. Choroba może być również efektem wrodzonych lub nabytych wad układu moczowego. W przebiegu schorzenia dochodzi do stopniowego uszkodzenia nefronów, co prowadzi do sukcesywnego pogarszania funkcji nerek. Z organizmu nieskutecznie usuwana jest woda i sód co skutkuje powstawaniem obrzęków, wzrostem ciśnienia tętniczego krwi i spadkiem kondycji. Gdy nerki tracą zdolność prawidłowego usuwania fosforu i regulowania gospodarki mineralnej, może dojść do zaburzeń budowy kości oraz nieprawidłowej pracy przytarczyc. Nadmiar fosforu może zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Osłabiona funkcja nerek może prowadzić do niedokrwistości, zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej oraz gromadzenia się w organizmie szkodliwych produktów przemiany materii.

Rola diety u osób cierpiących na przewlekłą chorobę nerek

Dieta może stanowić istotny element postępowania wspomagającego u osób z przewlekłą chorobą nerek i w odpowiednich warunkach przyczyniać się do spowolnienia postępu choroby. Nie należy jednak traktować postępowania dietetycznego jako samodzielnej metody leczenia. Jego znaczenie polega przede wszystkim na ograniczaniu czynników mogących dodatkowo obciążać nerki oraz na wspieraniu kontroli zaburzeń towarzyszących chorobie, takich jak nadciśnienie tętnicze czy zaburzenia gospodarki metabolicznej.

Aktualne wytyczne organizacji zajmującej się opracowywaniem międzynarodowych wytycznych dotyczących chorób nerek, KDIGO (ang. Kidney Disease: Improving Global Outcomes), wskazują, że odpowiednio dostosowana podaż białka i sodu powinna stanowić jeden z elementów postępowania u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. U osób z chorobami tego narządu ważne jest również ograniczenie spożycia potasu i fosforu, jeśli na taką konieczność wskazują wyniki badań laboratoryjnych.

Nie istnieje jedna uniwersalna dieta odpowiednia dla wszystkich osób cierpiących na schorzenia nerek, ponieważ zalecenia mogą różnić się w zależności od stadium choroby, wyników badań diagnostycznych, chorób współistniejących oraz zastosowanego leczenia. Właściwie dobrane postępowanie dietetyczne należy zatem traktować jako element kompleksowego leczenia, a nie jego zamiennik.

Produkty, na które warto uważać przy przewlekłej chorobie nerek

Przewlekła choroba nerek wymaga szczególnej troski o codzienną dietę, ponieważ wraz z postępem choroby narządy mają coraz większe trudności z usuwaniem produktów przemiany materii i nadmiaru niektórych składników mineralnych.

Zalecenia żywieniowe zależą m.in. od stadium choroby, poziomu stężenia potasu i fosforu w organizmie, zapotrzebowania na białko oraz innych chorób współistniejących. Jak wspomniano wcześniej, aktualne wytyczne podkreślają znaczenie indywidualnego podejścia do żywienia osób z przewlekłą chorobą nerek.

Dlatego zamiast samodzielnie eliminować z jadłospisu określone produkty, warto skonsultować się z dietetykiem mającym doświadczenie w żywieniu osób z chorobami nerek. Specjalista może dopasować ilość białka, sodu, potasu i fosforu do indywidualnych potrzeb, jednocześnie dbając o to, aby dieta była pełnowartościowa i nie prowadziła do niedożywienia.

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/niewydolnosc-nerek-co-warto-wiedziec/

Przy okazji warto wiedzieć, że istnieją produkty, których spożywanie w przewlekłej chorobie nerek należy ograniczyć, a niektóre całkowicie wyeliminować, w zależności od zaleceń lekarza lub dietetyka. Na szczególną uwagę zasługują:

Produkty bogate w sód:

1. przetworzone mięso i wędliny – parówki, kiełbasy, bekon, salami czy niektóre rodzaje szynki,
2. ryby wędzone i przetwory rybne w puszkach,
3. słone przekąski (np. chipsy, paluszki, krakersy),
4. koncentraty spożywcze (gotowe buliony, kostki rosołowe),
5. dania typu instant,
6. płatki kukurydziane,
7. przyprawy: sos sojowy, ocet, musztarda,
8. kiszonki,
9. sery (z wyłączeniem twarogu).

Produkty wysokobiałkowe:

1. koktajle proteinowe,
2. odżywki i koncentraty białkowe.

Produkty bogate w potas:

1. przetwory mięsne i rybne,
2. konserwy,
3. koncentraty spożywcze,
4. warzywa takie jak np.: pomidory, ziemniaki, bataty, szpinak, dynia, nasiona roślin strączkowych,
5. owoce, takie jak np.: banany, morele, awokado, kiwi, pomarańcze,
6. suszone owoce,
7. kakao i czekolada,
8. orzechy i nasiona,
9. kasze,
10. mleko i jogurty,
11. świeże grzyby (oprócz maślaków i rydzów).

Produkty bogate w fosfor:

1. podroby,
2. konserwy,
3. żywność wysoko przetworzona: wędliny, parówki, dania typu fast food, gotowe dania,
4. mleko, jogurty, sery  (topione, pleśniowe, żółte),
5. napoje typu cola,
6. pełnoziarniste produkty i otręby,
7. owoce suszone.